12/3/16

‘Ibrahim Rugova, një ndër burrat e rrallë të kombit shqiptar’


ImageImage

“Për Ibrahim Rugovën kanë folur e shkruar shqiptarë e të huaj. Mua më pëlqen, sot, të veçoj, vlerësimet e Át Zef Pllumit dhe Ismail Kadaresë”, ka shkruar shkrimtari shqiptar Ndue Ukaj, duke ndarë dy vlerësime për figurën e Rugovës, poashtu nga dy figura të mëdha shqiptare, atë të At Zef Pllumit dhe Ismail Kadaresë.

At Zef Pllumi mes të tjerash, figurën e Ibrahim Rugovës e ka qujatur si një ndër burrat e rrallë të kombit shqiptar, ndoshta më i rralli ndër shekujt e fundit, kurse shkrimtari i famshëm Ismail Kadare për Ibrahim Rugovën ka thënë se Rugova është pjellë e një kombi, e një aspirate dhe e një qytetërimi, botës shqiptare.

‘Ibrahim Rugova, një ndër burrat e rrallë të kombit shqiptar’

Shkrimtari shqiptar Ndue Ukaj, në 72 vjetorin e lindjes së ish presidentit të Kosovës, Ibrahim Rugova, sikurse e ka qujatur ai, Ati i Pavarësisë së Kosovës ka specifikuar se për figurën e tij kanë folur e shkruar shqiptarë e të huaj. Mirëpo, Ukaj ka ndarë dy vlerësime për figurën e Rugovës, poashtu nga dy figura të mëdha shqiptare, atë të At Zef Pllumit dhe Ismail Kadaresë. “Për të kanë folur e shkruar shqiptarë e të huaj. Mua më pëlqen, sot, të veçoj, vlerësimet e Át Zef Pllumit dhe Ismail Kadaresë”, ka shkruar Ukaj.

Më poshtë po ju sjellim vlerësimet e At Zef Pllumit dhe Ismail Kadaresë, mbi figurën e Ibrahim Rugovës.



“Nji ndër burrat e rrallë të kombit shqiptar. Ndoshta ma i rralli ndër shekujt e fundit. Sepse na cilsohemi, simbas tjerve, popull hakmarrës, i pamëshirshëm e shkatrrimtar. Ai u përpoq me spjegue shkrimtarin e madh kosovar Pjetër Bogdanin, ndërkaq Pjetër Bogdani zotnoi shpirtin e Ibrahim Rugovës. I përpoq mendimi i tyne i perbashktë: liria e popullit kosovar. Caktoi me ndjekë rrugën e tij si ma të drejtën për nji Kosovë të lirë e të pamëvarun prej gjithkujt. Ai pati vizionin e themeluesve të Europës së bashkueme. Atje mendonte me shti edhe vendin e vet Kosovën, por pa i shkaktue vuejtje as gjak kurrkuj, prandej edhe kje thirrë “Gandi kosovar”. U sha e u luftue nga serbët, u sha e u luftue nga shqiptarët, u sha e u luftue edhe nga kosovarët e vet, por ai kishte si drejtim vetëm vizionin europjan. Kje trim e nuk çau kryet për kurrnji kritikë e të shame, sepse ai ishte ma i dijtuni, e ma i urti i të gjithve. Vazhdimisht pat kritika në shtypin Kosovar për dy fotografi që mbante në zyrën e tij: atë të Nanë Terezës, si dhe atë të Gjon Palit të dytë ose Woitil-ës Papë. Mbas të gjitha kritikave, ai vazhdoi t’i mbante deri ditën e fundit të jetës, jo vetëm se i kishte zgjedhë si model të jetës s’vet sepse Gjon Pali i dytë kje luftari ma paqsor mbi tokë, i cili ia duel me shkatrrue dy ideologjitë ma kriminale të shekujve, nazizmin e komunizmin internacional, ndërsa Nana Terezë shqiptarja qi mori çmimin “Nobel për paqen”, e propozueme nga nji komb i largët për të mirat që i kish dhanë njerëzimit, nji kohë kur në vendin e vet nuk lejohej me ardhë as sa me nderue vorrin e nanës së vet.”



“Ibrahim Rugova, kolosi i brishtë i Kosovës” (frele), siç është quajtur shpesh, është një president “sui generis”. President të tillë, pa armë, pa zyre, pa ushtri, mund të tallen e të keqtrajtohen nga ta që i kanë të gjitha këto, ashtu siç e tallën dhe i vunë kurorën me gjemba Krishtit. E në të vërtet serbëve u pëlqen të tallen ashtu. E megjithatë, ky president pritet ndërkaq prej shefave të shteteve, çka jep shpresë se bota dika ka mësuar, së paku nga historia e Krishtit…

Rugova është pjellë e një kombi, e një aspirate dhe e një qytetërimi, botës shqiptare. Kjo botë ka nevojë sot të mbrohet.” Ibrahim Rugova ka lindur më 2 dhjetor, në vitin 1944, kurse ka vdekur më 21 janar të vitit 2006.

Tekstet e romëve dhe egjiptianëve, falas pa faturë tatimore


Nga Shpresa Mezini


tekste shkollore

tekste shkolloreTekstet shkollore të fëmijëve romë dhe egjiptianë, që prej vitit 2009, rimbursohen nga buxheti i shtetit. Por, vit pas viti, janë krijuar problematika të ndryshme, për sa u takon parave, që duhet të përfitonin prindërit e fëmijëve të këtyre komuniteteve. Praktika e deritanishme ka treguar se ishin fillimisht prindërit ata që paguanin për një paketë të caktuar shkollore, ndërsa pas kësaj, nëpërmjet shoqatave që mbrojnë të drejtat e tyre, rimbursoheshin në masën 100% nga buxheti i shtetit, por në një numër të konsiderueshëm rastesh paratë nuk u janë dorëzuar personave përgjegjës. Kanë mjaftuar fakte si këto, që sivjet për herë të parë, Ministria e Arsimit të urdhërojë pajisjen me libra falas të fëmijëve, që i përkasin komunitetit rom dhe egjiptian, duke eliminuar kategorikisht procesin e rimbursimit, pas abuzive të kryera deri më tani. Zëvendësministrja e Arsimit, Nora Malaj, sqaron për gazetën “Shqip”, se sivjet, për herë të parë, shtëpitë botuese janë porositur nga Ministria e Arsimit që të përgatisin libra shkollorë, sipas klasave, falas, për të gjithë fëmijët romë dhe egjiptianë, pa qenë e nevojshme të paguajnë për t’u rimbursuar më pas nga shteti. “Një nga prioritetet e Ministrisë së Arsimit, është pajisja e çdo nxënësi që i përket komunitetit rom ose egjiptian, me libra falas. Rimbursimi i teksteve të tyre ka ekzistuar edhe më parë, por janë regjistruar abuzime, sepse deri më tani, menaxhimi i librave të tyre është bërë nga shoqatat. Për këtë arsye, ne kemi vendosur që këtë vit të ri shkollor, menaxhimi të bëhet nga institucionet shkollore, të cilat do t’ua dorëzojnë nxënësve falas librat. Për herë të parë, këtë vit, është nxjerrë numri i plotë i romëve dhe egjiptianëve”, shpjegon zëvendësministrja e Arsimit.

Referuar përvojave të mëparshme, librat shkollorë janë tregtuar edhe pa faturë tatimore, që do të thotë se nuk është bërë ndonjëherë e ditur nëse prindërit kanë përfituar ose jo rimbursim për tekstet e blera. Këto para kanë shkuar në duart e gabuara, pikërisht për shkak të mospajisjes së personave të këtyre komuniteteve me faturë tatimore, fakt që ka krijuar mundësi për abuzime të mëdha.

Faktet pohohen edhe prej palëve, madje, si nga prindërit romë ashtu edhe nga shitësit e librave.

Klara, e cila i përket komunitetit rom, referuar udhëzimit të Ministrisë së Arsimit, duhet të përfitojë 100% rimbursim falas për tekstet, tregon se vjet i ka blerë librat e shkollës së vajzës në klasën e katërt pa kupon tatimor, madje as që e ka ditur që duhet ta merrte, sepse, sipas saj, informacioni për këto komunitete ka qenë gjithmonë i mangët. Ajo tregon se paketa e librave shkollorë, që bleu vitin e kaluar, kushtoi rreth 5.700 lekë të reja dhe se shitësit nuk i kishin thënë se për librat e blerë duhet të pajisej me faturë tatimore për të përfituar subvencion nga shteti. Për këtë arsye, paratë nuk i mori asnjëherë mbrapsht. Të njëjtin fakt pohuan edhe shitësit, të cilët, në më të shumtën e rasteve, nuk u kanë dhënë asnjë faturë tatimore prindërve romë për shitjet e librave shkollorë.

Referuar një raporti vlerësimi të kryer nga UNICEF për vitet 2009-2013, rezulton se një arsye madhore e braktisjes shkollore në radhët e fëmijëve romë dhe egjiptianë është varfëria, një faktor që pengon të drejtën për arsimimin e tyre në shkollat 9-vjeçare, për shkak të pamundësisë së familjeve për të blerë tekstet shkollore.

PËRSËRITEN GABIMET NË TEKSTET SHKOLLORE

Edhe botimet e reja të teksteve shkollore në gjuhën shqipe vijnë me gabime drejtshkrimore dhe gjuhësore. I tillë është rasti edhe me librin e gjeografisë së klasës së shtatë të autorëve Asllan Selmani dhe Nikolla Panov, ku gabimet drejtshkrimore vërehen që në titullin e këtij libri, shkruan SHENJA.

gjeografia

Në brendinë e këtij libri i cili është ribotim i vitit 2016-të dhe i cili ka kaluar në duart e komisionit recensues për vlerësim profesional të dorëshkrimit, të formuar nga Ministri i Arsimit dhe Shkencës, ka edhe shumë gabime të tjera. Fjalët: “Formuar Qafë Thane, drejti, çajëve, mollëve, Gistivar “ janë vetëm disa gabime që hasëm gjatë shfletimit të këtij libri.

Albanogët vlerësojnë se gabimet e tilla janë normale por, ekspertët e asaj lëmie duhet të japin më shumë rëndësi dhe vlerë kritereve që i ka gjuha dhe të mënjanohen gabimet drejtshkrimore dhe gramatikore që bëhen nëpër tekstet shkollore. Albanologia, Florie Shaini, thotë se përpos gabimeve në brendi të tekskteve shkollore, ndër gabimet më të mëdha janë ato që bëhen në kopertinën e teksteve shkollore.

“Është e arsyeshme që gjuhëtarët sidomos të japin kontributin e tyre ose tekstet shkollore para se të dalin nga botimi do doja që njëherë të filtrohen pak më shumë dhe të mënjanohen ato gabime më të shpeshta që ne mund t’i hasim gjatë leximit, sepse varësisht besoj që edhe nxënësit do ta kenë më të vështirë kur të marrin të lexojnë një libër me ca gabime brenda dhe duke mos i vlerësuar si gabime ato do t’i vlerësojnë si të drejta dhe në të ardhmen mund që edhe pasardhësit të shfrytëzojnë dhe të mësojnë diçka të gabuar dhe jo të saktë”, thotë albanologia Florije Shaini.
Ndërkohë, numri një i Arsimit, Pishtar Lutfiu, thotë se këto probleme ai si ministër i ka trashëguar dhe se po punon në zgjidhjen e tyre.

“Me ardhjen e mandatit tim kemi disa problem që kanë qenë edhe të trashëguara. Si ministër i Arsimit kam ndërmarrë masa dhe menjëherë kam reaguar duke formuar një grup ekpertësh të cilët do të merren me analizën dhe përpjekjen që këto tekste shkollore të kemi në fund pas analizës së tyre një model të cilin këto gabime nuk do të përsëriten në të ardhmen”, thotë ministri i arsimit, Pishtar Lutfiu.

Gabimet e tilla në tekstet shkollore shqipe janë një problem disavjeçar, për të cilin opinioni është alarmuar edhe në të kaluarën.

Teuta Buçi

Librat që japin mësim “mbrapsht”




Dafina Kabashi 


Diskriminimet gjinore, racore e fetare, janë të shpeshta në librat shkollorë dhe universitarë, të cilat përdoren nga nxënësit dhe studentët kosovarë. Në këto librat, ka tekste të atilla që lexuesve të tyre u mësojnë referenca të gabuara, siç është rasti me “Wikipedia”-n si burim shkencor e shkarkimin e filmave në mënyrë piraterike. Sipas librit “Patologjia e përgjithshme”, tatuazhi bëhet nga njerëz që dëshmojnë për një të kaluar të largët, kur ishte kryer një lloj marrëzie rinore e papërgjegjshme. Të tilla shkrime edhe në shumë tekste të tjera.
Related image
Në rrjetin social “Facebook”, tashmë është faqja “Arsimimi i Mbrapshtë i Kosovës - AMK” e cila bën publike shkrime keqinformuese, që janë në tekstet shkollore dhe universitare, e që po ashtu përmbajnë fyerje racore, fetare gjinore e të tjera të ngjashme. Ideja për një faqe të tillë sipas administratorit, ka ardhur pas skandalit me librin “Kriminalistika” të profesor Vesel Latifi.

“Pas këtij rasti, ka ndodhur shpesh që të shoh gabime dhe absurditete të tilla në libra jo vetëm universitarë, por edhe ato që përdoren në nivel fillor apo të mesëm. Për këtë arsye, kam vendosur të publikoj të gjitha rastet e gabimeve apo fyerjeve gjinore, fetare, racore, e të tjera të ngjashme, që mund t’i gjej në tekstet shkollore”, ka thënë menaxhuesi i faqes “Facebook”. Sipas tij gabimet, nëse mund të quhen të tilla thotë administratori i faqes, më të shpeshta janë ato gjinore që mund të gjinden shumë shpesh në librat e të gjitha nivele shkollore, derisa thotë se nëse një libër i leximit i mëson fëmijët për inferioritetin e vajzave që nga mosha 10-vjeçare (Libri i leximit klasa 4), ky mentalitet seksist normalisht do të vazhdojë edhe më vonë, derisa përmend librat si “Kriminalistika”, “Hyrje në Sociologjinë Juridike” që kanë përmbajtje të tillë. “Kjo më vonë paraqitet në nivel shoqëror, politik dhe ekonomik, ku gratë cilësohen si jo të denja, të paafta dhe inferiore për pjesëmarrje në të gjitha fushat e jetës”, ka thënë administratori, dhe se është një fatkeqësi e madhe që këto gabime janë aq të shpeshta. Derisa thotë se është zhgënjyes fakti që nuk ka një institucion të mirëfilltë që bën kontrollimin e teksteve shkollore.

Dukagjin Pupovci, drejtor ekzekutiv i Qendra për Arsim të Kosovës, thotë se tekstet për arsimin parauniversitar duhet t’i plotësojnë standardet e përcaktuara nga Ministria e Arsimit, me të cilat nuk lejohet asnjë lloj diskriminimi gjinor, fetar ose etnik. “Sipas këtyre standardeve tekstet mësimore duhet ta promovojnë barazinë gjinore, si dhe tolerancën fetare dhe ndëretnike. Për shembull, kjo nënkupton që në një libër të leximit të ketë tregime për pjesëtarët e të gjitha grupeve fetare, por edhe në librin e matematikës të ketë detyra me mera të djemve dhe të vajzave”, ka thënë Pupovci, duke shtuar se nëse ndonjë libër nuk i plotëson këto standarde, atëherë duhet të bëhen përmirësimet e domosdoshme me rastin e ribotimit, ose, libri hiqet nga përdorimi dhe zëvendësohet me një tjetër. “Sidomos, kjo vlen për moshat e vogla, ku, fëmijët, pa përvojë të duhur jetësore, mund të ndërtojnë koncepte krejtësisht të gabuara”, është shprehur Dukagjin Pupovci. Sa u takon librave universitarë, Pupovci thotë se kemi një treg diç më të lirë, sepse studentët mund të shfrytëzojnë edhe libra që nuk janë publikuar nga Universiteti. “Këtu i mbetet autorëve dhe recensentëve të jenë më të kujdesshëm, si dhe studentëve ta ngrenë zërin nëse gjejnë diçka të papranueshme në to”, ka thënë Dukagjin Pupovci.
Related image

Nora Ahmetaj, drejtoreshë ekzekutive në “Centre for Research, Documentation and Publication” (CRDP), thotë se jo vetëm që Ministria e Arsimit duhet të ketë kujdes dhe departamentin e posaçëm me recensentët profesionistë që do të korrigjonin dhe të analizonin shkrimin dhe interpretimin e teksteve shkollore, por duhet të sanksionojë të gjithë ata që guxojnë të shprehen në forma fyese qoftë në baza etnike, racore apo gjinore. “Kjo ndodh te ne, ngase është zinxhir i lidhur ngushtë e ku asnjë hallkë nuk funksionon si duhet: Arsimi i dobët, mungesa e meritokracisë dhe konkurrencës në punësim, qasja jo profesionale, injoranca si dhe mungesa e arsimimit adekuat në fushën e të drejtave të njeriut dhe të drejtave civile/politike, ekonomike e sociale, bën që të bëhen çdo ditë, ndërsa nxënësi indoktrinohet me informata joadekuate”, ka thënë Ahmetaj.

Related image

Sociologu Artan Muhaxhiri, thotë për gazetën se problemi kryesor me prezencën e paragjykimeve dhe stereotipave në tekstet shkollore është se ato kësisoj marrin legjitimitet të plotë institucional. “Pasi tekstet shkollore duhet të kalojnë shumë filtra të recensimeve profesionale, atëherë nënkuptohet se të gjitha instancat janë pajtuar me këto paragjykime dhe stereotipa, gjë që është indikator tejet negativ për gjendjen e përgjithshme të sistemit arsimor”, ka thënë Muhaxhiri.

Related image

Sipas tij, ndikimi më i madh i teksteve të këtilla është në sistemin e vlerave të nxënësve, sepse ata janë në një moshë kur ende nuk i kanë të qartësuara krejtësisht idetë dhe orientimet identitare, prandaj gabimet e kësaj natyre kontribuojnë në konfuzitetin e tyre vleror.
Image result for librat

 “Ministria e Arsimit duhet të ndërmarrë masa të shpejta dhe të ashpra ndaj të gjitha çrregullimeve në tekstet mësimore sepse vetëm në këtë mënyrë mund të zvogëlohet vazhdimësia e dëmeve masive që do t’i bëjnë këto tekste nëse nuk korrigjohen”, ka thënë sociologu.

Gazeta ka provuar të marrë dhe një qëndrim nga Ministria e Arsimit për këtë temë, nuk ka marrë përgjigje.

Kaosi me biznesin e librit


Image result for librat

Tregu i librit nuk po arrin dot të dalë në “sipërfaqe”, ai ende pluskon. Shifrat e rënies për 2013-n variojnë nga 20-40%. Kjo vlen si për Shqipërinë, ashtu edhe për Kosovën. Botuesit nuk kërkojnë politika shpëtuese (të tipit subvencione), por ndihmë për të rritur promocionin. Po prodhohen gjithnjë e më pak libra të rinj, ndërsa dashuria e shqiptarëve vazhdojnë të jenë autorët e huaj.



Nga Elona Bedalli

Në Shqipëri, të flasësh për tregun e librit nuk është aq e lehtë sa duket, nisur nga fakti se më shumë për të kujtohemi në ditët kur ai na shfaqet me shumicë dhe shkëlqim përpara syve tanë, gjatë panairit tradicional të përvitshëm. E në fakt, kjo është periudha e “artë” (aq sa mund të quhet e tillë në kohë krize) për botuesit shqiptarë dhe shitjet e tyre. Është koha kur moti ftohet dhe dëshira për të prekur faqet e një libri të kuruar mirë estetikisht dhe nga ana artistike na vjen vetvetiu, edhe pse shpenzimet për të janë të parat që ulim.

Të dhënat e INSTAT-it për shitjet e librave, revistave e gazetave për 6-mujorin e parë të vitit folën për rënie me 17%, ndërsa botuesit perceptojnë (nga burimet e tyre) se ajo është edhe më e madhe pasi arrin në 30-40%. Një tendencë që vazhdon që nga viti 2010. Megjithatë, nga ana tjetër, ka edhe shtëpi botuese që thonë se kanë pasur nivel shitjesh të kënaqshme, por në tërësi për tregun tregojnë se ai vazhdon të tkurret. Sepse duhet kuptuar që shitja e librit ka periudhat e tij gjatë një viti. Rënien, në fakt, e kanë ndier edhe importuesit e letrës që thonë se volumi i letrës së dedikuar për libra ka rënë ndjeshëm. Sipas tyre, kjo është një tendencë që ka gjasa të vazhdojë në kushtet kur ekonomia nuk është e qëndrueshme dhe libri shihet si mall luksi. E në këto kushte, shtëpitë botuese, jo të pakta në numër për një treg si vendi ynë, në kushte të tilla duhet të punojnë më fort për t’u dalluar dhe për t’i servirur lexuesit ushqimin e duhur për shpirtrat e tyre.

“Kriza e ka bërë situatën më të vështirë, që do të thotë se me librin duhet të punohet më shumë, të kurohet edhe nga pikëpamja e prezantimit të tij”, thotë Loreta Berhami, drejtore publikimi e shtëpisë botuese “Pegi”.

E në kohë krize, lufta më e madhe bëhet për të fituar “terren” që, në rastin e librit për lexuesin, nuk është vetëm e përqendruar në Shqipëri, por edhe në viset e tjera jashtë saj, kryesisht në Kosovë apo Maqedoni. Megjithëse konkurrenca përtej kufijve duket se nuk i tremb shumë botuesit shqiptarë, që duket se kanë fituar ndjeshëm terren dhe përtej kufijve, veçanërisht në Kosovë. Brenda tregut shqiptar të librit, diktuar edhe nga kriza, konkurrenca është në rritje. Botues të tjerë thonë se tregu shqiptar i librit është ende i pazhvilluar e për ta vërtetuar këtë, mjafton t’u hedhësh një sy librarive për të parë se në çfarë kushtesh shesin. Pjesa e “luanit” është ajo që shitet në Shqipëri, sidomos në Tiranë.



Botuesi dhe problemet e tregut

Libri, në vendin tonë, nuk vuan vetëm pasojat e rënies së fuqisë blerëse në kohë të vështirë, por vazhdon të përballet me probleme të mbartura në kohë, që e bëjnë të jetë një treg në kaos. Thuhet se i ngjan një rrethi vicioz, një malli që edhe pse punon me çmime relativisht të lira, nuk ecën shumë. Nuk ka interes për të hapur qendra të mëdha librash, gjë që do ta ndihmonte librin të përfaqësohej më mirë. Drejtuesit e shtëpive botuese thonë se duhet të flitet më shumë për librin, që lexuesi ta perceptojë si instrument të dijes dhe kënaqësisë. Ata thonë se një politikë e drejtë, nxitëse vlerash e standardesh, mbështetëse për librin, kërkohet me urgjencë. Nga ana tjetër, kriza e pagesave është duke i rënduar gjithmonë e më shumë. Megjithatë, motivet ekonomike të krizës së përgjithshme, nuk arrijnë ta shpjegojnë këtë dukuri, që ka mjaft efekte të tjera. Botuesit kërkojnë politika publike për të mbështetur libraritë, që rrezikojnë të mbeten fare pak dhe si rrjedhim, aksesi te libri do të ulet. Kërkohen fonde, që në Shqipëri ndër vite kanë qenë të pakta e aspak transparente. Thonë se kanë dëgjuar të flitet për një plan të madh për leximin. Për botuesit, e gjithë bota e letrave sot flet për të ulur TVSH mbi ebook-un, por në Shqipëri, përveç faktit të mungesës së strukturës për këtë produkt të ri libror, mungon besimi i plotë për shkak të piraterisë, dukuri e cila po mbyt prej disa vitesh botimet shqiptare dhe në raste të formës alternative, të e-book, të gjithë mendojnë: a do të piratohet edhe ky produkt?

Thonë se në një kohë kur në Europë përpiqen të ulin TVSH-në mbi ebook-un, Shqipëria ka ende këtë tatim më të lartin në Europë me 20%, një absurd. Botuesit kërkojnë mbështetje për bibliotekat, madje sipas tyre, kjo duhet të përbëjë prioritet. Nga ana tjetër, Shqipëria, sipas tyre, është i vetmi vend në Europë ku shteti me ligj u merr botuesve pesë kopje për çdo botim dhe pesë për çdo ribotim. E në fakt, detyrimi duhet të jetë një kopje, që shërben si kopje dokumentimi për Bibliotekën Kombëtare.

Ata thonë se duhet të ketë më shumë angazhim për çështjen e piraterisë dhe informalitetit. Sipas tyre, nuk është normale që sot në tregun shqiptar të librit janë me dhjetëra autorë të piratuar nga gjithë gjuhët e mëdha dhe nuk ndodh asgjë, nuk është normale që ka informalitet në rritje në tregun e botimeve, duke filluar nga shtypshkrimet informale, e deri te fotokopjime masive të teksteve universitare. Botuesit thonë se janë të gatshëm të bashkëpunojnë nëse duhet të bëhen ndryshime dhe përmirësime në kuadrin ligjor. Kur një libër botohet pa leje, ai prish rregullat e një konkurrence të drejtë dhe në pjesën më të madhe të herëve, nuk i plotëson standardet e botimit. Për botuesit, ky është diskutimi themelor: përmirësimi i standardit, rritja e tij më shumë se sa rritja e produktit dhe sasisë së titujve që hidhen në treg.



Çfarë na serviret dhe çfarë blejmë

Një vit më parë panë dritën rreth 2,866 e botimit, ndërsa këtë vit ishin vetëm 1,086 të tillë, ku pjesa më e madhe është letërsi e huaj artistike e tjetra në gjuhën shqipe. Ndër librat joartistikë që përbëjnë peshën kryesore, një pjesë e rëndësishme, është ajo e teksteve shkollore për të gjitha nivelet. Nuk ka asnjë dyshim se

lexuesi shqiptar vazhdon të tërhiqet më shumë nga letërsia e huaj. Raporti mes librit të huaj dhe atij shqiptar, për lexueshmërinë, flet në favor të të parit. Megjithatë, ka një rritje të kërkesës për titujt shqiptarë. Fakti është se letërsia artistike është gjithmonë e pëlqyeshme, sidomos për femrat që mbeten më besniket. Meshkujt janë më shumë të interesuar për letërsinë shumë cilësore, të natyrës historike, por edhe me karakter studimor. Mosha që lexon më shumë është mbi 25 vjeç.

Nga ana tjetër, afrimi i librit me lexuesin është një qasje që vjen me përvojën, por ka të bëjë edhe mënyra sesi bëhet reklamimi, që nuk është i drejtpërdrejtë. Libri nuk është vetëm një mall, por edhe një mjet kulture. Duket si diçka anakronike, por në kohë krize është shumë normale, që të ashpërsohet konkurrenca. Ajo duhet të jetë e lartë dhe e fortë, pasi kjo do të bëjë që të sillet një produkt i mirë dhe cilësor.

Në Shqipëri ka shtëpi botuese, mjaft konkurruese me njëra-tjetrën dhe që sjellin libra me vlerë. Gama e gjerë e librave që botohen e vështirëson përcaktimin se cila është kategoria më e mirë e lexuesit.



Revolucioni i largët i teknologjisë

Temat e-books dhe shitjet online janë ende larg vëmendjes së shtëpive botuese, ndërsa ka vend për të bërë ndryshime e për të sjellë risi në industri. Shqiptarët janë shumë të pranishëm në internet, qoftë si lexues, qoftë si shkrues, veçanërisht autorët e rinj. Ata janë shumë aktivë në rrjetet sociale dhe priren drejt komunikimit. Por, shtëpitë botuese ende nuk janë online në formën që e bëjnë simotrat e tyre në vende të tjera.

Mundësitë elektronike, si për publikimin e librave me kosto më të ulëta dhe promovimin dhe shitjen e tyre përmes platformave ekzistuese të shitjeve online, do të afronin edhe atë pjesë të lexuesve që për shkak të emigracionit, Shqipërinë e gjuhën shqipe e arrijnë përmes internetit. Pra, “kërcënimi” që vjen nga modernizimi i teknologjisë, që në botë është në rritje, nuk ka mbërritur ende në Shqipëri. Botuesit thonë se libri i përballon të gjitha risitë teknologjike, pasi njerëzit e kanë të vështirë të heqin dorë nga një zakon shumë i lashtë. Por sigurisht ata nuk e përjashtojnë mundësinë e ndërrimit të këtij zakoni në të ardhmen, kur njerëzit do të kenë pak kohë për të lexuar. Në Shqipëri, tendencat vijnë me vonesë, ndaj është ende herët për të folur për këtë fenomen. Shtëpitë botuese nuk e kanë marrë ende nismën për të hedhur në treg e-books, edhe pse është një zgjidhje alternative, me kosto më të ulët. Në rajonin tonë kjo tendencë po zhvillohet më tej. Megjithatë, botuesit shqiptarë janë të mendimit se ka shumë e shumë lexues që preferojnë metodën klasike të të lexuarit. Ta ruajnë librin si një kujtim, ta shikojnë të materializuar, së bashku me shënimet e tyre përkatëse. Këto janë dy tendenca që do të ecin paralelisht me njëra-tjetrën.



Industria e librit në Shqipëri

-Ka mbi 100 shtëpi botuese

-Ka rreth 380 shtypshkronja

-Dalin në treg mesatarisht 1200-1500 tituj të rinj në vit

-Fuqia blerëse nuk është e matur, pasi mungojnë anketime, por në standardet e UNESCO-s, shqiptarët hyjnë tek botuesit e këqij.



Botuesit, problemet që ka industria e librit

-Rënia e fuqisë blerëse

-Mungesa e promocionit

-Kostoja e lartë e prodhimit

-Mungesa e subvencioneve nga ana e shtetit

-Mungon një rrjet i konsoliduar i shpërndarjes së librit.



—————–

Jo politika subvencionuese, por promovuese

Flet Petrit Ymeri, kryetar i Shoqatës së Botuesve Shqiptarë

Në krahasim me një vit më parë, duke u nisur nga të dhënat (joshkencore) që japin botuesit, rënia e shitjeve mund të jetë 30-40%. Ky treg është në rënie që nga viti 2010 dhe ndaj mund të konfirmohet se librarët dhe botuesit janë në një situatë të vështirë.



Shiten më shumë libra të huaj apo shqiptarë?

Padyshim që shiten më shumë libra të huaj, autorë të përkthyer. Letërsia shqiptare nuk e mban dot presionin e letërsisë së huaj që vjen nga një botë shumë më e madhe sesa kjo e jona, por ajo që është e rëndësishme ka të bëjë me faktin se ne jemi në vështirësi financiare. Nga ana tjetër, shtypshkronjat janë të mbytura në borxhe ndaj tregtarëve që shesin materiale poligrafike. Libri po arrin të qarkullojë me vështirësi nëpër librari, ka pak shitje dhe nuk mungojnë as rastet kur librari, jo vetëm në rrethe, por edhe në Tiranë po mbyllen.



A mbështetet libri në Shqipëri nga subvencionet?

Nuk ka një sistem transparent, të hapur. Ka subvencione preferenciale që nuk i marrin vesh kurrë.



Sa e penalizon tregun, mungesa e një rrjeti efikas shpërndarjeje?

Për mendimin tim, problemi kryesor qëndron te fakti se nuk kemi një sistem librar të pasur, që të ketë mundësi të bëjë një përzgjedhje të rëndësishme të autorëve, pa folur pastaj për bërjen e dallimeve të botimeve pirate nga ato jo pirate. Kemi një sistem librar të dobët dhe të varfër. Ne jemi një territor i vogël dhe shtëpitë botuese e përballojnë vetë me punonjësit e tyre shpërndarjen e librit në rrethe. Do të ishte ideale sikur të kishim shtëpi të mëdha distribucioni, por është shumë e largët ajo kohë.



Për sa i përket teknologjisë, sa pranë tyre është libri në shqip?

Unë besoj se te ne, e-book nuk është një alternativë e afërt sepse ne kemi një histori tjetër, që është disi absurde. Në Shqipëri libri ka një TVSH në masën 20%, gjë që nuk ndodh në vende të tjera të Europës ku niveli maksimal është 6%. Le të imagjinojmë pak sesa do të ishte TVSH-ja për e-book. Një tjetër çështje është edhe ajo e piraterisë, prandaj në këto kushte, ne përballemi me shumë probleme që kërkojnë zgjidhje konkrete. Ne nuk kërkojmë politika subvencionuese, por promocionale dhe zhvilluese.



—————-



Libri në një rreth vicioz

Flet Loreta Berhami, shtëpia botuese “Pegi”

Gjatë këtij viti, botimet “Pegi” kanë shënuar rritje në shitje dhe kjo ka ardhur kryesisht nga librat e rinj, ndërsa shitja e librave të vjetër shënoi rënie në masën 20-30%. Nuk mund të them me saktësi se nëse kjo është një tendencë që ka ardhur si pasojë e krizës apo ka të bëjë me faktin se thjesht librat e vjetër e kryejnë ciklin e tyre.



Si ka qenë raporti mes titujve të huaj dhe atyre shqiptarë?

Shesin pothuajse vetëm titujt e huaj, ata shqiptarë e kanë vështirë të shesin. Ndryshon situata disi me autorët e vjetër, të cilët arrijnë të depërtojnë më lehtë te lexuesi. Ka njëfarë mosbesimi nga ana e publikut për autorët e rinj. E gjithë kjo është kthyer në një rreth vicioz.



Rrjeti i shpërndarjes vazhdon ta penalizojë librin në vendin tonë?

Absolutisht po. Nuk ka pika që të kenë degëzime të mirëfillta, pasi pikat e shumicës këtu shërbejnë më shumë si mbledhëse të librit. Disa botues i çojnë vetë librat në rreth e të tjerë jo. Është diçka kaotike. Edhe ne vetë gjendemi përballë faktit për ta bërë gjithçka vetë, por kjo kërkon më shumë shpenzime dhe energji.



Si është raporti mes asaj që prodhohet dhe asaj që shitet?

Kjo është pjesë e biznesit. Rreth 2/3 e librave që kemi në inventar qarkullojnë. Ka libra që janë të suksesshëm dhe shesin gjithë tirazhin e parë brenda gjashtëmujorit, por 90% ecin shumë ngadalë dhe duan 3-4 vjet që të konsumohet tirazhi i parë.



Çfarë mund të thuhet për marrëdhënien mes librit dhe teknologjisë?

Në Shqipëri nuk ka asnjë mundësi për zhvillimin e saj, pasi nuk ka asnjë teknologji që të ofrojë një shërbim me anë të të cilit mund të blihet një libër. “Amazon” nuk e ofron këtë mundësi. Do të duhen shumë vite, pasi gjuha shqipe nuk është e përdorur në shumë vende dhe duhet të zhvillohet një platformë paralele. Kjo është e ardhmja, por koha nuk dihet ende.



Çfarë masash mund të merren për të subvencionuar librin?

Do të ishte mirë që të kishte subvencione sidomos për autorët e rinj shqiptarë, kur ata kanë një vlerë. Kjo mbetet për t’u vendosur, sepse edhe për këtë nuk ka një mekanizëm vlerësues. Mund të realizohet me kritikë, konkurse letrare etj.





——————

Mënyrat e mençura që të çojnë te lexuesi

Flet Arlinda Dudaj, shtëpia botuese “Dudaj”



Për shtëpinë botuese që drejtoj ka qenë një vit i mirë, me tituj të rinj, edhe pse mund të konfirmoj se ndihen efektet e krizës dhe tregu në tërësi e tij ka pasur rrudhje.



A ka ndryshuar raporti mes titujve të huaj dhe atyre shqiptarë?

Ky raport tek ne është 80 me 20, në favor të titujve të huaj, megjithatë jemi munduar të sjellim edhe autorë shqiptarë, siç është Albatros Rexhaj, Ardian Vebiu me “Sendet që mblidhte deti”, është një libër tjetër që vjen nga një emigrante “Gjemba dhe trëndafilat” e Ismete Leba.



Çfarë letërsie po preferohet më shumë?

Pak nga gjithçka: letërsia artistike (ajo e madhja), letërsia thriller, por edhe letërsia për fëmijë.



Si ka qenë ecuria e eksportit të librit?

Me Kosovën ka ende probleme, për shkak se konsiderohet si një vend i huaj. Këto janë çështje që duhet të zgjidhen me marrëveshje dhe me vullnetin e të dyja vendeve.



Si mund të çohet libri te lexuesi në mënyrë të shpeshtë?

Ka shumë mënyra të mençura që mund të arrihet kjo. Një nga gjërat është padyshim ribotimi i librave madhorë shqip, që janë të konfirmuar. Nuk mjafton që shteti të sponsorizojë një panair sepse në fund të fundit bëhet një herë në vit. Me rëndësi do të ishte edhe promovimi i autorëve të rinj shqiptarë jashtë.



Me këtë rrjet shpërndarjeje, deri ku shkon libri sot në Shqipëri?

Nuk ka një shpërndarje të organizuar, çdo shtëpi botuese e bën atë në mënyrën e vet.



Si mund të përmirësohet?

Këto janë mekanizma që rregullohen nga vetë tregu, pasi kështu ndodh në tregjet e vogla.



Po marrëdhënie me e-book?

Në Shqipëri është një sfidë e madhe të botosh e-books, pasi në vendet e vogla, pirateria është shumë e rrezikshme.



Po raporti prodhim/shitje?

“Prodhohet shumë e për lumë”, do të ishte shprehja e duhur dhe shiten pak. Është një raport shumë i lëvizshëm.



Cilat janë pritshmëritë?

Kjo është periudha më e mirë dhe pastaj vjen rizgjimi i pranverës.



————–

Më të kujdesshëm ndaj asaj që i ofrojmë tregut


Flet Flutura Açka, shtëpia botuese “Skanderbeg”



Libri është ndoshta malli më i “brishtë” në treg dhe si rrjedhim nuk po arrin ende të shpëtojë nga kriza. Lexuesi nuk e ka humbur interesin, por ka humbur mundësinë për ta blerë. Si autore librash, ajo thotë se e ka arritur tregun, por letërsia shqipe e ka të vështirë.



Cilat janë problemet me të cilat po haset libri?

Këtë vit, ndryshe nga ata të mëparshëm po ndihet më shumë kriza. Njerëzit nuk blejnë më si më parë. Edhe pse çmimet janë të ulura, ai sërish kërkon që të përfitojë edhe më tej.



Në çfarë raporti janë titujt që prodhohen me ata që shiten?

“Bestsellerët” janë ato libra që arrijnë të mbulojnë shpenzimet. Megjithatë, ne jemi më të kujdesshëm në atë që i ofrojmë tregut, kemi ulur tirazhet, nuk mbajmë libra stok, ndoshta deri sa të kalojë kjo krizë.



Cilët libra kanë tërhequr më shumë lexuesin?

Unë i jam kushtuar më shumë letërsisë shqipe, pasi e kam ndier se ka pasur më shumë nevojë. E kam lënë letërsinë e huaj, pasi kam parë që tregu është mbushur, por edhe për njëfarë diversifikimi. Mendoj se kam bërë një zgjidhje të mirë, por, megjithatë, lexuesi shqiptar vazhdon të tërhiqet nga autorët e huaj. Duket sikur ka një ngopje të letërsisë shqipe, që në një pjesë ezaurohet nëpërmjet medias. Libri duhet të lexohet dhe jo thjesht të dëgjohet për të. Por, pavarësisht të gjithave, lexuesit shqiptarë janë “heronj” që kanë mundur të ngrenë nivelin. Librat që botoheshin në ‘93-shin nuk botohen më tani në 2013-n. Konkurrojmë fort me cilësinë e paraqitjes, të anës grafike.



Po për sa i përket eksportit të librit, cila ka qenë ecuria?

Në Kosovë, dërgesat janë sporadike, nuk ka një sistem që funksionon në mënyrë të rregullt. Organizimi, kolegjialiteti janë problemet më të mëdha që kanë botuesit shqiptarë. Ata e shohin kolegun më shumë si “armik” sesa si partnerë me të cilin mund edhe të bashkëpunohet.



Po rrjeti i shpërndarjes a funksionon?

Në asnjë hallkë të tij. I vetmi sistem ku nuk investohet është pikërisht ai i shpërndarjes. Për aq kohë sa ne nuk kemi një “ndërmarrje” ku të çojmë librin dhe të mos merremi me shpërndarjen, atëherë do të vazhdojmë të mbetemi shitës me trasta. Në momentin që kjo do të fillojë të zbatohet, atëherë edhe botuesi do të çlirohet nga një hallkë që tek e fundit nuk është punë e tij.

Çfarë duhet të bëhet për të mbështetur librin?

Duhet ta shikojmë si një pasuri ku duhet të investohet seriozisht dhe sipas vlerave. Ne mund të konkurrojmë me kulturë, me njerëz të talentuar. Kjo është mënyra sesi mund të shkojmë në Europë.



E ardhmja e librit (?)

Të thuash e zymtë, është pak! Jo për shkak të kritikës që nuk ekziston; as për shkak se sasia e parave në xhepat e shqiptarëve vjen gjithnjë duke u pakësuar; as se pirateria dhe informaliteti na paskan (siç thuhet), zhvillime të rrezikshme por se: së pari, janë kohërat e reja që kanë ardhur me sjellje e ndryshime thelbësore në strukturën e kulturës së lajmit, informimit, dhënies së dijes. Teknologjitë e reja të komunikimit: teleteksti, faksi, telefonia celulare, zëvendësuan letrën postare; interneti e çoi përcjelljen e lajmit në papërfillshmëri kohore, bëri që lajmi t’i afrohet lexuesit falas, duke zëvendësuar gazetën print; pajisjet që përdoren për leximin e librave elektronike, si “Kindle” (prodhim i “amazon.com”, shoqëria tregtare më e madhe në internet për shitje online); “iPad”, “iPhone” dhe “iPod”, prodhime të kompanisë “Apple”; tabletët (si “iPad”) të prodhuara nga “Samsung”; “Nook”, prodhim i kompanisë “Barnes&Noble” (shoqëria më e madhe në SHBA e prodhimit dhe sidomos e shpërndarjes dhe shitjes së librave), zotërojnë sot pothuajse gjysmën e tregut të librave në tërësi, duke zëvendësuar një pjesë të madhe të librit në letër. Do të jetë vallë ky fundi i librit në print? Shumë vetë thonë jo! Madje dhe në Europë e Amerikë, ku teknologjitë e komunikimit kanë kapur majat. Libri dhe gazetat do të jetojnë, sepse do të mbrohen e mbështeten. Por, si do të jetë rrjedha e zhvillimeve në Shqipëri? Nuk bëhet më fjalë për tirazhe 20 deri në 25 mijë kopje botimi për veprat e Hygoit, Balzakut, Emil Zolas, Arçibald Kronin, Floberit, të para 25 vjetëve. Bëhet fjalë për 300 deri në 500 kopje të mjera të Shekspirit apo kujtdo qofshin, që nuk arrijnë të gjejnë blerës.

Së dyti, në një shoqëri ku po rriten dhe shtohen të paarsimuarit mirë, siç po ndodh te ne; ku shkolla e mesme dhe e lartë i detyron (jo rekomandon) të lexojnë letërsinë e shkrimtarëve që u krehin bishtin pushteteve; ku roli i letërsisë në jetë dhe shoqëri është zbehur, shfaqet hapur nevoja për t’i ndenjur pranë kësaj fushe me politika fiskale.



—————–

Kosova, mbijetesa e vështirë e një tregu më shumë se modest

Flet Besian Zeneli, nënkryetar i Shoqatës së Botuesve të Kosovës



Rrethanat politike që po kalon shoqëria kosovare në përgjithësi, tranzicioni, standardi në ulje i jetesës ka bërë që tregu i librit të jetë në një gjendje të pandryshuar nga një vit më parë. Interesimi nuk mungon, por këto rrethana kanë ndikuar në kufizimin e njerëzve për t’iu afruar librit. Në Kosovë numërohen 10-12 shtëpi botuese, por produktive janë vetëm 5 që hedhin në treg 2-3 tituj të rinj në muaj, ose 15 tituj në vit.



Cili është raporti mes autorëve të huaj dhe atyre shqiptarë?

Ajo që mund të thuhet është se në Prishtinë, preferohet më shumë të lexohet në gjuhën angleze, ndërsa zonat e tjera janë më shumë të fokusuara te gjuha shqipe.



Në Kosovë lexojnë më shumë femrat apo meshkujt?

Ndoshta mund të ketë një tendencë më në rritje për femrat.



Nga ana fiskale, sa të lehtë e ka libri kosovar të futet në Shqipëri?

Libri i Kosovës në Shqipëri është shumë pak i pranishëm, ndërsa vlen më shumë e anasjella. Madje mund të thuhet se libri që vjen nga Shqipëria arrin të “mbysë” produktin e Kosovës, e këto të fundit kanë mbetur pak në hije. Pra, mund të themi se botohet shumë më shumë në Shqipëri sesa në Kosovë. Megjithatë, Kosova ka ruajtur traditën e autorëve shqiptarë, ndërsa e kundërta ndodh në Tiranë, ku ata botohen në nivel më të ulët. Nëse shihni te botimet në Kosovë, do të vini re se ka ende nostalgji dhe besnikëri për librat shqiptarë, ndaj kritikës, historisë, botime akademike, etj. Shqipëria kryeson me botimin e “bestseller”, libra komercialë dhe të huaj.



Në Shqipëri ka shumë probleme me rrjetin e shpërndarjes, a ndodh e njëjta gjë edhe në Kosovë?

Edhe në Kosovë ka probleme, ndoshta jo në fillim, por kur vjen puna te mbledhja e të ardhurave, aty nisin problemet.



Çfarë strategjie marketingu ndiqni për të provokuar librat te lexuesi?

Në Kosovë, libri nuk është shndërruar ende në industri, në këto aspekte tregu çalon. Kur libri të kthehet edhe në një biznes, atëherë edhe marketingu do të jetë i domosdoshëm, por duke qenë se punohet për të mbijetuar, boshllëqet në këtë aspekt do të vazhdojnë.



Po shteti, çfarë roli luan (ose sipas jush duhet të luajë)?

Shteti duhet patjetër që të japë subvencionime, pasi nëse ai e merr nën “ombrellë”, atëherë do të ketë vazhdimësi pune. Në Kosovë po shfaqen disa shenja në mbështetje të librit. Vitin e kaluar ka nisur projekti për pasurimin e bibliotekave që u huazua nga Shqipëria dhe që po zbatohet edhe nga Ministria jonë e Kulturës. Shpresojmë që kjo nismë të vazhdojë, sikundër po ndihmohen, edhe pse në masë të vogël, disa botime.



Çfarë marrëdhënie ka libri në Kosovë me teknologjinë?

Ne jemi një treg i vogël me shumë probleme ligjore dhe me pirateri të lartë. Mund të hidhen disa hapa, por jemi ende larg, pasi nuk janë trende për kulturat e vogla.



Bota, rritje e papërfillshme e librit të printuar, e-books kryeson Europa

Një vit më parë, tregu botëror i librave të konsumit dhe atyre arsimorë arriti në 101.6 miliardë dollarë, ndërsa parashikohet që deri në vitin 2017, rritja të jetë në masën 1% duke arritur në rreth 104.3 miliardë lekë. Edhe pse shitja e librit të printuar ka shënuar rritje, ajo ka qenë e papërfillshme, madje në shumë tregje është llogaritur edhe rënie, kjo është duke u kompensuar nga një rritje e të ardhurave nga e-books, që në vitin 2017 do të përbëjnë 22% të të gjithë librave të shitur në mbarë botën, nga 9% në vitin 2012. Amerika e Veriut do të ketë “oreksin” më të madh për e-books, duke zënë në 2017, 38% të të gjitha shitjeve. E ndjekur nga 15% në Azi Paqësor dhe 6% në Amerikën Latine.

E sa i përket e-books, në 2017-n do të jetë Europa, tregu që do të udhëheqë. Sipas analizave, në SHBA lexuesit lexojnë mesatarisht 24 e-books në vit kundrejt 15 librave të printuar që lexojnë ata që nuk e preferojnë atë format. Po cilat janë disa nga karakteristikat e e-books në botë?

Gati gjysma e e-book-eve publikohen në gjuhën angleze. Ato kanë avantazhe kundrejt librit të printuar. Edhe pse në Europë

e-book janë subjekt i një niveli më të lartë të taksimit të TVSH-së, Komisioni Europian nxit zhvillimin e tyre. Sa i përket piraterisë, edhe industria e e-books është e përfshirë. Në Rusi, 90% e këtij tregu është i miratuar. Konvertimi i librave fizikë në e-book varet nga natyra e tij.

Parashikimet tregojnë se Europa do të jetë tregu më i madh i e-book deri në vitin 2017, falë të ardhurave që do të arrijnë në 19 miliardë dollarë, do të ndjekin Amerika e Veriut dhe Azia.

Tash Kosova e harroi emrin shqiptarë


Image result for zef pergega

Zef Pergega


“…Ajo shiti…shiti gjakun, shiti dheun, hej aga, shiti zjarrin nen dhe. Ate grusht toke shqiptare ua fali serbeve ne emer te tradhetise. Tash tadhetia derdhet sheshit si vena e rrushit se mbret u ba karabushi…”
Shqiperia fle nen gjethet e rrenjeve te maruanes e kocet e bosave trashen si mezave te patredhur. Shqiperia me kohe, vite e shekuj ka mbajtur emrin e shqipeve po ne kolltuk ka ulur korbat e shitjes. Kane pi gjak si rricnat, po nuk plasin. Asnje fjale per Kosoven, vetem manifestime mediatike me teh thike!
Amerika e la ne harrese Kosoven, me sakte qeverisja demokratike. Tash ne Kosove eshte konsoliduar hierarkia e fisit tim. Si erdhi kjo hierarki?! Po Serbet e nuhaten te paret shkaterrrimin e Jugosllavise. Ata e dinin se e dhe shqiptaret do te ngrihen. Pjesa e mire de rroke pushket e do te dale ne mal dhe ne mal ne saje te tradhetise do ti lere kockat. Ata, disa jo te gjithe, pra nje grup fisi fshati do te zbrese ne qytet dhe do te zere karriken e perandorit. Me keta do te beje marrveshje Serbia. Ne tv dhe ne gazeta do te shfaqej me fytyre te vranet e ne prapaskena do te jene dhe homoseksuale po te paraqitet nevoja. Rendja drejt pushtetit pa perfunduar lufra dhe pa varrosur heronjt dhe te renet eshte tradhetia me e madhe qe u be lirise se Kosoves. Liria e Kosoves eshte nje liri e shtirur. Francezet te lidhur me Serbet i pane mire luftetaret qe e kaluan Uren e Ibrit drejt pushtetit ashtu me kapota me balte e grushtin lart.. keshtu ata e mbyllen uren dhe bashkuan serbet etnike te beheshin bashke qe neser te shpallnin republiken etnike te asocacionit me shumice serbe. Shiko jaran! Kosova u shpall shtet multi etnik, po multi entniket ne republiken e asocacionit si do ti kene te drejta, lirite dhe shtepite, femijet , punen dhe familjen?!
Amerika e la ne harrese Kosoven se Kosova la ne harrese vetveten. Serbet e kane bindur me propagante e me qese Ameriken dhe Europen se Shqiptaret jane komb i dhunshem, jane turq dhe jane hakmarres. Madje ata u jane shprehur kongresisteve dhe senatoreve amerikane se jane te gatdhen ta pranojne Kosoven po ju lutem na hiqni friken e hakmarrjes. Shqiptaret do te na djegin si mijte, prandaj duam garanci nga Amerika dhe Europa. Keshtu Amerika dhe Europa ra dakort te formohen asocacionet e komunave serbe ne token shqiptare. Si u bene ato shumice kur nuk ishi?. U bene se u mbodhen ne very se aty eshte xheherori. Pse nuk kerkon qeverisa mbreterore e Kosoves kthimin e serbeve dhe garantimin e jetes dhe lirise se tyre ne shtepite dhe tokat ku ata ishin ne kohen eTitos?!
A ka pare njeriu, kosovari apo shqiptari ndonje tekst marreveshje me Serbine te jete i botuar?!. Paradoksi me i madh politik! Si ka mundesi te besh marreveshje me nje njeri qe te thote: “nuk te njoh, nuk ta di emrin!” Serbia ka korruptuar nje lob te madh ne Parlamentin Europian dhe ne Organizaten e Kombeve te Bashkuara. Per te larguar vemendjen nga dollaret qe marrin shpikin projekte ngaterresash mes shqiptareve pozite opozite! Dhe shqiptare i shkojne pas me vrull karvani te se keqes.
Pra sot u krijua shteti me i ri dhe me i vogel ne bote: Shteti Serb i Asociacionit. Me sakte kutia e helmit. Shiten pra kufirin me Malin e Zi. Neser do te shesin me shume se tokat e komunave serbe, kufirin me Serbine, madje me vone me Maqedonine. Atehere kur kuji tu kete hyre ne palce do te ngrihen kosovaret te bashkohen me Shqiperine. Kete don edhe politika shqiptare. Sidomos ajo jugore Nuk don nje teritor te madh te Kosoves, mundesisht sa me te vogel ne menyre qe elementi kosovat te jete i nenshtruar dhe jo kryelarte. Pra te ia kete nevojen Shqiperise dhe te jete i ushqyer jo me buke po me friken e lepurit ne bark te gllaberitjes. Politikanet kosovare do te behen pula para politiakaneve te Shqiperise, dhe keshtu lufta e gjelave kosovare do te jete e humbur. Sapo te arrihet kjo ish Presidenti serb nuk ka nevoje te vije me ne Shkoder dhe te pajtoje shqiptaret! As me pak dhe as me shume politika shqiptare dhe ajo kosovare mbas dy vitesh do te sjellin ne trevat tona nje situate te ngjashme me vitit 1913.

Shpifja e akademikëve serbë



Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Serbisë: “Odgovor na knjigu: Noell Mallkollm, Kosovo, kratka istorija”. (“Përgjigje ndaj librit të Noel Malkolmit, ‘Kosova, histori e shkurtër’”), Beograd, f. 189.



Prof. dr. Hakif Bajrami

Vitet 1941-1999 janë objektivizuar me shkrime të dokumentuara nga historianët shqiptarë sa i takon pozitës së tyre nën regjimin gjakatar titist-millosheviqist 1945-1999. Ekemçiqi dhe ekipi i tij nuk ndalen ta objektvizojnë faktin pse shqiptarët në Shqipëri quheshin zyrtarisht “allbanci”, ndërsa këta në Shqipërinë kontinentale nën robërinë jugosllave quheshin “shiptari” (në shumë vende ‘Shiftari’). Dhe për zbulim të së vërtetës, u paska faj Akademik Ali Hadri dhe doktorantët e tij Liman Rushiti dhe Hakif Bajrami. Brengoset Gjorgje Borozan pse një studim i imi (H. B.) po qarkulluaka nëpër internet. Po pse nuk e lexojnë studimin e popëve dhe të kolegëve të tyre shovinistë dhe rrenacakë fillim e mbarim: “Zaduzhbine Kosova”, Beograd, 1989, në 1200 faqe, ku rrena dhe oligarkia e rrenës vlon pa vaj në akull. Dilni akademikë serbë dhe shpifni, por më nuk u shiten rrenat mesjetare. Nuk ju shitet më propaganda e popit Nikollaj Velimiroviqit, kur deklaronte më 1935 se “çka po bën sot Hitleri me hebrenjtë, ka bërë Shën Sava në mesjetë me joserbët”. E joserbët në Dardani ishin shqiptarët vendës, për të cilët Sava kishte këtë kriter shtetëror dhe kishtar: “Nëse ndonjë arbanas ose vlleh vetëm deklaron se kullosa ose toka ka qenë e tij do të dënohet 500 copë dele” (lexojeni Jireçekun, Istorija srba, 1981, nuk po jua them faqen sepse duhet të lodheni e të lexoni bizari të tjera!). Ja edhe një. Në Kodin e Dushanit tekstualisht thuhet se joserbët “nuk guxojnë të flasin në familje dhe rrugë gjuhën e tyre”. Nuk i thonë këtij qëndrimi parafashizëm. Por, vakuumi le të mbetët plot tragjedi për kombin tim dhe po dal më 1945 kur Tito-Rankoviq-Gjillas e vendosën diktaturën ushtarake në Kosovë, më 8 shkurt 1945, në origjinal shkruan se: “shqiptarët nuk guxojnë të falsin shqip në vendet publike”. A nuk ishin këta monstrum nuspordukt i Savës mesjetar?! Kështu thuhet edhe për hungarezët në Vojvodinë, të cilët u shfarosen sepse i denominuan për nacistë, kurse neve për “shiftari”. Ja kjo është nacionalçlirimtarja antifashiste për Shqiptarët nën robërinë jugosllave.
Zemërohet ekipi i Ekemçiqit edhe për faktin se kur u riaktualizua çështja e planprogrameve të historisë më 1981-1986, që nuk kemi lejuar të shkohet kah shkrimi i historisë së njësuar(unike) jugosllave. E vërteta: po këtij Ekemçiqit dhe bandës së tij ia kam thënë me 1982 në Beograd: “Histori të përbashkët ballkanike, evropiane, pra edhe shtetërore mund të kemi. Por histori të njësuar (unike) pansllavo-shqiptare, kurrën e kurrës, pa vdekur të gjithë shqiptarë, jo, jo. Ne nuk jemi sllavë, ne jemi shqiptarë”. Më keni akuzuar se në librin “PKJ në Kosovë 1919-11941”, Prishtinë 1983 f. 238, “kam kërkuar Republikë”. Asgjë nuk kam trilluar përpos që e kam cituar publikimin : “Istorijski Arhiv KPJ, tom II, Kongresi i zemaljske konferencije KPJ 1919-1937, Beograd 1949. f. 163, ku tekstualisht më 1928 thuhet: “Partija izjavljuje solidarnost revolucionarnih radnika i seljaka ostalih nacija Jugoslavije, a pre svega Srbije, s albanskim nacionalno-revolucionarnim pokretom u licu Kosovskog Komiteta i poziva radniçku klasu da svestrano pomazhe borbu raskomadanog i ugnjetanog albanskog naroda za NEZAVISNU i UJEDINJENU ALBANIJU”. Më keni akuzuar se kam kërkuar që për Kosovën të realizohet ajo që është vendos në Konferencën e V të PKJ-së në Zagreb, në tetor 1940, në të cilën mbështetet Dushan Llukaç, Radniçki pokret u Jugosllviji i nacionalno pitanje 1918-1941, Beograd 1972, f. 367/8. Kur një shkencëtar në Beograd guxon ta citojë se në Konferencën e V të PKJ është kërkuar që Kosova të ndërtohet në të ardhmen si Republikë punëtore-fshatare, e tipit sovjetik, kur Kosova aty lidhet drejtpërdrejtë me KQ PKJ, sikurse njësitet tjera krahinore, atëherë pse unë nuk guxojë ta citojë atë dokument. Sa kritere janë këtu në këtë shtet “ku lulëzon barazia” (e thënë më 1984)? “, “po meri nacionalne pripadnosti”?! Ishte kjo një politikë raciste serbe (jugosllave), antishqiptare në çdo nivel. Dhe, kur prokurorit në Prishtinë, tek i cili me keni akuzuar Ekmeçiqa ia përplasa faktet e Partisë (PKJ) në tavolinë, ai (N. Burgideva) vetëm u ndal dhe tha: “Të lumtë për guximin, do të jesh formalisht në bllokun privat nën hetime”! Ja të tillë jeni ju historianët serbë, të shkollës së Panta Sreçkoviqit, Vasa Qubrilloviqit, Millorad Ekemçiqit e kompani. Dhe kur nuk mundët me fakte, ta sajoni “historinë” e juaj të rrenave, e keni përdorë UDB-në dhe çdo mjet tjetër, për të na likuiduar. Kur e humbët çdo të “drejtë”, në kulmim e kampanjës suaj çetnike-komuniste kundër shqiptarëve, që e kërkonit ju në Simpozium (çetnik-komunist) më 15 maj 1985 në Beograd, humbjen katastrofale para argumenteve tona, para faktorit shkencor ndërkombëtar, humbjen e shndërruat në zejtarinë e juaj, na sulmuat në pikë të natës (3 ora) me polici, si banues legal në Hotelin “Ekzelcior”. Turp për tërë inteligjencën serbe. Ju nuk jeni njerëz, shkencëtarë serbë si në orkestër politikanët i këshilloni vetëm në luftëra gjakësore, ju dhe popët e juaj nuk ngiheni aromë gjaku kundër të gjithë fqinjëve, kurrë. A turpëroheni tash kur vetëm për juve është themeluar Tribunali i Hagës dhe aty dergjen politikanët e juaj, që kanë vrarë fëmijë me nënat ngryk, kanë vrarë pleqë e plaka, gra shtatzëna, për ta kënaq sadizmin e juaj që e keni mbjellë nga Akademia e deri në foshnjore, nga kisha e deri në Parlament dhe parti e qeveri marionete. Aty, në Sheveningen e la fryma hitleriane kasapin e juaj i quajtur S. Millosheviq, të cilin e fetishizonit. Ju kujtohet kur Ivan Stambolliqi iu drejtua juve, kompani e Ekmeçiqit, Kresiqit, Qosiqit, Macurës e kompanisë: “Hakif Bajrami vama je drzhio leksije o objektivnoj istoriji” më 15 maj 1985. Historianë serbë, vetëm kur të kthjelloheni dhe ta leni këtë zejtari të qelbur shoviniste, populli i juaj do të jetë i lumtur sikurse popujt tjerë evropianë. Nuk ju ka fare faj Noel Malkolmi, e as historianët shqiptarë, pse jeni të ngarkuar me ideologji fashiste, e cila u është shndërruar në religjion. Shikoni si silleni në sport. Shikoni se çfarë fjalori ka përdorë rinia juaj në Beograd kundër Kombëtares Shqiptare më 2015. Brengosëse është ardhmëria e juaj me këtë rini profashiste që po dëshmon vet se është e degjeneruar në shovinizëm. Droni shqiptar, ka dalë në skenë 23 minuta më vonë se sa publiku i juaj në kontinuitet kërkonte: “Vrani shqiptarët…”. Reaguat ju për këtë akt bizar fashist. Jo, ju doni t’i likuidoni shqiptarët, “jo nëpër etapa, por përnjëherë”. Këtë e propagandon kisha juaj e “popullit qiellor”, që e ka profesion rrenën. Zbritni në tokë ore njerëz të dehur në rrena dhe megalomani mesjetare. Turp, turpi dhe ksenofobia ua ka mbështjellë trurin me rrenat mesjetare dhe po kujtoni se jeni në favor të kohës së kryqëzatave. O tempora, o mores!
Ekemçiqit dhe kompanisë ia paskan prishë qetësinë duke shkruar referate fashiste, kundër librit të Noel Malkolmit, më 24 mars 1999 avionët e NATO-s. ‘Gjynah’ (mëkat). Po qetësia e shqiptarëve për njëzetë vjet 1981-1999 nga bombat, avionët dhe diktatura ushtarake serbe e vendosur për tetë herë, gjatë kësaj kohe në Kosovë, kanë pas ndonjë kthesë e të ngritën historianët serb e të thonë: “Ngadalë pushtetarë, edhe këta ‘shiftarët’ janë njerëz dhe nuk duhet t’i lajnë ma muret e burgjeve dhe korridoret e UDB-ve me gjakun e tyre. Mjaftë është”. Jo, Ekmeçiqa nuk e keni bërë asnjë analizë të këtillë dhe i turreni një anglezi (Noel Malkolmit), pse e ka thënë të vërtetën, pse është thirr në shkrimet e historianëve shqiptarë. Turp, për një Akademi, së cilës i vjen era temjan, aromë kancerogjene të mbjellë urrejtje me të gjithë fqinjët. Atij institucioni i vjen era shovinizëm fashist qe dy shekuj. Aty burojnë projektet dhe planet ogurzeza, erërat erozive të moralit tuaj të mykur, nxitjet terroriste me u vra në mes veti, së pari dhe me i vra të tjetër pastaj, vetëm pse nuk mendojnë si ju, vetëm pse nuk janë te fesë, politikës-ideologjisë dhe kombit si ju. Ekemeçiqa, si i keni vrarë: Zoran Sokolloviqin, që ishte një kriminel, Zhivorad Igiçin që nuk ka lërë gjë të zezë pa bërë në Kosovë, Zoran Gjingjiqin në qendër të Beogradit. Arkivat sekrete ju presin. Shkolla e juaj e vrasjeve dhe helmimeve duhet të zbulohet nga ata që i posedojnë dokumentet. Vetëm kur të dihen rrenat dhe intrigat e juaja, populli u juaj do të jetë i lirë dhe sovran. Me juve, me shkollën e Panta Sreçkoviqit, gjithmonë do të jeni humbës. Për këtë mizori shekullore nuk ju ka faj Noel Malkolmi, as shkolla e Akademik Ali Hadrit. Vet i keni filluar luftërat, vet do të digjeni në to. Fatkeqësi edhe për juve edhe për neve që ju kemi fqinjë bukë përmbysës.
Ekemçiqi dhe ekipi i tij harrojnë të thonë se sa janë sot në Serbi: vlleh, malazezë, boshnjakë, hungarezë, rumunë, bullgarë, ciganë, shqiptarë, pas 4 korrikut 1992, kur Badinteri deklaroi se Jugosllavi ma nuk ka. Po, keni mbet nja 4 500 000 serbë (ose zhuplanë si ju quan literatura e fqinjëve të juaj perëndimor dhe lindor). Kah të doni serbë kthehuni, ju jeni ngatërrestarët kryesorë në Ballkan. Dhe çdo e keqe që ndodhë në Evropë, ka nxënë shtat e po quhet “ballkanizëm”, me fajin e juaj shovinist, ekstrem dhe mosdurues të ndikuar nga kisha, politika dhe shteti në këmbë të qelqta në çdo kohë. Prodhuesit e librave shqip, nuk e kanë asnjë pëllëmbë toke të huaj nën shqyrtim. Do të shkruajmë vetëm t’i shporrim prangat, kuptohet me luftë të drejtë që e bëri UÇK-ja, tjetër asgjë nuk kemi çfarë të humbim, përpos robërinë.

Prindërit më shitën te maqedonasit!



Para se të filloj me dramën e jetës sime, ju falënderoj që na jepni mundësinë të rrëfejmë historinë tonë. Fatin tim nuk ia uroj askujt, as hasmit, kur i thonë. Po prezantohem me emrin Anxhela. Jam nga Përrenjasi (Shqiperi), një qytet i vogël afër Librazhdit. Në atë kohë kur jeta ime do ndryshonte, isha vetëm 27 vjeçe. Në familjen time jemi shumë fëmijë dhe jemi rritur si të gjithë, me një mijë e një halle e probleme. Shkollën nuk e kam kryer për arsye ekonomike dhe isha më e vogla nga të pesë fëmijët. Jeta në Përrenjas nuk shtyhej, as punë, as zanat nuk mund të gjeja. Bëja punë shtëpie dhe shpresat i mbaja vetëm te një fat i mirë. Ëndërroja si çdo vajzë dhe me timen, u mundova të bëja pajën e shumë gjëra të tjera. Të gjitha shoqet e mia ndërkohë po fejoheshin një nga një, kurse mua s’po më dilte fati. Mosha po më ikte. Prindërit më kishin hyrë me shkues në disa vende, por për arsye të ndryshme, fejesat nuk u
bënë. Unë nga ana ime nuk kisha asnjë difekt fizik, ose problem tjetër.

Kur i thonë një fjale: çështje fati.

Ndërkohë, kushtet ekonomike po na vrisnin dita-ditës, të afërmit i kishim jashtë dhe shikonin jetët e tyre, pa na ndihmuar neve këtej. Një ditë, ndalon një kamion i madh mallrash me targa maqedonase përpara shtëpisë sime (shtëpinë në Përrenjas e kemi shumë afër me rrugën kryesore). U futa menjëherë brenda në shtëpi dhe pashë e çuditur nga dritarja pas perdes. Në fillim, dolën dy burra barkmëdhenj nga makina dhe iu afruan shtëpisë sime. Më hyri frika deri në palcë. Thashë me vete: “Po këta ç’patën kështu? Mos vallë më panë që u futa menjëherë brenda dhe u bëra përshtypje? A ndofta u ofenduan dhe erdhën të pyesin pse reagova ashtu…”. Vetëm njëri prej tyre u afrua, ndërsa tjetri qëndroi pak më larg derës dhe filloi të thërriste:
– O Musaaa… O Musaaaa!
Në këtë moment, dola sepse isha vetëm në shtëpi, prindërit ishin në fushë duke punuar.
– Kë kërkoni? – u thashë.
– Mirëdita, jam Pano, – më tha, – kemi lënë një takim me babain tuaj. Ndodhet aty?
– Jo, – iu përgjigja unë e habitur, pasi nuk i kisha parë më parë.
– Okej, po e presim te lokali buzë rrugës. Nëse vjen më parë në shtëpi, i thuaj pak… – më tha dhe ata të dy u larguan.
U mbylla brenda dhe fillova të pyesja veten se përse e kërkonin babain tim ata persona, por nuk u kushtova shumë rëndësi, mbarova drekën e mora një sy gjumë. Kur u çova pak më vonë, pashë mamanë në shtëpi paksa të mërzitur, duke parë televizor.
– Ku është babi? – e pyeta.
Mami: – Te lokali jashtë, aman virani…
– Pse, çfarë ka ndodhur?
– Asgjë bijë, asgjë, punë prodhimesh…
Mendova se kush e di çfarë pazari po bënte im atë për çmimin e perimeve të stinës dhe si gjithmonë, nuk po gjente një gjuhë komunikimi të përbashkët me maqedonasit, të cilët kërkojnë të blejnë lirë këtu dhe andej e shesin shtrenjtë. Nuk e dija që aty po bëhej pazari i jetës sime, po vulosej fati im, pa dijeninë time. Kam pasur gjithmonë besim te prindërit dhe isha shumë e sinqertë me familjen, por edhe si tip, nuk kisha bërë shumë në jetë me njerëz që t’i kuptoja mirë dhe nuk isha as e arsimuar, që të nuhasja situata të tilla në ajër. Më vonë, jeta me mësimin e saj, do të më bënte më të zgjuar, këtë që jam sot, që dita-ditës dëshpërohem dhe fle që në orën 8 të pasdites, duke e ngjyer jastëkun me lot… Erdhi babi në darkë në shtëpi, m’u duk i lumtur, fërkonte duart e i rrihte supet mamasë.

– Hë mo ba, ç’u bë? Kush ishin ata? – e pyeta unë.
– Asgjë, punë pune. – më tha mua dhe filloi të dërdëlliste nga dhoma tjetër në telefon. Nuk i dhashë shumë rëndësi dhe po u shërbeja darkën. Pashë pak televizor dhe u shtriva për të fjetur. Të nesërmen në mëngjes, dëgjova zhurma në shtëpi dhe zbrita poshtë në sallon. Pashë që kishin ardhur vëllezërit e mëdhenj, xhajat dhe një teze. U tremba me vete, thashë çfarë ka ndodhur dhe pashë prindërit menjëherë. Ata ishin shëndoshë e mirë, kështu që u qetësova, deri kur më thirri babai që të ulesha pranë tij. U ula dhe të gjithë sytë ishin nga unë.
– Do të të martojmë së shpejti! E kemi vendosur dhe ti nuk do ta bësh fjalën dysh. Rast më të mirë nuk ke ku gjen. – më tha.
– Çfarë? – mbeta gojëhapur.
– Do ta shohësh së shpejti…
Në këtë moment, u hodh vëllai i madh: – Do martohesh se mosha po të kalon dhe këta do vdesin, do mbetesh qyqe vetëm me shtëpinë!
Në ato moment unë u preva, shikoja mamanë, e cila nuk foli, iu mbushën sytë me lot dhe u zmbraps. E gjithë bota m’u përmbys, po më martonin me dikë që s’e dija kush ishte. Por kjo nuk ishte asgjë, pjesa më e fortë nuk kishte ardhur ende. Më ra si bombë kur babai më tha se burri im i ardhshëm do të ishte nga Maqedonia.
– Në asnjë mënyrë! Nuk e pranoj, pse nuk më the më para?! Mos ishte vallë dikush nga ata që të takuan ty dje? – i thashë me një frymë.
– Qetësohu, – më tha. – Kam menduar më të mirën për ty, për të ardhmen tënden. Nuk ke çfarë të bësh këtu. Më beso, asnjë nuk ta do të mirën sa unë.
U mërzita për ditë të tëra, por tek e fundit, nuk kisha çfarë të bëja. Ushqehesha nga ata, turp nga qyteti më vinte, ngaqë të gjithë po përflisnin se përse nuk po martohesha. Ç’faj kisha unë se të gjitha shoqet në moshën time ishin me fëmijë? U konsultova edhe me mamin dhe ajo ishte në një mendje me babin. Nuk kisha zgjidhje tjetër. Thashë “ta provoj, mbase ky ishte fati im”. Po të më pyesni tani për atë zgjedhje që bëra atë ditë, them se do të kisha preferuar të bëhesha murgeshë, ose t’i jepja tjetër drejtim jetës time. Vazhdoni të më lexoni e do të më jepni të drejtë, se shumë shpejt do hyja në portat e ferrit…
Po të më pyesni tani për atë zgjedhje që bëra atë ditë, them se do të kisha preferuar të bëhesha murgeshë, ose t’i jepja tjetër drejtim jetës sime. Vazhdoni të më lexoni e do të më jepni të drejtë, se shumë shpejt do hyja në portat e ferrit…
Unë pranova të martohesha, pranova fatin tim, pa e ditur ç’do të më ndodhte më vonë. Nuk më bënë as dasëm e asgjë, ngaqë ne vuanim për bukën e gojës, por më premtuan se dasma do bëhej nga ana e burrit maqedonas. Nuk e kuptoja se pse krushqit erdhën shumë shpejt, dukej sikur të dyja palët nxitonin. Më morën në një provincë të Maqedonisë, shumë larg kufirit shqiptar. Ditën e parë bënë një ceremoni si tip dasme, ku ishin të ftuar edhe të mitë. Unë vetëm qaja në tualet dhe mezi e përmbaja veten kur isha mes njerëzish. Dhëndrri ishte një prej burrave në kamion, ai që nuk u afrua te dera. Ishte moshë e madhe dhe aty e takova për herë të parë. Dinte shqip pasi ishte marrë me biznese në Shqipëri. Sapo mbaroi ceremonia, më mori në shtëpinë e tij, më tregoi dhomën, shtëpinë e për veten dhe më tha se i vinte keq për mua e kushtet ku jetoja, por se gjithçka kishte marrë fund. Më tha se ai do të më bënte të lumtur. Më pas ne shkuam në shtrat ku
bëmë një seks të pështirë, sepse unë nuk e ndjeja fare. Pësova një shok psikologjik dhe më vinte sikur po më përdhunonte e jo sikur po bënim dashuri. Nisa ta përbuzja veten, por kur shihja shtëpinë e kushtet e mira, ngushëllohesha disi. Në ditët e para flisja në telefon me të shtëpisë, që më thoshin se ishin mirë e të mos flisja kaq shumë me ta, pasi i përkisja tjetërkujt dhe të shihja jetën me të. Këtu filloi edhe tmerri im, pak e nga pak. Çdo ditë që agonte ishte ditë e re vuajtjesh për mua. Gjithçka nisi një ditë, kur siç po laja rrobat, pashë pasaportën e tij dhe zbulova se ishte 20 vjet më i madh se unë, 49 vjeç dhe jo 37, sa më thanë mua. U tmerrova, s’po e njihja më veten time. Nuk guxoja ta pyesja pasi ai u bë i ftohtë. Një ditë më duheshin gjëra për të gatuar e disa veshje të reja se po ndërronin stinët dhe dola në treg për të blerë disa rroba. Mora me vete rreth 30 euro dhe bleva veshje të reja për vete. Nuk e pyeta paraprakisht
pasi mendova se duke qenë burrë e grua, nuk do ta shqetësonte kjo gjë. Kur erdhi, ai më pyeti i inatosur se ku ishin lekët. I shpjegova që bleva disa rroba për veten, i kërkova falje që nuk e pyeta dhe i thashë se nuk do ta përsërisja më, por ai më qëlloi dhe më tha:
– Çfarë bëre moj prostitutë shqiptare?!
Pas kësaj u shokova aq keq sa më ra të fikët dhe e gjeta veten pak më vonë në shtëpi tjetër, më të vogël, pa vjehrrën e vjehrrin, pa njerëzit e tij, që me thënë të drejtën, edhe kur isha në shtëpi, nuk është se më flisnin shumë. Ky u bë më i ftohtë, pothuajse u largua fare. Ishte një shtëpi në periferi dhe pa shumë shtëpi rreth e rrotull, si në izolim. Aty ai filloi të më keqtrajtonte. Unë kërkoja të flisja me familjen, por ai nuk më lejonte. Kaluan disa javë kështu dhe më tha se kishte filluar punë larg e se do vinte një herë në javë në shtëpi. Më sillte rroba të palara, më detyronte të bëja punë të rënda në fshat. Në ato momente, ai u bë njeriu më i urryer për mua. Kisha kuptuar që kisha ikur nga shiu në breshër, por i isha dhënë dhe lekë nuk kisha, që t’i ikja… Njëherë u mundova të arratisesha, por banorët maqedonas u tallën me mua dhe i telefonuan. Ai erdhi me të shpejtë dhe më rrahu. Kuptova që isha kthyer në të burgosu
rën e tij dhe nuk kisha ku të shkoja. As të shtëpisë, asnjë njeri nuk u bë i gjallë për mua. Kalova në depresion dhe u sëmura, por ai, në atë moment, u bë i mirë. Kisha ndryshuar shumë, më kishte ikur e gjithë bukuria dhe isha kthyer në një grua shpatulldalë. E kuptoja që ai kishte një gjë që sillej mirë. Papritmas më çoi në spital e më tha se isha shtatzënë e se i vinte keq që prej tij, jeta ime ishte kthyer në makth. Ai tha se prindërit e mi më kishin shitur për 5000 euro tek ai. Marrëveshja ishte bërë mes tij dhe babait e vëllait tim. Kishin rënë dakord që të mos më kërkonin më kurrë dhe se vetë maqedonasi, që ishte burri im, ishte i martuar dhe kishte një familje paralelisht, një femër që e donte shumë, por nuk e gëzonte dot me një fëmijë. Aty më ra të fikët dhe kur u zgjova, kuptova që nga hundët më kishte dalë gjak. Telefonova një kushërirë të largët nga numri i spitalit, një tek e cila kisha shumë besim e më pohoi një të
vërtetë që më qartësoi shumë gjëra. Më tha se babai im, nuk ishte i imi biologjik, por vetëm nëna ishte e imja dhe isha produkt i martesës të saj të parë me burrin që i kishte vdekur. Unë e dija që nëna ime ishte martuar dy herë dhe gjithashtu, e dija që vëllai im i vogël nuk ishte biologjik me të dy prindërit, por jo unë! Thirra me zë të fortë, shkula flokët dhe pyeta Zotin se çfarë kisha bërë për ta merituar këtë? Po urreja ditën që kisha lindur. Po mendoja vetëvrasjen, por nuk e bëja dot, pasi tani flisja në emër të dy vetëve, edhe të foshnjës sime. Burri im, që nuk më bën dora ta shkruaj fjalën “burrë”, aq më shumë t’ia përmend emrin, përbindëshi më mirë, kishte pak dashuri për mua, kur mori vesh që isha shtatzënë. Atë ditë i kuptova të gjitha… pse babai më martoi aq shpejt, trishtimin e nënës sime dhe mallkova veten se gjithë këto kohë kisha qenë shërbëtorja e njeriut me të cilin mendova se kisha lidhur jetën. Nuk doja t
a lindja as fëmijën kur e kuptova se tjetër dorë do ta përkëdhelte, s’do të mund të ishte i imi e ta rrisja unë. Nga gjithë vuajtjet që kalova dhe stresi, m’u shpif edhe kanceri në gji. Mos pyesni më. Gjithë të këqijat e botës mua m’u mblodhën, tek unë e shkreta. Jetë e ngatërrume. Kot që kam lindur. Prisni se nuk përfundon këtu…
Kafsha që e kisha burrë nga Maqedonia, i pashpirti, nuk përballonte dot shpenzimet e kurimit dhe detyrimisht, edhe fëmijën e abortova. Kjo ishte vrasje për mua. Nuk kish ç’më donte më, nuk isha as për punë e as për gjë. Më la të lirë e më tha vetëm që “nuk dola prodhim i mirë”. M’u duk vetja aq e përbuzur dhe më keq se jashtëqitja. Falë Zotit, rashë në kontakt me një fondacion grash në Maqedoni, të cilat më përkrahën, mbuluan shpenzimet e operacionit dhe më ndihmuan të kthehesha në atdhe… Të ishte për mua do kisha vdekur, por vazhdoj të jem e fortë për të ndihmuar të tjera si unë. Ka akoma shumë gra shqiptare nga Përrenjasi, fshatrat e Pogradecit etj., që martohen me maqedonas e serbë e fatet e tyre nuk dihen më. Nëse më pyesni a kam kontaktuar me të afërmit e mi, po ju them se nuk kam kontaktuar e as nuk kam ndërmend ta bëj. Vëllezërit e ai që e quaja baba, nuk kanë fytyrë të më dalin përpara, ndërsa nënën, ndoshta e shoh një
ditë… Tani, unë jetoj në Tiranë, me qira, të cilën e paguaj me djersën e ballit dhe mundohem t’u vij në ndihmë atyre femrave që vuajnë si unë… pikërisht prandaj po e shkruaj këtë histori, që t’u jap atyre dy mesazhe: I pari është që, besoj se nuk ka kaluar njeri jetë më të keqe se unë dhe prapë vazhdoj të jetoj; gjejeni edhe ju forcën dhe e dyta, sado keq të jetë Shqipëria, nuk je e humbur siç je jashtë shtetit, mes njerëzve të huaj…
Duke ju falënderuar që keni lexuar hidhërimin tim, unë ndjehem pak më mirë që e ndava me ju… dhe mos harroni se çfarëdo që të ndodh në jetë, sekreti qëndron të ecësh përpara derisa të ketë dhënë frymë Zoti, se përderisa ke frymë, jeton për diçka.

Ja si shiten terminet për viza gjermane



Kosovarët nuk kanë vështirësi vetëm në sigurimin e një vize për të udhëtuar jashtë vendit. Maltretimet ndaj tyre nisin që në kohën kur ata duhet të caktojnë thjesht një termin për të aplikuar për vizë Schengen.

Agjencitë e ndryshme në Kosovë të mirëinformuara, po arrijnë të rezervojnë termine, të cilat edhe pse lëshohen falas nga Ambasada Gjermane, ata po i shesin nga 50 deri në 500 euro.

Ndonëse kjo nuk garanton se ai që paguan paratë për termin, mund të pajiset me vizë. RTK,kohë më parë  ka hulumtuar këtë tregti me termine dhe sjell kronikën në vazhdim.

Në Ambasadën Gjermane nuk ka as edhe një termin të lirë për 5 muajt e ardhshëm. Ato ka kohë që janë zënë. Agjencitë private po tregtojnë terminë dhe po keqpërdorin sistemin elektronik të krijuar nga Ambasada Gjermane. Kjo ka kohë që po ndodh.

Qytetarët e Kosovës në të shumtën e rasteve duhet tu drejtohen agjencive pivate pranë ambasadave për të caktuar një termin për vizë. Ata shumë herë duhet të paguajnë shuma të majme të parave për të caktuar termin për vizë duke qenë se në ambasadas nuk ka termine të lira.

E për më keq, Ambasada nuk ndërhyn edhe pse shitja e termineve bëhet përballë ambasadës gjermane. Madje edhe me shpallje.

Burime të RTK-së brenda Ambasadës Gjermane thonë se ata nuk kanë ndonjë marrëveshje me këto agjenci që shesin termine të cilat, në fakt janë pa pagesë. Por, e gjithë çfarë konfirmon ambasada gjermane në Prishtinë është se terminet caktohen online në faqen zyrtare të ambasadës.

Marten Menger, zëdhënës i ambasadës së Gjermanisë në Prishtinë tha: “Ambasada gjermane liron terminet për aplikim për vizë online në faqen internetit www.pristina.diplo.de. Të intëeresuarit për vizë afariste dhe për vizë sezonale mund të rezervojnë aty një termin në cdo kohë. Terminet për viza turistike lëshohen çdo të mërkurë në orën 9 të mëngjesit”.

Mirëpo të mërkurave në orën 9 të mëngjesit kur edhe bëhet lirimi i disa termineve, gara zhvillohet mes agjencive për t’i zënë këto termine. Ndërkohë, qytetarët e kanë të pamundur ta rezervojnë një të tillë. Se si zihen këto termine, RTK në mënyrë fshehur ka realizuar bisedë me punëtoret e disa prej agjencive që ndodhen përballë ambasadës.

Punonjësja e agjencisë: Për bashkim familjar mbyllet për 3-4 sekonda sistemi që është online.

Gazetarja: A i caktoni ju në bashkëpunim me ambasadën apo kështu në mënyrë private?

Punonjësja e agjencisë: Jo veç agjencitë private. Por ka këtu që janë në bashkëpunim me ambasadën dhe po marrin pare të mira. Janë ra ata dhe na kanë marrë në qafë edhe neve…

Gazetarja: Me ambasadën si ambasadë apo me punonjës?

Punonjësa e agjencisë: Me shqiptarë aty, edhe ai shqiptar ka bashkëpunim me gjermanin aty sepse marrin pare të mira e pastaj pse mos me blloku aty sistemin sepse unë s’mundem me bo, ti prej shpie s’mundesh me bo edhe vjen ktu edhe thu s’ka problem t’i jap sa të duash veç kryma”
Mirëpo edhe kur i ke paratë, blerja e një termini nuk është e sigurt. Aq të mëdha janë kërkesat sa agjencitë shpesh nuk kanë termine të lira, qoftë edhe nëse një qytetar u ofron deri ne 500 euro për një të tillë.
Punonjësa e agjencisë: “Unë për shembull ndodh brenda ditës 50 veta i kthej që s’mundem me jau bo edhe s’jau marr. Qitash e kisha një rast për në dhjetor më tha pres 3 muaj dit por s’e di kur mundem me jau bo… dhe me jau marrë paret s’mundesh me jau marrë kur s’e din kur ua bën. Ama diqysh po duket gjynah me jau marrë, s’po duken pare hallall”
Në fakt, çmimet e termineve nuk janë fikse. Ato luhaten varësisht nga halli i qytetarit dhe kërkesat që kanë.

Qytetari: Po blejnë, po shesin..

Gazetarja: Ka sa po shkojnë terminet?

Qytetari: Nuk e di..veç e kom ndi që deri 100 euro, a kush qysh – s’e di se s’jom interesu.

Punonjësa e agjencisë: Shumë po ka kërkesa. Po ka këtu që paguajnë 300, 500 gjithfarë çmimesh…
Agjencia 2
Gazetarja: Deshta me ju pyet për termin se e pashë që i caktoni…

Agjencia: Po për çfarë termini?

Gazetarja: Për bashkim familjar.

Agjencia: Deri në fund të tetorit s’ka termine. Edhe ato janë në pikëpyetje.

Gazetarja: Pse a shumë po ka kërkesa a?

Agjencia: Po 3 sekonda zgjat.

Gazetarja: E qysh 3 sekonda?

Agjencia: Kërkesa e madhe vende pak. 3 sekonda termine, 1 herë në javë.

Gazetarja: E sa po kushton ?

Agjencia: Sa persona jeni?

Gazetarja: 1 person

Agjencia: 1 person kompletimi me gjithë termin është 100 euro

Gazetarja: E termini kur caktohet a është i sigurt?

Agjencia: Po, po i sigurt është. Konfirmimin e merr.

Gazetarja: A ju e bëni konfirmimin a?

Agjencia: Neve na vjen – ty ta japim.

Gazetarja: A juve ju vjen. Prej ambasadës a?

Agjencia: Po po.

Qytetarët para kamerës së RTK-së hezitojnë të flasin për haraçin që po paguajnë, qoftë edhe për një termin të thjeshtë vize, pasi frikësohen se mund të ndikojë në dhënien ose jo të vizës.

Ndërkohë, shitja e termineve bëhet para dyerve të ambasadës dhe në mënyrë të hapur, trend që duket se do të vazhdojë deri në kohën kur kosovarët me pak shpresë, presin që një ditë do të udhëtojnë pa viza drejt vendeve të BE-së. /RTK/

(Ripostim) Tregtia me nuse nga Shqipëria: Mendojnë se po shkojnë në Kosovë, shiten për 500 euro në Maqedoni


Në fshatin Kosovë të Maqedonisë, kohëve të fundit po realizohen shumë martesa të përziera me nuse nga Shqipëria.

Për të marr një nuse, maqedonasit e këtij fshati paguajnë nga 500 deri në 1000 euro.

Por, edhe komuna e Makendonksi Brodit për çdo nuse nga Shqipëria heq shpenzimet e martesës.

Vajzat nga Shqipëria ndihen të mashtruara nga kontrabanduesit dhe kanë menduar se do të martohen në shtetin e Kosovës.

Në Shqipëri nuk kanë lidhje se ku dhe për kënd janë martuar vajzat. Raportohet se mbi 500 vajza janë martuar nga Shqipëria në Maqedoni, vetëm në 10 vjetët e fundit, në fshatra shumë të varfra.


Gazetat po shuhen në Shqipëri, shiten me disa qindra kopje në ditë


Shtypi i shkruar po has një serë problemesh këtë dekadën e fundit, e të cilat lidhen më së shumti me një element: mungesën e financimeve. Kjo gjë pastaj pasqyrohet në një staf të paguar keq ose të mos paguar fare, gjë e cila sigurisht që reflektohet më pas tek përmbajtja në mëngjes kur pretendohet se do t’i kalojë në dorë lexuesit.


Por, a është mungesa e financimeve shkaku që shtypi i shkruar është katandisur në maksimumi 30 mijë kopje të shitura gjithsej në ditë nga më shumë se 20 gazeta të përditshme?
Gazetat po shuhen në Shqipëri, shiten me disa qindra kopje në ditë
Jo. Përveç financave dhe përmbajtjes së dobët, statistikat thonë se shtypi është mundur tashmë nga media online. Madje, ka prej syresh që e mendojnë si të panevojshëm shtypin e shkruar, por nuk po i hyjmë asaj analize pasi gjithnjë do të ketë pro dhe kundër një fakti të tillë.

Përgjatë viteve të fundit tirazhi i shtypit të shkruar ka ardhur në ulje nga gjashtëmujori në gjashtëmujor duke arritur me sa duket minimumin në këtë periudhë. Situata është shumë serioze aq sa botuesit po kanalizojnë çdo ditë e më tepër para nga burime të tjera për të mbajtur gjallë frymën e gazetave, ndërsa shumë redaksi kanë vonesa të theksuara në marrjen e pagave.

Burime të Dosja.net nga dy shtypshkronja në Tiranë ku edhe shtypen pjesa dërrmuese e të përditshmeve, pasqyrojnë hallin e madhe të gazetave të shkruara. Kështu, mësohet se pushteti nuk i ka bërë mirë gazetës “Shekulli”, e cila ka pësuar një rënie drastike në shitje në këtë periudhë gjashtëmujore duke zbritur së fundmi në 550-600 kopje të shitura në të gjithë vendin. Gazeta hedh në treg maksimumi 1100 kopje çdo ditë me ndërsa 35-40 për qind e tyre kthehen sërish mbrapsht si të pashitura.


Situata rëndohet pak për gazetën “Panorama”. Deri më tani, “Panorama” ka mbajtur vendin e parë e pacënuar nga asnjë gazetë tjetër, por diçka ka ndryshuar në treg. Edhe pse gazetë në pushtet, gazeta “Dita” ka arritur të marrë vendin e parë në treg duke zbritur “Panoramën” pas shumë vitesh në vend të dytë. Mësohet se aktualisht, “Panorama” shtyp çdo ditë nga 7200 deri në 7500 kopje më një marzh shitjesh 60-65 për qind. Në varësi të faqes së parë, “Panorama” shet çdo ditë mesatarisht nga 4900 deri në 5300 kopje. Pjesa tjetër kthehet si e pashitur. Një tirazh të përafërt ka edhe “Dita” por sistemi i mirë i shpërndarjes së saj, faqja speciale e konceptuar me shumë kujdes ka bërë që të kalojë para “Panoramës”.

“Dita” shtyp mesatarisht 7000-7200 kopje. Ka një tirazh më të vogël, por marzh shitjeje më të madh se “Panorama”, i cili kalon mbi 70 për qind.

Për t’u theksuar është mbajtja fortë e një pozicioni të mirë të gazetës “Sot”, të cilën e privilegjon çmimi 20 lekë, por edhe titujt e fortë në faqe të parë.

Ndërkohë gazetat e tjera nuk i kalojnë 500 kopjet. Edhe pse përpiqet të mbajë një profil të lartë në publik, “Mapo” p.sh shet mesatarisht 300 kopje në ditë.


Ky tirazh i ulët, kostoja e madhe e mbajtjes së shtypit të shkruar po u mbush mendjen çdo ditë e më tepër botuesve që investimet e tilla t’i kanalizojnë në media online.

Gazetat ditore në gjuhën shqipe dhe atë serbe shiten nëpër kisoqe të ndryshme në Preshevë.


Sipas shitësve shtypi nga Kosova vjen me vonesa të theksuara dhe here pas here nuk arrin tek lexuesit shqiptar, ndërsa shtypi ditor serb është më i rregullt, shkruan Titulli.com.

Përveç shtypit nga Kosova që vjen jo rregullisht në Preshevë dhe ate me vonesë, në disa qoshqe prapa stacionit të autobusëve shitet shtypi i përditshëm serb.

Mafak Aliu, shitës në një nga kiosqet e Preshevës ka deklaruar për Titulli.com se shtypi serb vjen me kohë në orën 8 të mëngjesit dhe se ka lexuesit e rregullt të kësaj kategorie.

“E blejnë intelektualët dhe çka është më me rëndësi vjen me kohë, që nga ora 8.00 e mëngjesit dhe janë të gjitha llojet e gazetave. Edhe çmimi është i arsyeshëm, fillon nga 25 dinarë e më e shtrenjta është 40 dinarë”, deklaroi Aliu.

Sipas tij gazeta më e shitur ditore është gazeta “Blic” e Beogradit.

Një lexues i rregullt i gazetës “Blic” në gjuhën serbe që deshi të mbetet anonim për lexuesit B.A nga Presheva thotë se ai e blen çdo ditë për të mësuar rreth ngjarjeve aktuale në vend.

“Shtypi nga Kosova nuk është i sigurt që vjen, dhe se shitet vetëm në qoshkun kryesor në qendër dhe të dielën mungon, pra nuk vjen fare dhe kështu e marrë çdo ditë “Blicin”, theksoi lexuesi me inicialet B.A.

Sipas gazetashitësve shtypi i përditshëm mbetet akoma interesim vetëm i gjeneratës së vjetër sepse mosha e re përdor teknologjinë bashkëkohore dhe me shumë shfletohen mediat online që janë më pakë të kushtueshme

Gazetaria shqipe, arenë për ndjenja të forta

Gëzim Mekuli


Mediat janë duke prodhuar një klimë e një skenografi melodramatike; Këta gazetarë e gazetare janë “me plot” ndjenja. Janë shumë “të ndjeshëm”. Gjatë një hulumtimi timin, të bërë nëpër mediat e Tiranës dhe Prishtinës, del se gjatë dhjetë viteve të fundit në gazetarinë shqipe fjala “ndjenjë” dhe fjalia “kam ndjenjën se”… është përdorur tre herë më shumë se fjala “mendim”, “di”, “besoj” dhe fjalët “Unë di se…”. Dhe, atëherë kur një gazetar apo një gazetare shqiptare shprehet si për shembull: “Unë kam ndjenjën se…”, ne lirisht mund të kuptojmë se, kjo do të thotë: “Unë mendoj se…”. Pa rezervë mund të¨themi se në mes shtypit partiak dhe atij amatoresk, sot ndeshemi me “gazetarinë e lotëve”.
Gazetaria shqipe e Tiranës dhe e Prishtinës është një arenë për shfaqjen e ndjenjave të forta.

Teatri ynë politik i mediatizuar është një arenë e ndjenjave, apo emocioneve, siç shprehen gazetaria shqipe. Gazetaria jonë është një fushë ku mund të derdhësh lot e të zbrazësh ndjenjat. Këta gazetarë e gazetare të ndjenjave kanë bërë që në vend të logjikëzimit të opinionit dhe hapësirës publike, të kemi “sentimentalizimin” e opinionit dhe hapësirës publike. E, kjo veçanërisht të bie në sy e të godet në vesh, kur në fjalimet dhe deklaratat e politikanëve dëgjon shprehjen: “Kam ndjenjën se Partia ime…”, “Ndjenjat e mia më thonë se Kosova do të fuqizohet”. etj, etj.

Kjo gazetari e emocioneve është duke luajtur një rol të keq, e të madh, në kuptimin melodramatik të proceseve politike në të cilën po kalon Kosova. Sot, gazetaria është kryeaktori dhe kryeçelësi, ku, përmes sajë socialja dhe politika po emocionalizohet dhe intimizohet. Gazetaria shqipe më shpesh merakoset për temperaturën në debatet e shoqërisë sonë, se sa për përmbajtjen e debateve; i ipet rëndësi e hapësirë emocianilizimit dhe intimizimit të debatit, në vend të logjikëzimit dhe zhvillimit të sajë. Kjo lloj gazetarie, sot për sot, “nuk e ka njetin” të lirohet nga partia. Por, kjo të paktën do të duhej të fillonte spastrimin etik brenda vetes së saj.

Image result for gazetat shqiptare ne kosove

Epo mirë, nëse gazetaria jonë po u larguaka nga partia, atëherë në cilin drejtim po shkojnë mediat shqipe? A kemi gazetari logjike, gërmuese e kritike?

Largimi i gazetarisë nga partitë politike nuk do të duhej të ngatërrohej me largimin e gazetarisë nga ideologjia. Këtu do të mund të flisnim për një ideologji të re, atë ekonomike, politke, kulturore, sportive….



Është pavarësia, ajo që është një ndër qëllimet më të dëshiruara në ideologjinë profesionale gazetareske. Por, shkëputja e gazetarisë nga partia kuptohet edhe si shkëputje nga burimet e informacionit. Mediat shqipe qëmoti janë të varura nga varësia e gazetarëve nga partia dhe nga ndërkombëtarët “e fortë e të gjithëdijshëm” Nuk duhet harruar se gazetarët shqiptarë janë, njëkohësisht, “regjisorë” dhe kritik të dramaturgjisë, dramaturgjisë që këta e prodhojnë vet.
Kjo gazetari partiake ka kontribuar që debati politik, kulturor e ai i vlerave kombëtare e humane, në një shkallë mjaft të lartë, të jetë i izoluar dhe i “okupuar”; Kjo ngulfatje e debatit ka qenë e dukshme edhe në taborin e akademisë sonë të shkencave. Si pasojë e kësaj “gazetarie të zezë” sfera jonë publike ka humbur energjinë e saj karakteristike, dhe kjo si rezultat i një deficiti të një gazetarie mendim-ndërtuese e kritikuese. Në vend të sajë shqiptarët kanë ndërtuar “barbi – gazetarinë”. Dhe mu këtë gazetari dhe këtë opinion e dëshironte dhe e dëshirojnë, QEVERITARËT, e edhe EULEX’i. Sepse, sot, lufta më e madhe është lufta për idetë….është lufta për të kontrolluar mendimet.

“Stalini” brenda Erdoganit tashmë është zgjidhur nga zinxhirët.

“Stalini” brenda Erdoganit




David L. Phillips*




Pas përpjekjes së dështuar për grushy shteti javën e kaluar, Erdogan paralajmëroi se: “Ky veprim është tradhëti dhe ata do të paguajnë për këtë tradhëti”. “Kjo është një mirësi e madhe nga Zoti. Pse? Sepse do të na mundësojë që të pastrojmë forcat e armatosura, të cilat duhet të jenë tërësisht të pastra”. Erdogan tashmë e ka shndërruar Turqinë në një gulag gjigand. Gjatë 5 ditëve të fundit, 50 mijë zyrtarë ushtarakë, policë, gjyqtarë, gazetarë, qeveritarë dhe nëpunësit civilë janë arrestuar, pezulluar, ose pushuar nga puna.

Njerëzit janë arrestuar dhe burgosur padrejtësisht dhe jo konform autoritetit ligjor. Madje nuk dihet as vendndodhja e tyre. Çdo dekan universiteti, më shumë se 1500 të tillë, janë detyruar të japin dorëheqjen; ndërsa rreth 15 mijë mësues janë pezulluar nga puna. Njerëzve u është ndaluar që të largohen jashtë vendit. Askush që ka një pasaportë zyrtare nuk mund të udhëtojë jashtë vendit. Punonjësve të institucioneve u duhet të marrin leje të veçantë për të udhëtuar jashtë shtetit. Progresistët dhe “opozitarët” janë të rrezikuar. E kaluara e tyre po kontrollohet imtësisht dhe po hetohet për lidhje të mundshme me Fethullah Gylen, një predikues që jeton në Pensilvani dhe të cilin Erdogan e akuzon për komplotin e grushtit të shtetit.

Në horizont nuk duket asnjë zgjidhje. Ndërkohë Erdogani shpalli gjendjen e jashtëzakonshme për 3 muajt e ardhshëm. Administrata e Obamës me të drejtë dënoi grushtin e shtetit. Grushti i shtetit nga ushtria nuk është rruga e duhur drejt demokracisë. Tani zyrtarët amerikanë janë kundër spastrimeve në Turqi dhe kanë reaguar ndaj tyre. Megjithatë, duhet thënë që reagimet nuk kanë qenë të ashpra. Ndërkohë Sekretari i Shtetit, John Kerry paralajmëroi se: “Nuk duhet të ketë spastrime arbitrare, nuk duhet të ketë sanksione penale jashtë kornizës së sundimit të ligjit dhe jashtë sistemit të drejtësisë. Kerry tha gjithashtu se NATO do të vlerësojë veprimet e Turqisë. “NATO ka gjithashtu një kërkesë në lidhje me respektimin e demokracisë”. Ai la të hapur mundësinë për rishikimin e anëtarësimit të Turqisë në NATO.

Kur Erdogani sugjeroi që Turqia mund të rivendoste dënimin me vdekje, i shfuqizuar në vitin 2004, Shefja e Politikës së Jashtme në Bashkimin Europian, Federica Mogherini, paralajmëroi se: “Asnjë vend nuk mund të jetë partner dhe aleat me ne nëse rikthen dhe njeh vendimin me vdekje. Ajo gjithashtu shtoi se “Bëjmë thirrje për respektim të plotë të rëndit kushtetues të Turqisë dhe ne… vëmë theksin në rëndësinë e sundimit të ligjit. Turqia duhet të ketë respect për demokracinë dhe të respektojë të drejtat dhe liritë themelore të njeriut”. Paralajmërimet e Mogherinit me sa duket ka rënë në vesh të shurdhër. Organizatorët e grushtit të shtetit po torturohen dhe pamjet e torturave po shfaqen në televizione. Erdogan kërcënoi se do të varë në litar të gjithë ata që janë të përfshirë në tentativën për grusht e shtetit. Një ushtari të ri iu pre koka dhe pamjet e ekzekutimit të tij u shfaqën në mediat sociale. Nuk dihet edhe sa të tjerë janë torturuar ose vrarë.

Fakti me i rëndësishëm: Erdoganit nuk i bëhet vonë për çfarë është thënë. Ekspozimi i korrupsionit Erdoganit është e vetmja mënyrë për të ndikuar në sjelljen e tij.

Reza Zarrab, një shtetas turko-iranian me lidhje të ngushta me Erdoganin, u arrestua në Aeroportin Ndërkombëtar të Miamit në maj. Prokurori i çështjes, Preet Bharara, premtoi se do të hetojë dhe do të bëjë publike mënyrën e pastrimit të parave dhe shitjet e arit nga Zarrab, të cilat shmangnin sanksionet ndërkombëtare ndaj Iranit. Zarrab mund të dëshmojë kundër Erdogan, djalit të tij Bilalit dhe rrethit të ngushtë të Erdoganit. Prokurori i çështjes në Shtetet e Bashkuara të Amerikës duhet të shpejtojë dhe të bëjë publike padinë ndaj Zarrab, si dhe të publikojë listën e përfituesve nga biznesi i tij i paligjshëm.

Pas publikimit të aktakuzës, Shtetet e Bashkuara të Amerikës duhet të vendosin sanksione ndaj të gjithë personave të implikuar në këtë çështje. Ato duhet të ngrijnë pasuritë e tyre jashtë shtetit dhe të ndalojë udhëtimin e tyre dhe të familjarëve të tyre. Historia na mëson se diktatorët injorojnë paralajmërimet jo kërcënuese. Hitleri dhe Musolini janë zgjedhur në mënyrë demokratike, ashtu sikundër Erdogan. Edhe ata ishin të pavëmendshëm ndaj presionit ndërkombëtar. Paditë penale për korrupsion dhe disa sanksioneve të mirëmenduara janë të vetmet mjete në dispozicion për të lehtësuar pasojat e goditjeve gjithëpërfshirëse të Erdoganit.



*David L. Phillips është Drejtor i Programit për Ndërtimin e Paqes dhe të Drejtave në Institutin për Studimin e të Drejtave të Njeriut në universitetin e Columbia. Ai ka shërbyer si Këshilltar i Lartë dhe Ekspert i Punëve të Jashtme në Departamentin Amerikan të Shtetit gjatë administrative të presidentëve Klinton, Bush dhe Obama.

Kryeministri i 2017-ës: Rama, Basha apo…Meta?



Eduard Zaloshnja


Në ato që shkruajnë e flasin këto ditë njerëzit pranë PD-së, ndjehet një ngazëllim nga fakti që në ditët e fundit të kalvarit të reformës në drejtësi, Meta ishte vendimtar për miratimin e saj jo me 94 vota, por me 140. Ngazëllimi i tyre nuk ka të bëjë ndoshta aspak me mënyrën sesi u votua kjo reformë, por ka të bëjë me mesazhin që u duket se ka dhënë Meta në lidhje me zgjedhjet e ardhshme.


Në qoftë se reforma do të ishte miratuar me 94 vota (pa votat zyrtare te opozitës), Meta do të ishte i detyruar ta vazhdonte martesën politike të vëshitrë me Ramën edhe në zgjedhjet e ardhshme – opozita do të ishte damkosur si antieuroamerikane dhe nuk do të ishte në gjendje të merrte në zgjedhjet e ardhshme as 400 mijë vota. Dhe një bashkim i 200 e ca mijë votave të LSI-së me 400 mijë votat e opozitës thjesht do ta rikthente Metën në vitin 2005…

Këmbëngulja e Metës për ta miratuar reformën me 140 vota, edhe përkundrjet thirrjes më të fundit të qeverisë amerikane për ta votuar individualisht reformën, me minimumin e domosdoshëm për miratim (94 vota), e shpëtoi opozitën nga damkosja si antieuroamerikane. Ndërkohë, Metës i hapi mundësinë që të zgjedhë se me kë mund të bëjë koalicion para apo pas zgjedhjeve të ardhshme.

Duke u kthyer te ngazëllimi i njerëzve pranë PD-së, ata kanë një vështrim dypolar në lidhje me parashikimin për kryeministrin e 2017-ës; në atë post shohin ose Bashën, ose Ramën. Sipas tyre, roli i Metës do të vazhdojë të jetë ai që ka luajtur qysh kur u largua nga karrigia e kryeministrit – të përcaktojë se kush do të jetë ne postin e kryeministrit te rradhës (Berisha apo Nano më 2005, Berisha apo Rama më 2009, Rama apo Berisha më 2013). Ndërsa Metës i paracaktojnë postin e presidentit të republikës.

Por Meta duket se nuk është gati të luajë një rol ku nuk mund të lërë as nam e as nishan. Pavarësisht se duket i madh në moshë, ai është vetëm 47 vjeç (moshë e re për të dalë në pension në presidencë) dhe plot energji – kur ia ka dashur puna ta kalojë kufirin e motos “me qetësi e dashuri”, i ka treguar dhëmbët. Mobilizimi i tij dhe i gjithë LSI-se për të marrë 260 mijë vota në zgjedhjet lokale, tregoi se Meta synon më tepër se postin pensionist të Nishanit.

Kur te zhvillohen zgjedhjet, PD-istët e ngazëllyer aktualisht nga Meta mund të ndodhen para një të papriture – pasi LSI dhe disa parti të vogla, te bashkuara ne nje pol qendre, te kene marre rreth 300 mijë vota, mund t’i kërkojnë secilës prej partive të mëdha që kryeministër të jetë Meta. Përndryshe, mund t’ia kërkojnë të njëjtën gjë tjetrës…

Persekutimi më i madh në historinë e Turqisë





Tentativa për grushtin e shtetit ndodhi të premten në darkë. Që nga mbrëmja e së dielës, një listë me emrat e 73 gazetarëve të arrestuar u bë publike nga një profil pro-qeveritar në mediat sociale. Emri im ishte në krye të kësaj liste. Brenda tri ditëve, 20 portale u mbyllën dhe u anulluan liçencat e 24 gazetave dhe radiove. U bastisën zyrat e gazetës “Meydan” dhe dy kryeredaktorët e kësaj gazete u ndaluan. (Ata u liruan 24 orë më vonë). Dje gazetari, Orhan Kemal Xhengiz, emri i të cilit ishte gjithashtu në këtë listë, u arrestua në aeroport bashkë me bashkëshorten e tij. Tashmë është pothuajse e pamundur që të ketë mbetur ndonjë zë opozitar në vend dhe mediat tashmë kontrollohen plotësisht nga qeveria. Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut është pezulluar deri në një njoftim të dytë. Retë e frikës ka kapluar vendin.
Në momentin kur gjatë kësaj jave, presidenti Rexhep Tajip Erdogan deklaroi gjendjen e jashtëzakonshme për një afat 3-mujor, mendova se: “Asgjë nuk ka ndryshuar”. Si një gazetar i cili ka prodhuar dokumentarë për të gjithë grushtet e fundit të shtetit në vend gjatë dekadave të fundit, dhe që ka përjetuar vetë 3 grushtet e fundit të shtetit, e dija shumë mirë se çfarë tmerresh mund të sjellë një grusht shteti. Megjithatë, kuptova se dështimi i grushtit të shtetit do të fuqizonte edhe më shumë pushtetin e Erdoganit, duke e shndërruar atë në një tiran.
Politika e Turqisë gjithmonë ka funksionuar si një lavjerrëse; ajo lëkundet përherë nga xhamia në kazermë dhe kthehet sërish mbrapsht. Kur ajo afrohet shumë pranë xhamisë, ushtarakët ndërhyjnë dhe përpiqen ta rikthejnë sërish në kazermë. Dhe kur presioni për laicizmin nga kazermat bëhet shumë i madh, fuqia e xhamive rritet ndjeshëm. Dhe elita demokrate e mirëarsimuar, e cila qëndron në mes të këtyre dy ekstremeve, gjithmonë është pjesa më vitale e shoqërisë që e bie pre e dhunës.
Pse nuk mund të shpëtojmë dot nga kjo dilemë? Është shumë e thjeshtë për ta shpjeguar, por shumë e vështirë për ta zgjidhur. Ushtria turke, për fat të keq, ka qenë e vetmja forcë “kujdestare” e laicizmit, në një vend ku shoqëria civile nuk është maturuar kurrë, ku partitë opozitare janë të dobëta, ku mediat censurohen dhe sindikatat, universitetet dhe autoritetet lokale janë asgjësuar. Forcat e armatosura përherë kanë pretenduar që janë ata mbrojtësit e vetëm të modernizmit të vendit. Në mënyrë paradoksale, megjithatë, në çdo grusht shteti të organizuar nga ushtria, kjo e fundit jo vetëm që ka dëmtuar demokracinë, por gjithashtu ka nxitur Islamin radikal. Një skenë e kohëve të fundit në funeralin e një protestuesi të grushtit të shtetit, simbolizon në mënyrë perfekte situatën në vend. Edhe presidenti ishte i pranishëm në atë funeral. Imami lutej duke thënë: “O Zot, na mbro nga çdo ligësi, sidomos nga ligësitë e të arsimuarve”. “Amin” (“Amen”) brohoriti turma.
Pra, grushti i dështuar i shtetit i javës së kaluar, është thjesht shembulli më i fundit i luhatjeve shekullore. Por, ai gjithashtu duket se është një nga më të tmerrshmit. Gjatë tentativës për grushtin e shteti të datës 15 korrik, turmat iu përgjigjen thirrjeve të xhamive në mbarë vendin. Ata bërtitën “Allahu Ekber” (Zoti është më i madhi), ndërsa vrisnin ushtarët; tundnin flamujt turq dhe flamujt e gjelbër e Islamit, dhe bërtisnin: “Duam ekzekutime”.
Listat me emrat e të gjithë “kundërshtaarëve” të mundshëm, jo vetëm ato me emrat e gazetarëve, nisën të bëheshin publike menjëherë. Rreth 60,000 njerëz, përfshirë 10 mijë policë, 3 mijë gjyqtarë dhe prokurorë, më shumë se 15 mijë arsimtarë, dhe të gjithë dekanët e universiteteve në vend, janë të arrestuar apo pushuar nga puna, dhe ky numër vazhdon të rritet çdo ditë. Torturat, të ndaluara me ligj që prej grushtit ushtarak të vitit 1980, janë rishfaqur sërish. Ndërkohë, ka nisur fushata për rikthimin e dënimit me vdekje, i cila u hoq në vitin 2002. Kjo është “gjuetia e shtrigave” dhe perskutimi më i madh në historinë e republikës.
Çfarë do të thotë kjo? Bashkë me gjendjen e jashtëzakonshme, kjo do të thotë se pushteti legjislativ së shpejti do të neutralizohet në një shkallë shumë të madhe dhe se vendi po shkon drejt një autoriteti ekzekutiv; do të pengohet e drejta për një gjykim të paanshëm dhe të drejtë; dhe medias do t’i imponohet një censurë akoma më e fortë. Erdogani tashmë ka deklaruar se nëse parlamenti vendos në favor të dënimit me vdekje, ai do të miratojë një vendim të tillë. Nëse ai nuk po luan bllofin, kjo mund të çojë në një shkëputje të plotë të marrëdhënieve me familjen evropiane, nga e cili Turqia tashmë ndihet e përjashtuar.
Për arsye që ende nuk dihen, dhe që në fakt janë të pakuptueshme, ushtarakët që tentuan të marrin kontrollin natën e të premtes, bllokuan vetëm rrugën që të çon nga azia në Evropë; dhe të gjitha rrugëkalimet e tjera për në Rusi, Arabinë Saudite, Katar dhe Iran ishin të pabllokuara. Këtë unë e shoh si një vendim simbolik, që Turqia tashmë është e bllokuar në Azi. Dera e saj për në Europë është mbyllur.
Dhe problemet që mbeten pas janë këto. Në rregull, shpëtuam nga një grusht shteti të ushtarakëve, por kush do të na mbrojë ne nga një shtet policor? Në rregull, tani jemi të sigurtë nga “ligësitë e të arsimuarve” (cilatdo qofshin ato), por si do të mbrohemi nga injoranca? Në rregull, ushtrinë e zbrapsëm sërish në kazermat e tyre, por si do të mbrohemi nga një politikë që strehë ka xhaminë?
Dhe pyetja e fundit i drejtohet një Evrope që është e zënë me problemet e veta të shumta: a do të mbyllni sërish njërin sy dhe do të bashkëpunoni me të për shkak se “Erdogani ka në dorë çelësat e çështjes së refugjatëve”? Apo do të ndiheni të turpëruar për pasojat e mbështetjes tuaj të deritanishme dhe do të rreshtoheni në mbrojtje të Turqisë moderne?

*Kryeredaktor i të përditshmes “Cumhuriyet” (Republika), e cila njihet për qëndrimin e saj opozitar ndaj qeverisjes në Turqi.
Marre nga Shekulli