2018-02-20

Biznes me të vdekurit shqiptar !



“Fiks Fare” denoncoi këtë të hënë sesi personeli i Spitalit të Sarandës bashkëpunon me agjenci funerale kundrejt pagesës 10-20 mijë lekë, duke njoftuar pronarët e agjencisë sa herë ka raste vdekjesh në spital.
Punonjës të spitalit pranojnë se, sa herë ka raste vdekjesh njoftohet prej tyre agjencia funerale me telefon dhe lejojnë të rrinë personat dhe mjetet e zyrave funerale në ambientet e spitalit, pavarësisht se kjo është në kundërshtim me ligjin dhe me urdhrat e autoriteteve përkatëse.
Në “Fiks Fare” u ankuan disa qytetarë për abuzimet nga personeli i Spitalit të Sarandës. Madje, sipas ankesave, më shpejt njoftohen agjencitë funerale për vdekjen e një personi në spital, sesa njoftohen familjarët e viktimës.
Bashkë me ankesat, në redaksi mbërritën dhe disa fotografi, ku në ambientet e spitalit vihen re motorët dhe punonjës të agjencisë funerale. I njëjti motor, ngjyrë blu, pa targa, që është i parkuar tek agjencia funerale, shihet i parkuar edhe në hyrje të spitalit.
Pas ankesës së qytetarëve, gazetarët e “Fiksit” verifikuan situatën edhe në spital, ku gjatë bisedave me ndihmësmjekë, infermierë e punonjës të ndryshëm të spitalit, pranohet se agjencia funerale bashkëpunon me stafin për të marrë njoftime për vdekjet, megjithëse kjo është e ndaluar që prej vitit 2015, kur ka dalë një udhëzim i ministrit të Shëndetësisë dhe një urdhër i drejtorit të spitalit.
Madje, në një rast, vet pronarja e agjencisë funerale “Bebri” vjen me një furgon në oborrin e spitalit, pasi do të priste një të vdekur dhe askush nuk e ndalon, pavarësisht se nuk lejohet. Ndërsa një infermiere tregon se pronarja e agjencisë funerale jep 10 mijë lekë për personin që e njofton se ka rast vdekjeje në spital.
Në një tjetër bisedë me bashkëpunëtorët e “Fiks Fare”, një qytetare, të cilës i kishte vdekur një i afërm në Tiranë, tregon se gjatë të gjithë rrugës për në Sarandë, shoferi dhe infermierja i janë lutur të kryejë shërbimet e varrimit me agjencinë funerale “Bebri”, me qëllim që të marrin nga 10 mijë lekë për person.
Pra, personeli mjekësor pranon se agjencitë funerale njoftohen nga vet ata, edhe pse ka një urdhër dhe udhëzim prej gati 3 vitesh që nuk duhen lejuar.
Për këtë arsye, “Fiks Fare” pyeti edhe drejtorin e spitalit, Tajar Lako. Drejtori Lako tha se ka rreth një muaj që ka marrë këtë detyrë, por para pak ditësh është vënë në dijeni nga një qytetar, që nuk ka lidhje me agjencitë funerale, se ky problem ekziston, megjithëse nuk e ka konstatuar vet.
Ai pranon se ka një urdhër që i ndalon këto abuzime, por për të minimizuar këtë veprimtari tha se në rastet e vdekjeve, transportimi i viktimave nga pavijoni në morg nuk do të bëhet më nëpërmjet korridoreve, por do të bëhet përmes një kalimi që bashkon spitalin me morgun, me qëllim që të shmangen të gjitha abuzimet dhe familjarët do të shikojnë të vdekurin në morg, ku mund të kontraktojnë agjencitë funerale që duan, pa u ndikuar nga personeli mjekësor.
Madje, menjëherë pas interesimit të “Fiks Fare”, drejtori i spitalit ka nxjerrë një urdhër edhe më të qartë sesa ai i para tri viteve, që ua ka vënë në dispozicion shefave dhe kryeinfermierëve të pavijoneve. Sipas urdhrit, çdo shkelje e tillë nga personeli mjekësor është e barabartë me largim nga puna.

Kujdes nga 10 bakteret që jetojnë në telefonat tonë mobil


Sipas studimeve të shumta, është dalë në përfundimin se në sipërfaqen e celularëve që përdorim gjatë ditës, ndodhen rreth 80% e baktereve më të zakonshme të njeriut.

Disa madje thonë se ato janë edhe më të ndotura me bakteret edhe sesa kapaku i WC-ve, ndërkohë që atë e prekim mesatarisht 150 herë në ditë.

Telegrafi më poshtë iu sjell se cilët janë 10 bakteret më të rrezikshme që ndodhen në telefonat tonë.


1. Pseudomonas aeruginosa.

Image result for Pseudomonas aeruginosa

Është bakteri që gjendet me shumicë në telefonat mobil që përdorim. Kjo për faktin se ky lloj bakteri nuk ka shumë nevojë për ushqim që të shtohet në koloni.

2. Clostridium difficile.


Ky bakter është nga më prezentët dhe është përgjegjës për forma të ndryshme diarreje dhe irritim të zorrës së trashë. Ai përgjithësisht prek persona që kanë një mbrojtje të dobësuar imunitare.

3. Staphylococcus aureus.

Image result for staphylococcus aureus gram stain

Ky lloj bakteri që ndodhet normalisht në lëkuren tonë, në raste të veçanta ka të gjitha mundësitë që të gjenerojë fenomene dhe simptoma të patologjive të ndryshme, shpesh herë edhe të rënda. Prezencë e këtij bakteri, është vërejtur në telefonat e një përqindje të madhe të punonjësve të sistemit sanitar.

4. Staffilococchi coagulasi negativi.

Image result for Stafilococchi coagulasi negativi.

Këto baktere janë përgjegjëse për infeksionet sanguine që hasen më së shumti nëpër spitale. Janë vështirësish të prekshëm prej antibiotikëve.

5. Streptocoku.

Image result for Streptokokus

Njihen dy lloje të këtij bakteri shumë të dëgjuar. Tipi A është përgjegjës për faringitet dhe tonsilitet tek fëmijët, ndërsa tipi B është përgjegjës për një gamë të madhe patologjish në moshë adulte, që nga polmonitet deri tek infeksionet e traktit urinar.

6. Escherichia coli.

Image result for Escherichia coli.

 Ky në fakt është një bakter që ndodhet normalisht në aparatin tonë tretës, por fakti që ai eliminohet përmes fekaleve, ndërkohë që gjendet edhe në ekranet e telefonave, është një tregues domethënës për kontaminim e tyre.

7. Coliformi. 

Edhe për këtë bakter mund të thuhet e njëjta gjë sikurse edhe për Escherichia coli.

8. Corynebacterium. 

Image result for Corynebacterium

Ky bakter është në origjine të difterisë, një sëmundje e rrugëve të sipërme të frymëmarrjes, me mundësi të shumta komplikacionesh edhe të organeve të tjera.

9. Candida albicans. 

Image result for Candida albicans

Bakteri i mësipërm ndodhet gjithashtu normalisht në trupin e njeriut, por në raste të virulentimit të tij, ai bëhet përgjegjës për infeksione të kavitetit të gojës dhe zonave publike.

10. Myshqet.(Brofitet) 

Janë të njohura rreth 30 mijë lloje . Në bazë të ndërtimit dhe pamjes të tyre , divizioni i myshqeve ndahet në dy klasë : Myshqet Rrezhdore , me pamje talusore dhe Myshqet e Vërteta , të pajisura me kërcell dhe gjthëza.

Cikli i zhvillimit seksual të myshqëve 

Këto ndodhen kryesisht nëpër frutat që janë harruar me kohë nëpër frigoriferë, por janë hasur edhe në 10% të telefonave të kontrolluar. Këto shkaktojnë fenomene të tilla që lidhen me vështirësi në frymëmarrje, hunde të zëna dhe në raste të rralla edhe në infeksione pulmonare.

Përgatiti : Flori Bruqi 

5 Kodet sekrete për telefonin tuaj si dhe ruajtja e sekreteve të Apple për telefonat iPhone



Mësoni disa kode sekrete për telefonin tuaj

Të gjithë kanë sot një smartphone, por jo të gjithë e dinë se çfarë mundësish mund t’ju ofroj kombinimi i duhur i numrave.

Kode sekrete për telefonin tuaj

Për android:
#31# – Fsheh numrin për thirrjet dalëse
*#06# – Tregon numrin IMEI të telefonit
*#*#4636#*#* – Tregon sinjalin e Wi-Fi, baterinë, statistikat e përdorimit, etj
*#*#7780#*#* – Kthim të telefonit në gjendje fillestare (fshin vetëm aplikacionet)
Për iPhone:
#31# – Fsheh numrin për thirrjet dalëse
*#06# – Tregon numrin IMEI të telefonit
*#30# – Fik dhe ndez identifikimin e numrit
*33*# – Bllokon thirrjet dalëse. Për të bllokuar funksionin shtyp #33*pin#
*3370# Ndez EFR, përmirëson kualiteti ne komunikimit dhe zgjat baterinë. Për ta çaktivizuar shtyp #3370#


Kur janë në pyetje informacionet e dala, siç janë fotografitë dhe specifikat e telefonave të ardhshëm iPhone, mund të themi se Apple është i njohur për nga sekretet.

Nëse pyetni se si Apple ruan sekretet, raporti i Business Insider na zbulon disa informacione.

Duke folur për Tech Insider, studenti i Nju Jorkut Dezhian Zeng ka zbuluar se ka punuar gjashtë muaj në fabrikën në Pegatron, ku nuk ishte i zbuluar në misionin e tij. Ai pohon se ka punuar në telefonin iPhone 6s, ndërkohë që Apple kishte infrastrukturën për modelin iPhone 7, por se gjithçka ishte e mbuluar me “perde të madhe”.

“Kemi zhveshtoren. Aty është vendi që të ndërrojmë rrobat, të vendosim telefonat, çelësat dhe gjithë metalin. Pastaj është e nevojshme të nxjerrim kartelën dhe të kalojmë përmes sistemit për njohjen e fytyrës. Pasi të hyjmë, duhet të presim në radhë që të kalojmë detektorin për metal”, ka bërë të ditur ai.

Për shkak të ndjeshmërisë së shtuar të detektorit ndaj metalit, ai mendon se kamera nuk do të mund të trafikohej brenda. Ai thotë se edhe menaxherët, të cilëve iu lejohet që të marrin telefona, duhet të dëshmojnë para sigurimit se nuk kanë tentuar që të kontrabandojnë prototipa ose komponentë nga fabrika


Iphone apo Samsung? Kompania Strategy Analytics ka publikuar informacionet e hulumtimeve për gjendjen në tregun e telefonave të mençur dhe shitjes, përkatësisht popullaritetit të pajisjeve mobile. Bëhet fjalë për të dhënat e çerekut të dytë të këtij viti, përkatësisht periudhës ndërmjet prillit dhe qershorit dhe nuk është vështirë të konkludohet se telefonat më të shitur në botë janë iPhone 7 dhe 7 Plus, si dhe Samsung S8 dhe S8+. Telefoni më i popullarizuar i Apple, iPhone 7 është shitur në 17 milionë njësi, duke zënë 4,7 për qind të tregut, derisa modeli tjetër iPhone 7 Plus në këtë periudhë është shitur në 15,1 milionë njësi, duke zënë 4,2 për qind të tregut. Telefoni Samsung Galaxy S8 është shitur në dhjetë milionë njësi, duke zënë 2,8 të tregut, derisa numri i dërgesave të modelit më të madh S8+ ka arritur në 9 milionë. Vendin e pestë në listë e zë Xiaomi Redmi 4A me 5,5 milionë njësi të shitura. Gjatë këtij tremujori janë shitur gjithsej 360 milionë telefona të mençur, ndërsa do të jetë interesante se si do të shkojë shitja në çerekun e tretë kur të fillojë shitja e modelit të ri Samsung Galaxy Note, iPhone 8, Nokia 8, LG V30 dhe Google Pixel 2.


Nga Flori Bruqi :Pse Fan Noli nuk u kthye kurrë në Shqipëri?

Fan S. Noli.jpg


Jeta dhe vepra Theofan Stilian Noli


Theofan Stilian Noli, i njohur si Fan Noli (6 janar 1882 - 13 mars 1965) ishte shkrimtar, dijetar, diplomat, politikan, historian, orator dhe themelues i Kishës Ortodokse Shqiptare, i cili shërbeu si Kryeministër dhe Regent i Shqipërisë në 1924 gjatë Revolucionit të qershorit.

Fan Noli është nderuar në Shqipëri si kampion i letërsisë, historisë, teologjisë, diplomacisë, gazetarisë, muzikës dhe unitetit kombëtar. Ai luajti një rol të rëndësishëm në konsolidimin e gjuhës shqipe si gjuhë kombëtare të Shqipërisë me përkthime të shumta të kryeveprave të letërsisë botërore. Ai gjithashtu shkroi gjerësisht në anglisht: si studiues dhe autor i një serie botimesh mbi Skënderbeun, Shakespeare, Beethoven, tekste fetare dhe përkthime. Ai prodhoi një përkthim të Dhiatës së Re në anglisht, Dhiatën e Re të Zotit dhe Shpëtimtarit tonë Jezu Krisht nga teksti i miratuar grek i Kishës së Kostandinopojës dhe Kishës së Greqisë, botuar në vitin 1961.

Ai u diplomua në Harvard (1912), Konservatorin e Nju Angli të Muzikës (1938), dhe më në fund Ph.D. nga Universiteti i Bostonit (1945). Ai u shugurua si prift në vitin 1908, duke krijuar kështu Kishën shqiptare dhe ngritjen e gjuhës shqipe në përdorim kishtar. Ai qëndroi shkurtimisht në Shqipëri pas shpalljes së pavarësisë së vitit 1912. Pas Luftës së Parë Botërore, Noli udhëhoqi përpjekjet diplomatike për ribashkimin e Shqipërisë dhe mori mbështetjen e Presidentit amerikan Woodrow Wilson. Më vonë ai ndoqi një karrierë diplomatike-politike në Shqipëri, duke udhëhequr me sukses ofertën shqiptare për anëtarësim në Lidhjen e Kombeve.

Një figurë e respektuar që mbeti kritike ndaj korrupsionit dhe padrejtësisë në qeverinë shqiptare, Fan Noli u kërkua të udhëheqë revolucionin e 1924 qershorit. Ai pastaj shërbeu si kryeministër derisa qeveria e tij revolucionare u rrëzua nga Ahmet Zogu. Ai u internua në Itali dhe u vendos përgjithmonë në Shtetet e Bashkuara në vitet 1930, duke fituar shtetësinë amerikane dhe duke rënë dakord të përfundonte përfshirjen e tij politike. Ai e kaloi pjesën tjetër të jetës si akademik, udhëheqës dhe shkrimtar religjioz.

***

Image result for fan stilian noli


”Ti dhe të tjerë pleq do të ngecni, Tokën e Shenjtë kurrë s’e shkelni, Skllevër, bij skllevërish s’e meritoni, Se liri s’doni.” (Fan S.Noli. “Moisiu në mal”)
Vepra-mal e Fan Nolit, kontributi i tij për pavarësinë e Shqipërisë, themelimin e Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare, kulturën dhe letërsinë shqipe, cilindo do ta bënte të mendonte, se i dëbuari i madh i 1924-s, menjëherë pas luftës së Dytë Botërore dhe çlirimit të Shqipërisë, do të rikthehej në vendin e tij, në piedestale të bëra gati për të dhe me kurora dafinash mbi krye.

Është folur e shkruar shumë për mundësinë dhe pamundësinë e rikthimit të “Moisiut” në “Tokën e Shenjtë”, e, megjithatë, pyetja “përse Noli nuk erdhi kurrë në Shqipëri?”, vazhdon të përsëritet.

Mallin dhe dëshirën e tij për të parë atdheun e vet dhe për të ardhur në Shqipëri e sheh në dhjetëra letërkëmbime të tij me miq, bashkatdhetarë dhe në biseda me miq e shokë.

Po këndej, nga Shqipëria zyrtare, qeveritarët e rinj të pasluftës, a donin vërtetë që Noli të kthehej në Shqipëri?

Fillimi duket tepër idilik.

Në një letër që Sejfulla Malëshova i dërgon Fan Nolit, më 27 gusht të vitit 1945, ndër të tjera, i shkruan: “Hirësi! Enver Hoxha, unë dhe gjithë Shqipëria jemi të mendjes, se ardhja juaj në Shqipëri, do të ishte një fat i madh për Shqipërinë. Kështu, jo vetëm do të kurorëzohej tërë e shkuara Juaj patriotike, por vendi ynë do të kishte në situatën e sotme, një ndihmë të madhe morale dhe politike…


****
Image result for fan stilian noli




Ai u lind më 6 janar 1882 në İbriktepe (turqisht Qytezë), një fshat shqiptar në Trakë, jo shumë larg nga Edreneja. Si disa fshatra të tjerë të asaj krahine të banuar me shqiptarë, Qyteza kishte ruajtur me kohë gjuhën, doket dhe traditat e të parëve. Noli e konsideronte fisin e vet me prejardhje nga Qyteza e Kolonjës.I ati i tij, Stiliani, ndonëse trashëgoi tokë si pronë, nuk u mor me bujqësi, por shërbeu si psalt në kishën e fshatit. E ëma, Maria, ishte shtëpiake. Familja u shtua shumë dhe erdhi një kohë që jetesa u bë e vështirë për të. Sa qe i mitur, Noli hoqi sëmundje të rënda, prandaj shkollën e nisi me vonesë.Shkollën fillore dhe të mesme i kreu në gjuhën greke në Heybeliada, Stamboll. Gjithsesi, tek ai ndikoi më shumë krenaria e fshatit shqiptar për të kaluarën historike dhe dashuria për shkrimin shqip kundrejt ndikimit të mbrapshtë politik që donte të kishte Patriarkana Ortodokse tek ortodoksët e kombësive të ndryshme, veçanërisht shqiptarët.Në vitin 1900 shkoi në Greqi me qëllim që të nxirrte jetesën dhe të ndiqte fakultetin e filozofisë. Në Athinë u lidh me një shoqëri belge, e cila zotëronte tramvajet me kuaj. Por nuk i eci mbarë, dhe as studimet nuk i kreu.

Image result for fan stilian noli
Atëherë u hodh në punë të tjera si kopist, sufler dhe aktor pranë një trupe greke teatrale shëtitëse që shfaqej dhe në skelën e Galatës.☃☃ Tek punonte atje, iu ngjall dëshira për t’u marrë me dramaturgji duke shkruar dramën "Zgjimi", në greqisht, (e cila u ndalua të shfaqej sepse aludonte për lëvizjen shqiptare për liri). Më 1903 shkoi në Egjipt, ku filloi punë si mësues i greqishtes për dy vjet (mars 1903-mars 1905), kohë kur përkthen në greqisht veprën e Sami Frashërit "Shqipëria ç’ka qenë, ç’është e ç’do të bëhet" që u botua në shtypshkronjën shqipe në Sofje.

Image result for fan stilian noli

Në korrik-gusht të 1903-shit, ai nisi të botojë të parat skica letrare në revistën “Numas”.
Në prill 1906, me një biletë avulloreje të klasit të dytë, paguar nga bashkatdhetari që kishte njohur në Egjipt Spiro Dine, Fan Noli u nis për në Botën e Re, duke kaluar nga Napoli, dhe mbërriti në Nju Jork më 10 maj. Për njohuritë e tij gjuhësore do dërgohej në një mision rus në Amerikë. Pasi ndenji tre muaj në Buffalo, ku punoi në një kombinat lënde drusore, Noli shkoi në Boston. Atje, botuesi Sotir Peci i dha një punë si zëvendës-redaktor i gazetës së Bostonit “Kombi”, ku punoi deri në maj 1907 dhe ku botoi artikuj me pseudonimin Ali Baba Qyteza. Tensioni që ndjenin shqiptarët ortodoksë nga ndikimi i Kishës Greke mbërriti kulmin gjatë varrimit të një patrioti shqiptar, të cilit prifti grek nuk pranonte t’i kryente shërbesat e fundme. Me nismën e vet Noli thirri një mbledhje të shqiptarëve ortodoksë nga mbarë Nju Englandi, ku delegatët vendosën të themelojnë Kishën Ortodokse Autoqefale (autonome) Shqiptare, me Nolin si klerikun e saj të parë.

Image result for fan stilian noli

Më 9 shkurt 1908, në moshën njëzetegjashtëvjeçare, Fan Noli u bë diakon (dhjak) në Bruklin, kurse më 8 mars 1908 Platoni, kryepeshkopi ortodoks rus i Nju Jorkut, e shuguroi si prift ortodoks. Vetëm dy javë më vonë, më 22 mars 1908, Noli i ri krenar mbajti për herë të parë liturgji në gjuhën shqipe, në 'Knights of Honor Hall' në Boston. Ky ishte hapi i parë drejt organizimit dhe njohjes zyrtare të Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare.Nga shkurti 1909 deri në korrik 1911 Noli botoi gazetën “Dielli”, zëdhënëse e bashkësisë shqiptare të Bostonit. Më 10 gusht 1911 ai u nis për në Evropë, ku ndenji katër muaj dhe kreu shërbesa kishtare në gjuhën shqipe për kolonitë në Kishinjov, Odesë, Bukuresht dhe Sofje. Më 28 prill 1912, bashkë me Faik bej Konicën është ndër themeluesit kryesor të shoqatës pan-shqiptare Vatra (në fillim më 6 janar 1907 shoqatën "Besa-Besë" me sekretar Kol Tromarën, që u shkri me Vatrën) bashkë me organin e saj të shtypit "Dielli" i Bostonit, gjithashtu dhe "Shkopi" i Kairos që lëvizën kundër një artikulli të Mit'hat Frashërit në shtypin e Selanikut.↵Nga viti 1908 deri më 1912 kryen studimet e larta për arte në Universitetin e Harvardit, të cilat i përfundon me cum laude në Bachelor of Arts. Pas shpalljes së Pavarësisë, Noli përkrahu qeverinë e kryesuar nga Ismail Qemali. Në marsin e vitit 1913 ai mori pjesë, në Kongresin Shqiptar të Triestes, i organizuar nga shoku dhe rivali i tij Faik bej Konica.


Image result for fan stilian noli

 Në korrik 1913 Fan Noli shkoi për herë të parë në Shqipëri ku mbajti shërbesën e parë kishtare ortodokse në gjuhën shqipe në vend, më 10 mars 1914, në prani të princit Vilhelm zu Vid, i cili kishte mbërritur në Durrës vetëm tri ditë më parë me një anije austro-hungareze. Në gusht 1914 Noli qëndroi për një farë kohe në Vjenë, por me afrimin e reve të zeza të luftës, u kthye në Shtetet e Bashkuara në maj 1915. Nga 21 dhjetori 1915 deri më 6 korrik 1916, u bë përsëri kryeredaktor i “Diellit” të Bostonit, tashmë gazetë e përditshme. Në korrik 1917 u bë edhe një herë kryetar i Federatës Vatra. Në shtator të vitit 1918 Noli themeloi të përmuajshmen në anglishte The Adriatic Review (Revista e Adriatikut), që financohej nga Federata për të përhapur informacion për Shqipërinë dhe për kauzën e saj. Gjashtë muajt e parë revista u botua nga Noli, ndërsa më 1919, këtë detyrë e mori në dorë Kostandin Çekrezi.Me fondet e Vatrës, të mbledhura nën drejtimin e Nolit, u dërguan në Paris, Londër dhe Uashington delegatë shqiptaro-amerikanë për të promovuar njohjen ndërkombëtare të pavarësisë së Shqipërisë.

Image result for fan stilian noli

 Më 24 mars 1918, Noli u caktua administrator i Kishës Ortodokse Shqiptare në Shtetet e Bashkuara dhe në fillim të korrikut të atij viti mori pjesë në një konferencë për popujt e shtypur në Mount Vernon, Virxhinia, ku u takua me presidentin Udrou Uillson, përkrahës i të drejtave të pakicave në Evropë. Më 27 korrik 1919 Noli u emërua peshkop i Kishës Ortodokse Shqiptare në Amerikë, që tashmë ishte dioqezë e pavarur. Një vit më pas, duke pasur parasysh rritjen e figurës së Nolit si udhëheqës politik e fetar i bashkësisë shqiptare dhe si shkrimtar, orator dhe komentator politik i talentuar, ishte e logjikshme që ai të zgjidhej kryetar i delegacionit shqiptar në Lidhjen e Kombeve në Gjenevë, ku arriti ta anëtarësonte Shqipërinë më 17 dhjetor 1920. Gazeta The Manchester Guardian, në një koment më 23 korrik 1924, e përshkruante Nolin si një burrë që do të kishte qenë i shquar në çdo vend.

Image result for fan stilian noli

Diplomat i përkryer, ekspert i politikës ndërkombëtare, mjeshtër i debatit, që prej fillimit ai la mbresa të thella në Gjenevë. Me shumë mjeshtëri, por gjithmonë me buzë në gaz, ai i vuri me shpatulla pas murit të gjithë kundërshtarët e tij ballkanas. Ai është një njeri me kulturë të pamasë, që ka lexuar çdo gjë që ia vlen të lexohet në anglishte dhe frëngjishte.

Image result for fan stilian noli
Jeta ParlamentareMe zgjedhjet e mbajtura më 5 prill 1921 zgjidhet deputet i Kolonisë së Amerikës në legjislaturën e dytë (21 prill 1921 - 30 shtator 1923). Ai shërbeu si ministër i Jashtëm në qeverinë e Xhaferr Ypit, vetëm për pak kohë përpara se të dorëhiqej. Noli ishte kryetar i Partisë Popullore, e majta e asaj kohe, kundrejt Partisë Përparimtare. Përkrah Luigj Gurakuqit dhe Stavro Vinjaut është ndër oratorët më shpotitës të foltores parlamentare.

Image result for fan stilian noli
Më 21 nëntor 1923, u shugurua peshkop i Korçës dhe mitropolit i Durrësit në Durrës, ndërsa më 27 dhjetor 1923 zgjidhet deputet i Korçës. Lëvizja e qershoritGjatë Lëvizjes së qershorit 1924 nuk ishte për përmbysjen me forcë që ndodhi; u vendos në krye të saj vetëm si kërkesë e krahut të të rinjve, që shihnin tek ai një njeri me formim perëndimoro-amerikan.


Image result for fan stilian noli

 Regjimi zogist i rikthyer me të ashtuquajturën Fitoren e Legalitetit më 24 dhjetor, e dënoi atë me vdekje në mungesë. Programi i tij me njëzet pika për modernizimin dhe demokratizimin e Shqipërisë, ndër të cilat edhe reforma agrare, ishte tejet i nxituar e idealist për një vend të prapambetur dhe pa tradita parlamentare. Më vonë Noli i shkroi arsyet e dështimit të tij në një letër që ia drejtonte një mikut të tij anglez “Duke këmbëngulur tek reformat agrare, zgjova zemërimin e aristokracisë çifligare; duke mos i zbatuar reformat, humba mbështetjen e masave fshatare”.


Image result for fan stilian noli

Ardhja e një delegacioni rus me në krye Arkady Krakovetsky shqetësoi kancelaritë perëndimore deri në atë pikë, sa të mbështesnin ardhjen e Zogut me anë të 106-112 oficerëve të ish-Ushtrisë Perandorake Ruse. Sipas mendimit të A. Këlcyrës në "Shkrime për historinë e Shqipërisë" vërehet se lidhjet me Bashkimin Sovjetik ishin munduar ngaherë t’i sendërtonin, por ishte pikërisht kjo lëvizje që duhej të soste.Mërgimi i pakthimPasi zbarkuan në Bari me ftesë të Duçes u zhvendos në Vjenë pasi Italia lidhi marrëveshjet me Shqipërinë.

Image result for fan stilian noli

 Pas vrasjes së kolegut Luigj Gurakuqi në Bari, i kushton elegjinë "Syrgjyn vdekur" në shkurt të 1926-s, Berlin. Ndërsa vrasjes së mikut Bajram Currit elegjinë "Shpell'e Dragobisë".↵Selia e Kominternit në Vjenë e ndihmon për të organizuar KONARE-n. Në nëntor 1927 vizitoi Rusinë si delegat i Ballkanit në Kongresin ‘Miqtë e Bashkimit Sovjetik’ me rastin e dhjetëvjetorit të Revolucionit të tetorit, dhe më 1930, pasi mori një vizë gjashtëmujore, u kthye në Shtetet e Bashkuara. Me kthimin e tij në Boston, Noli themeloi të përjavshmen “Republika”, vetë emri i së cilës i bënte sfidë të hapur Ahmet Zogut, i cili më 1 shtator 1928 u vetëshpall Zogu I, Mbreti i Shqiptarëve. “Republika” u botua edhe si opozitë ndaj “Diellit”, tashmë nën drejtimin e Faik Konicës, i cili ishte pajtuar me mbretin Zog dhe ishte bërë ministër i plotfuqishëm i Shqipërisë në Uashington. Me mbarimin e afatit të vizës, gjashtë muaj më vonë, Noli u detyrua të kthehet në Evropë dhe “Republika” mbeti nën drejtimin e Anastas Tashkos, deri sa u mbyll më 1932. Më 1932, me ndihmën e pasuesve të tij, mundi të kthehej nga Gjermania në Shtetet e Bashkuara, ku fitoi edhe lejen për qëndrim të përhershëm. Noli u tërhoq nga jeta politike dhe nga ky moment iu kushtua përsëri detyrave si drejtues i Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare. Në dhjetor 1933 u sëmur rëndë dhe nuk ishte në gjendje t’i përballonte shpenzimet e trajtimit mjekësor për të cilin kishte aq shumë nevojë, deri sa mori si dhuratë 3000 franga ari nga Shqipëria, me ndërhyrjen e Faik Konicës tek Ahmet Zogu. Ky gjest arriti pikërisht qëllimin për të cilin ishte nisur: një farë pajtimi midis Nolit dhe Zogut, si dhe një përmirësim të marrëdhënieve shpesh të acaruara të Nolit me Faik Konicën. Në vitin 1935 Noli iu kthye njërit prej pasioneve të tij të hershme – muzikës – dhe në moshën pesëdhjetetrevjeçare u regjistrua në Konservatorin e Muzikës të Nju England, në Boston, nga i cili u diplomua më 1938.

Image result for fan stilian noli
Në botimet zyrtare të Qeverisë së Mbretit Zog, “Shqipënija më 1937”, me rastin e kremtimeve të 25 Vjetorit të Pavarësisë Kombëtare, në kreun për historinë e kultures, shkruhet: “me të janë lidhur emnat më të bukur e më të mallëngjyer të shkrimtarëve t’onë të kaluar. Çdo alfabet pati një serë të gjatë asi shkrimtarësh, po mbi të gjithë vetëm katër shkëlqejnë si yje të pa shoqë, Naimi, Fishta, Konica e Noli” Në albume të përkryer me fotografi pa retush, krahas figurave të shquara të kombit, ndrinte dhe portreti i hijshëm i Fan S. Nolit. Po atë vit Faik Konica do të thoshte: ”At Noli do të mbetet në historinë e Shqipërisë si burri që arriu i pari me hir të vullnetit dhe hollësisë së tij, të flasi gjuhën shqip në meshë.




 Dita që meshoi për të parën herë, është ogur i bardhë n’udhë të përparimit t’onë. Dhe as e harrojmë, as mund të lëmë të tjerët të harrojnë.”☃☃Dielli 27 mars 1943. Fan S. Noli shkruan kryeartikullin: "Origjina, shvillimi, dhe e pritmja e Bashkimit të Shenjtë“:…Atëhere puna mbeti t’i flisja Faik Konitzës dhe t’a fitonja për idenë e Bashkimit të Shenjtë. Konitza kundërshtoj me rreptësi Bashkimin e Shenjtë me Zogun në krye… Luftova disa dit’ e net me radhë që t’i mbushnja mendjen që s’kish tjatër më e mirë se kjo. Më në funt Konitza u bint. U bint dhe qendroj në fjalën e tij gjer në orën e vdekjes."☃☃Më 12 prill 1937, Nolit iu plotësua ëndrra e madhe për një kishë kombëtare shqiptare kur Patrikana e Stambollit njohu zyrtarisht Kishën Ortodokse Autoqefale Shqiptare.☃☃Dielli 11 gusht 1943: "Lufta në Shqipëri nukë pushoj kur shkelnë italianët Shqipërinë të Premten e Zezë. Populli shqiptar nukë dha armët atë ditë të zezë; i fsheu a i hodhi mi sup dhe mori malet.“ Po në këtë datë njoftohen emrat e komandantëve antifashistë: "Kapiten Hysni Lepenica, Myslim Peza, Dr. Safet Butka, Kolonel Bajraktari, Baba Mustafa, Kristo Peshtani dhe Karagjozi etj." Noli nuk u mjaftua vetëm me detyrat kishtare dhe filloi studimet pasuniversitare në Universitetin e Bostonit, ku mori doktoratën më 1945 me një disertacion për Skënderbeun. Në vitet e para pas Luftës së Dytë Botërore, Noli pati marrëdhënie pak a shumë të mira me regjimin e ri komunist në Tiranë dhe ushtroi ndikimin e vet për ta bindur qeverinë amerikane që ta njihte atë.Peshkop Noli në Kishën Worcester, afër Bostonit në Massachussets, ShBAMë 1953, në moshën shtatëdhjetë e një vjeç, Fan Nolit iu dhurua shuma prej 20 000 dollarësh nga Federata Vatra, me të cilën bleu një shtëpi, në Fort Lauderdale Florida, ku vdiq më 13 mars 1965. Fan Noli është varrosur në Forrest Hill Cemetery, të Bostonit.
Image result for fan stilian noli

Kisha Autoqefale që kishte krijuar u bë më vonë Kryedioqeza ortodokse shqiptare në Amerikë e Kishës ortodokse në Amerikë.Veprimtaria letrareVepra e parë e Nolit qe drama me tre-akte Israilitë dhe Filistinë, e botuar në Boston 1907. Kjo dramë qe shkruar qysh më 1902, bazuar në historinë e Samsonit dhe Dalilës në Dhjatën e Vjetër. Duke ndjerë nevojën e besimtarëve për të mbajtur meshë në shqip, përkthen ritualet dhe liturgjinë ortodokse në dy vëllime Librë e shërbesave të shënta të kishës orthodokse, Boston 1909, dhe Libre é te krémtevé te medha te kishes ortodokse, Boston 1911. Përkthime që ai i çmonte si arritjet më të mëdha të tij. Më 1921 doli vepra e tij madhështore në prozë "Historia e Skënderbeut (Gjerq Kastriotit), mbretit të Shqipërisë 1412-1468", Boston. Në Shqipëri erdhi sërish në fillim të viteve '20. Më 1947 botoi përpunimin që i bëri George Castrioti Scanderbeg (1405-1468), New York 1947; që do i shërbente si temë diplome në Universitetin e Bostonit.↵Tjetër vepër e tij në anglisht “Bethoveni dhe Revolucioni francez” (Beethoven and the French revolution) në 117 faqe, e botuar në New York 1947, pasqyronte figurat e mëdha të historisë (Jul Çezari, Jezusi, Skënderbeu dhe Napoleon Bonaparte). ↵Vëllimi me vjersha Albumi u botua më 1948. Brenda viteve 1961-1963 botoi dy vjershat e fundit origjinale dhe disa shqipërime vjershash të poetëve të njohur.Kontributi më i gjerë i Nolit qe në fakt ai i stilistit, siç shihet ndë përkthimet e tij. Bashkë me Faik Konicën mund të vlerësohet si ndër stilistët më të mëdhenj të dialektit Toskë. Afria që kishte me gjuhët e huaja, greqishten dialektit Toskë. Afria që kishte me gjuhët e huaja, greqishten, anglishten dhe frëngjishten e aftësoi ta bënte shqipen në një gjuhë të stërholluar dhe elegante,ndonëse pak folklorike.

Image result for fan stilian noli

Noli përktheu mjaft autor amerikanë dhe europianë të shek. XIX, duke vënë në punë veshin muzikor, mundi të pasqyronte stilin dhe ngjyrat e ritmit të origjinalit.

Ndonëse vetë nuk shkroi shumë në lëmë të letërsisë, ngelet një letrar i madh.

Veprat

Albumi - vëllim vjershash - 1948
Historia e Skënderbeut - 1921
Autobiografia - 1960
Izraelitë e Filistinë - dramë
Bethoveni dhe Revolucioni Francez

Roli pellazgo-ilir në krijimin e kombeve dhe gjuhëve evropiane

Image result for Elena Kocaqi

Elena Kocaqi

Një nga studiueset më të veçanta në historiografinë shqiptare është dhe historiania Elena Kocaqi. Në librin e saj “Roli pellazgo-ilir në krijimin e kombeve dhe gjuhëve evropiane” që është një nga librat e viteve të fundit, ka të dhëna shumë interesante që po të merreshin për bazë do të ndryshonin këndvështrimin e gjuhësisë dhe historisë shqipe.

Autorja mbështetet në faktet historike që për të janë të shenjta. Dhe nuk kishte si të mos bazohej tek autorë seriozë si: Homeri, Herodoti, Straboni, Tukididi, tek materiali historik i kronikave mesjetare dhe tek të dhënat arkeologjike, antropologjike dhe gjuhësore.

Sipas autores faktorët që kanë bërë mos zbardhjen e të vërtetës ka qenë persekutimi i shqiptarëve në shekuj. Autorja ngul këmbë që shqiptarët e dikurshëm kanë krijuar historinë e njerëzimit por xhelozia mbi ta ka qenë e pashembullt dhe ajo e krahason historinë e shqiptarëve me atë të Izraelit. Sepse vjedhja që i kanë bërë historisë shqiptare ka qenë e pashembullt dhe ndarja territoriale që i kanë bërë në 6 copa e kanë kthyer në një koloni në zemër të Evropës.

Sipas historianes, fiset që kanë populluar Evropën nga periudha e Bronzit kanë qenë fise me etnitet Pellazgo-Ilir dhe flisnin një gjuhë të përbashkët. Të dhënat historike tregojnë se Pellazgët, Ilirët, Thrakët, Dakët, Skithët, Trojanët ishin fise të të njëjtit komb dhe shqiptarët janë pasardhës të tyre.

Nga emigrimet e këtyre fiseve u popullua edhe pjesa tjetër e Evropës. Këto fise ishin ato që krijuan edhe kombet antike moderne. Ky popull Pellazgo-Ilir ka krijuar qytetërimin e parë Evropian të Kretës, Mikenës, Trojës, qytetërimin Grek dhe Romak, dhe hodhën bazat e vlerave dhe qytetërimit perëndimor. Roli i Pellazgo-Ilirëve është i përmasave tepër të mëdha, madje gjigande dhe me qellim ky është copëtuar në disa mini qytetërime.

Në librin e Kocaqit të bëjnë përshtypje disa të dhëna antrophologjike, që sipas autores janë shumë të rëndësishme. Autorja thekson faktin se shqiptarët janë një popull brachycephhal me tregues qefailk nga më të lartat në Evropë. Që i shpjeguar më thjeshtë kanë lidhje të mëdha historike. Nga të dhënat antropologjike, popullsia e paleolitit të Evropës dhe të Mezolitit janë një popullsi ashtu siç janë shqiptarët pra brachycephalas. Popullsia Pellazgo-Ilire ka pasur këto përmasa koke. Dhe këto përmasa koke i kanë vetëm raca gjermanike dhe raca shqiptare. Këto fakte tregojnë se këto janë dy racat më të pastra në botë dhe nuk janë përzier me raca të tjera.

Historiania shqiptare duke u bazuar në tezat e shumë studiuesve të huaj pranon se nuk ka komb grek.

Edhe pse historia i ka dhënë një vlerësim të madh qytetërimit antik grek, historiania thotë se studiuesit helenë e anashkalojnë me dashje atë që thuhet për prejardhjen e antikitetit grek. Herodoti thotë se Jonët, Eolët, Etolët janë me origjinë pellazge.

Po Herodoti dhe Skilaksi tregojnë se Dorët që popullonin Peleponezin ishin me origjinë nga Iliria. Herodoti i quan Maqedon ndërsa Skilaksi thot se ata janë me origjinë nga fisi i Yllëve që ai e vendos pranë i Bylinëve që ndodlet në terriroret Ilire. Atëher kush janë Grekët? Nuk janë gjë tjetër veç Pellazgëve dhe Ilirëve të cilët ngritën qyterimin e Kretës atë të Mikenës dhe qytetërimin antik Grek.
Një fakt i fort që flet për mosekzistencën e një etnie Greke antike është edhe fakti se në shekullin e XII, kur Greqia del në histori pas një periudhe 6 shekullore, ku as për të as për Ilirët dhe as për Dakët nuk kemi të dhëna të shkruara, si pasojë e dyndjeve barabare sllave, atje nuk ka një popull që të flasi greqisht.

Të dhënat tregojnë se popullsia e atyre territoreve flasin shqip. Gjuhën Greke e përdorte vetëm kisha dhe administrata shtetërore Bizantine por jo populli. Kjo i shokoi të gjithë historianët, të cilët prisnin që në Greqi të gjenin Grekë por që gjetën vetëm shqiptarë, arvanitas që flisnin shqip. Historinët filluan të ngrinin teza dhe hipoteza se Grekët antikë na ishin zhdukur dhe nuk dihet se nga kishin shkuar.Ca mendojnë se i asimiluan sllavët, ca mendojnë se ikën në lindjen e mesme , ca mendojnë se grekët u asimiluan nga shqiptarët etj etj..

Historiania thotë se duke u mbështetur tek të dhënat antike dhe gjithë filozofët antikë qytetërimin grek e krijuan pellazgo-ilirët autoktonë. Qytetërimin grek e krijuan arvanitasit.

Arvanitasit që kanë folur shqip në Atik dhe Peloponez janë territoret antike të Greqisë antike. Ishte kisha ortodokse greke që krijoi grekun artificial. Formoi një gjuhë që u bë gjuha e shkollës dhe arriti t’ia imponojë dhe arvanitasve.

Gjuha e popullit të lashtë të Jonit ishte ilirishtja dhe pellazgjishtja dhe të gjitha mbishkrimet e vjetra që janë zbuluar në Greqi nuk i ndihmon dot as greqishtja e vjetër dhe as ajo e reja. Dhe kjo e ka një arsye. Gjuha e Herodotit, Platonit dhe Strabonit u shkruan në Jonisht dhe veprat e tyre u përkthyen në greqishten artificiale vetëm në shekullin II pasi ata i dinin të dyja gjuhët. Ky përbën dhe skandalin më të madh në historinë greke.


*****


Elena Kocaqi ka përfunduar studimet në fakultetin e Histori-Filologjisë në Tiranë për histori me Medalje të Artë. Ajo ka studiuar Drejtësi pranë Fakultetit të Drejtësisë në Tiranë. Ka kryer studime pas-universitare, Mastër për Studime Historike dhe Mastër për Shkenca-Politike. Ajo zotëron disa gjuhë të huaja. Ka botuar librin "Albanët me famë në mijëvjeçar" që flet për shqiptarët me famë botërore, të cilët kanë themeluar dhe udhëhequr dinasti dhe shtete të famshme gjatë gjithë historisë së njerëzimit. Libri "Roli Pellazgo-Ilir në krijimin e kombeve dhe gjuhëve Evropiane". Ai flet për kontributin Pellazgo-Ilir në krijimin e kombeve dhe gjuhëve Evropiane antike dhe moderne.

Botime

Roli Pellazgo-Ilir në krijimin e kombeve dhe gjuhëve Evropiane
Albanët me famë në mijëvjeçarë
Shqipja çelësi i gjuhëve indoevropiane

Albanët me famë në mijëvjeçarë.png

Albanët me famë në mijëvjeçarë libër me Autore Elena Kocaqi. Shtëpia botuese Globus R., Tiranë, 2006. Faqet e librit 253. ISBN 99943-36-32-0

Libri ndërtohet mbi studimin që autorja ka bërë në lidhje me rrënjët e shqiptarëve, të cilët kanë lënë gjurmë në historinë botërore. Ajo shqiptarët i shikon si krijuesit dhe drejtuesit e perandorive të mëdha, që nga Aleksandri i Madh, Perandoria e Romës, e Bizantit dhe Osmane. Këta perandori thotë autorja "janë në thelbin e tyre perandori të krijuara dhe qeverisura nga shqiptarët, apo nga paraardhësit e tyre, pellazgo-ilirët. Ata në rolin e qeveritarëve, i kanë dhënë botës zyrtarisht fenë njëzotëshe dhe janë arkitektët dhe financuesit e veprave të kultit më të vjetra dhe më të famshme të botës. Shqiptarët kanë dhënë kontributin e tyre për krijimin e disa shteteve moderne si të Egjiptit, Turqisë, Greqisë, Rumanisë, Italisë etj." "Shqiptarët janë gjyshërit e kombeve dhe gjuhëve të Europës si dhe krijuesit e qytetërimit më të lashtë etnik evropian dhe nuk meritojnë të trajtohen siç janë trajtuar, sidomos në shekullin e XX. Bota duhet të dijë të shfrytëzojë dhe të kanalizojë aftësitë e shqiptarëve në drejtimin e duhur, për të kontribuar për të mirën e njerëzimit dhe, për ta bërë këtë, ajo duhet të njohë historinë e vërtetë të këtij kombi"...


****
Roli Pellazgo-Ilir në krijimin e kombeve dhe gjuhëve Evropiane.jpg

Roli Pellazgo-Ilir në krijimin e kombeve dhe gjuhëve Evropiane libër me Autore Elena Kocaqi.

Historianët flasin dhe shkruajnë për kulturat e krijuara nga popuj prehistorik dhe historik, por në lidhje me etnicitetin e popujve që krijuan këto qytetërime, ata flasin pak ose aspak. Me ose paqëllim ata e trajtojnë problemin e etnisë së këtyre popujve si çështje jo parësore. Duke lënë pas dore një temë të tillë, shpesh janë bërë edhe gabime trashanike në histori, pasi nuk janë studiuar kultura dhe gjuha e kombeve, që janë pasardhës direkt të këtyre popujve antik, me qëllim që të nxirret në pah e vërteta historike.

Kanë qënë historianët e huaj dhe veçanërisht austriakët, gjermanët dhe së fundmi amerikanët, që i kanë mëshuar me të drejtë rolit të etnisë më të vjetër evropiane. Kjo çështje fatkeqësisht nuk është parë fare nga historiografia shqiptare, pasi historianët shqiptarë janë marrë më tepër me vërtetësinë se shqiptarët janë pasardhësit e ilirëve, gjë që nuk diskutohet fare nga qarqet e historisë botërore, duke lënë pas dore shtrirjen dhe rolin etnik pellazgo-ilir dhe kulturën e tyre.

Historianët shqiptar duhet të jenë të parët që të shkruajnë, pasi një mangësi e historianëve të huaj është mosnjohja e gjuhës shqipe, e cila është çelësi i zbërthimit të kësaj historie. Edhe nëse ata do të dinin shqipen, nuk do njihnin dot dialektet dhe nëndialektet e saj të cilat edhe unë që jam shqiptare, nuk i njoh në nivelin e duhur.

Sigurisht që historianët dhe gjuhëtarët e huaj, nuk dinë se shqipja gjendet në të gjitha gjuhët e Evropës dhe në të dy gjuhët klasike antike, të cilat pa shqipen shpesh nuk kanë kuptim. Kjo gjetje e shqipes në këto gjuhë është justifikuar nga disa historianë që nuk dinë asnjë fjalë shqip, si huazim që ka bërë shqipja dhe në mënyrë tepër naive edhe gjuhëtarët e Shqipërisë, vazhdojnë t’u mbajnë këngën duke mos bërë asnjë studim serioz në lidhje me këtë çështje.

Fakti që shqipja, ndodhet në të gjitha gjuhët evropiane dhe në të gjitha gjuhët e quajtura nga studiuesit si indo-evropiane, tregon se është gjuha mëmë e tyre. Ajo gjendet kudo dhe ka rolin shpjegues të kuptimit të këtyre gjuhëve, të emrave të vendeve, maleve dhe lumenjve.

Të dhënat arkeologjike kanë treguar se kultura e bronzit në Evropë ka qënë uniforme. Varrimi me tuma dhe sëpata dytehëshe dhe shumë materiale arkeologjike, gjenden në të gjithë Evropën dhe Azinë Qëndrore, madje gjurmë të tyre janë gjetur deri në kontinentet Amerikane dhe Aziatike. Sipas të gjitha të dhënave historike, arkeologjike, gjuhësore dhe antropologjike, popullsia që krijoi këtë kulturë të bronzit ishte e etnicitetit pellazgo-ilir.

Edhe në Bibël thuhet për një popull që lundron të gjitha detet e botës dhe që lidhet me një popullsi të racës evropiane, e thënë më qartë atë pellazgo-ilire, që themeloi edhe kulturën më të vjetër evropiane. Pa frikë mund të thuhet se epoka e bronzit, ishte periudha e dominimit të kësaj popullsie në të gjithë territoret e zhvilluara të botës antike, nga Gjibraltari deri në Indi e ndoshta më tej. Ata janë krijuesit e qytetërimeve të para etnike evropiane si atij të Kretës, Trojës, Mikenës dhe Etrusk. Të dhënat tregojnë se janë ata që kanë themeluar dhe ngritur qytetërimet e para në Egjipt dhe Mesopotami, pasi antropologjia, arkeologjia dhe historia, tregojnë për praninë e kësaj popullsie në këto vende.

Pothuajse të gjitha kombet antike evropiane janë me origjinë nga substrakti pellazgo-ilir. Këtu, nuk bën përjashtim as Greqia e Roma, pasi të dhënat tregojnë se popullsia paragreke, por edhe ajo antike greke, ka qënë e një prejardhje pellazgo-ilire, po ashtu dhe ajo romake. Qytetërimi greko-romak, do ishte më drejtë që të quhej një nga fazat e zhvillimit të qytetërimit pellazgo-ilir. Ai nuk është gjë tjetër, veç fundi i këtij qytetërimi mijëravjeçar. Njihet qytetërimi antik, pasi ai ishte më afër historisë dhe kështu të gjitha mrekullitë e një kulture mijëra vjeçare etnike Evropiane, me pa të drejtë mbështillen në një epokë, në atë greko-romake.

Kombet antike evropiane, janë krijuar mbi bazën e këtij substrakti pellazgo-ilir, nga lëvizjet e fiseve të njëjta etnikisht brenda këtij territori, gjatë epokës së bronzit, por edhe të hekurit. Nga Atlantiku deri në Kaukaz, Evropa e bronzit ka folur një gjuhë pellazgo-ilire, nga trungu i së cilës do krijoheshin dialekte dhe më pas gjuhë dhe kombe.

Ky substrakt ka luajtur rol vendimtar në krijimin e kombeve moderne evropiane. Emigrimi në masë, i popullsisë ilire, drejt perëndimit, njihet në histori me emrin dyndjet gjermanike. Territoret që popullsia ilirike u detyrua të lë bosh, u mbushën nga dyndjet e popullsive iraniano-mongoliane, të cilat janë quajtur si avare, sllave, turke dhe që përfunduan në pjesën lindore të Evropës vetëm në shekujt XIII.

Ajo që kam trajtuar në këtë studim, është roli i ilirëve në krijimin e kombeve të Evropës, si dhe roli i gjuhës shqipe në lindjen e gjuhëve evropiane.

Pra katër janë tezat që kam si qëllim të vërtetoj:



1 – Substrakti pellazgo-ilir i Evropës prehistorike dhe antike.

2 – Origjina pellazgo-ilire e kombeve antike evropiane duke përfshirë atë romake dhe atë para-greke dhe antike-greke.

3 – Origjina ilire e shumë kombeve moderne evropiane.

4 – Shqipja apo dialektet e saj, ka qënë gjuha që ka folur ky substrakt evropian, nga u krijuan gjuhët moderne.



Për të vërtetuar këto teza kam shfrytëzuar të gjitha burimet historike që vijnë nga antikiteti si dhe kronikat mesjetare. Jam mbështetur dhe në të dhënat arkeologjike dhe antropologjike, për të nxjerrë ngjashmëritë kulturore dhe antropologjike. Risia e këtij studimi është fakti se kam analizuar edhe gjuhët më kryesore evropiane antike dhe moderne për të nxjerrë në pah, ngjashmëritë që ato kanë me shqipen dhe kam shpjeguar kuptimin e fjalëve të tyre me anë të shqipes.

Këto përkime dhe përkthime gjuhësore i kam realizuar nga gjuhët letrare aktuale të këtyre kombeve, se nëse do të njihja dialektet e tyre pa frikë mund të thuhej se nga ato mund të dilnin thesare. Siç do e shikojmë, shqipja luan rol kryesor në formimin e këtyre gjuhëve, pasi ajo është pasardhësja direkte e substraktit pellazgo-ilir të Evropës. Fal maleve dhe krenarisë së shqiptarit, sot bota ka të gjallë gjuhën substrakt, që mendon se është zhdukur, por që për shumë gjuhëtar dhe historianë, ashtu si dhe për mua, ajo është e gjallë dhe ruhet tek gjuha shqipe dhe atyre që dyshojnë iu themi ta mësojnë shqipen dhe pastaj të flasin.

Manjani e quan shqipen si: “... ajo gjuha e mrekullueshme që i përngjan një vendburimi të pasur, mbi të cilin mjafton të përkulesh dhe të mbledhësh kokrriza ari filologjik” (Z.Manjani, Fund i Misterit Etrusk, 1973, f.69)....


Përgatiti: Flori Bruqi

Austriakët më 1869: Shqiptarët mund të bëhen zotër të rajonit


Cilat ishin mendimet e një analisti politik të një gazete austriake në vitin e largët 1869, rreth rëndësisë së faktorit shqiptar në vigjilje të asaj që njihej asokohe si “çështja orientale”. Kush ishin për të shqiptarët dhe cila do mund të kishte qenë sipas tij, e ardhmja e tyre e afërt?



Emri i tij vështirë të merret vesh, por ajo që ka më shumë rëndësi janë mendimet e vlerësimet e tij të shkruara në një fejton, gjini kjo shumë e përhapur në shtypin europian të kohës. Shkruan nën inicialin “K” dhe boton një cikël me emrin “Popujt e Orientit”, në vitin e largët 1869, në një gazetë që nga hulumtimi paraprak, del se botohej nën sponzorizimin e shoqërisë së famshme “Lloyd”, që ishte simboli i transportit dhe tregtisë në brigjet e Adriatikut, e që në atë kohë ishte një domen i plotë i Austro-Hungarisë. Gazeta në fjalë quhej “Die Debatte”, botohej në Vjenë dhe ekzistoi nga viti 1864-1869, duke e shtyrë në fakt ekzistencën e vet edhe dhjetë vjet të tjerë nën emrin “Die Tageszeitung”. Orientimi politik i saj, ishte ai tradicionalist konservator, në shërbim të objektivave të Mbretërisë dualiste. Cikli nis me një hyrje shtjelluese (shih: “Die Völker des Orients”, Feuilleton der „Debatte”, 19 shkurt 1869, Nr. 50. Viti VI, fq. 1) ku autori ndërsa kritikon mungesën e largpamësisë nga diplomacia vendase e ajo europiane, flet për kërcënimin e madh që po i bëhej paqes nga ajo që njihej si “çështja orientale” – ku nën këtë përcaktim, për kohën mendohej Ballkani – për shkak të zhvillimeve e dinamikave të reja që epoka kishte sjellë. Pikëpamja e autorit të fejtonit, i cili duket se ishte një njeri që pikësëpari kishte shkelur në çdo cep të rajonit dhe që pretendonte se njihte shumë mirë madje edhe Shqipërinë e shqiptarët, shkon – nëse do bënim një krahasim me realitetet e sotme – disi me atë të filozofit e sociologut të ditëve tona, Samuel P. Huntington (autori i “Përplasja e qytetërimeve”, 1996). Ndër të tjera ai thotë se: “Dhe bëhet fjalë në këtë katastrofë për një luftë të përgjithshme të Islamit me Krishtërimin, në të cilën, ngulitja e flamurit të Profetit dhe ngritja e Kryqit, në shumëanshmërinë e problemit dhe përzierjes së interesave, më shumë apo më pak, do të përfshijë të gjithë popujt muhamedanë; në anën tjetër të gjitha fuqitë e mëdha të krishtera”. Paralajmëron hapur krizën kur thotë se: “Po, kush e njeh Orientin dhe rrethanat që e përbëjnë, ashusikurse shkruesi i këtij artikulli, pas konstatimeve shumëvjeçare, para së gjithash karakterin dhe përpjekjet e popujve të tij dhe marrëdhënien e tyre me njëri-tjetrin, nuk ka më asnjë dyshim se shpërthimi i krizës që kaq kohë ia kemi pasur frikën, ndodhet shumë pranë”.

Parashikon gjithashtu se me apo pa hir, Amerika do të përfshihet në këtë luftë, duke i paraprirë si pakkush tjetër ndoshta në fakt për kohën, asaj çka do të ndodhte rreth pesë dekada më vonë dhe që historia do ta vlerësonte si “Lufta e Madhe” (dmth. Lufta e Parë Botërore). Për këtë arsye, dhe duke shpresuar se do ta njihte më së miri lexuesin e gazetës me tiparet dhe karakteristikat e popujve që i përkisnin asaj që në histori njihet si “fuçi baruti”, autori na shpalos përgjatë harkut kohor të një muaji ciklin në fjalë (që niste me paraqitjen e rumunëve dhe mbyllej me grekët), i cili në pjesën e pestë të tij përmbante edhe kapitullin mbi shqiptarët (shih: “Die Völker des Orients-Die Albanesen”, Feuilleton der „Debatte”, 27 mars 1869, Nr. 86. Viti VI, fq. 1). Sigurisht se nga këtu nis realisht interesi ynë për ta risjellë në jetë këtë shkrim, i cili pa dashur të polemizoj, rezulton të mos jetë zbuluar më parë e të mos jetë gjithashtu pjesë e cikleve të udhëtimeve, që botoheshin rëndom në gazetat austriake nga albanologë, historianë, arkeologë, diplomatë e studiues të disiplinave të ndryshme, që asokohe kishin nisur të shkelnin në hapësirat shqiptare të kohës. Transkriptimi dhe përkthimi i materialit në fjalë, duhet thënë qysh në krye të herës se përbën një sfidë më vete, pasi jo vetëm gjermanishtja paksa arkaike, por edhe deshifrimi i fjalëve të shkruara me një font nga familja e tipit “gotik”, të cilin hapësira gjermanishtfolëse rezulton ta ketë përdorur masivisht në shtypin e kohës, duke vijuar me shumicë madje deri në rënien e nazizmit, si një element i fortë identitar (i krahasueshëm me cirilizmin tek gjuhët sllave), bëjnë që materiali që po botojmë, të ketë vërtetë vlera. Pesha e tij realisht rritet kur i hedh një sy përmbajtjes së shkrimit, ku autori ka shkruar pa rezerva rreth karakterit, forcës, zakoneve, trimërisë, bukurisë së racës, e për më shumë, rëndësisë së faktorit shqiptar në rajon. Diku, autori thekson: “…ata, jo vetëm që hasen në një numër të madh dhe të përhapur gjeografikisht, por paraqesin edhe një popull të fuqishëm dhe me rrënjë, dhe formojnë më pas njërin ndër faktorët më të rëndësishëm në dramën e fundit që pritet të luhet”. Ky kontribut ndoshta është njëri ndër më pozitivët e shkruar ndonjëherë në hapësirën europiane të kohës rreth shqiptarëve, paçka se aty gjendet edhe ndonjë pasaktësi. Duhet pranuar se shkrimi i tij reflekton jo vetëm teoritë dhe praktikat e kohës, por edhe dijenitë e kufizuara në fusha si gjuhësia për shembull (por jo vetëm), ndërsa autori thotë se “shqiptarët merren vesh mirë në aspektin gjuhësor me fqinjët sllavë”, apo se Shqipëri do të thotë “vend i shkëmbinjve”. Sidoqoftë, zelli, vërtetësia dhe dashamirësia, përkrah profesionizmit të autorit, dalin dukshëm si elementë primarë menjëherë në pah. Ai e nis duke pohuar se: “Ka popuj në kufinjtë e botës së qytetëruar që janë të njohur në përgjithësi në publik vetëm nëpërmjet emrit, por që e meritojnë të njihen më gjërësisht, bazuar në fatet, bëmat dhe cilësitë që shfaqin. Tek këto popuj bëjnë pjesë edhe popuj të tillë si shqiptarët”, por vë në dukje nga ana tjetër se Shqipëria, s’ishte prekur thuajse fare nga studiuesit e huaj, nëse e krahason me provincat e tjera të Turqisë europiane dmth. të Ballkanit. Ndërsa ngre lart bukurinë e racës, i hyn madje krahasimeve në fushën e antropologjisë, vlerëson maksimalisht kostumet tradicionale, për të cilat pohon se s’kishte parë askund tjetër në Ballkan apo në Orient, ngjyra e kombinacione aq të natyrshme, të mrekullueshme e të llogjikshme, sa në ato të shqiptarëve. Flet gjerësisht për mënyrën e jetesës, banimin, ushqimin, qytetet më të mëdha, ngre lart dëshirën dhe zellin e shqiptarëve për t’u arsimuar (vëren megjithatë se stadi aktual në këtë apsekt, vinte si pasojë e mungesës së mundësive e mjeteve), kontributet në histori dhe në administratën e Perandorisë turke; i krahason me zviceranët në dëshirën për të shërbyer nën armë në ushtritë e huaja, vë në dukje tendencën për t’a lënë vendin e të parëve e shkuar në emigracion, por lavdëron përpjekjet për të sjellë përparimin në kontaktet që marrin me popujt e tjerë. Thekson sjelljen prej kaçaku të disa fiseve e rajoneve, por avokon e kërkon mirëkuptim, kur thotë se kurrsesi këto fenomene nuk duheshin parë si fakte nga të cilat të bluaje në kokë mendimin se shqiptari vjedh e vret si një ordiner, përkundrazi, ai urren veset e pasurimin jo të ndershëm. E krahason nga këmbëngulja me gjermanët dhe këshillon se, brenda një lëkure të sertë në dukje, gjendet një shqiptar human e fisnik. Flet për pasuritë e bekimin që natyra i kishte dhënë shqiptarëve, për parajsën e florës dhe faunës, ndjen keqardhje që megjithë prodhimet që sillte toka, puna e djersa e tyre, shqiptari mezi i përmbushte nevojat më elementare ekonomike. Bën krahasime, sjell të dhëna, nxjerr përfundime e ravijëzon prognoza afatshkurtra e afatgjata. Rendit katër grupime kryesore që përbënin bërthamën e popullsisë shqiptare, ku ndër to listohen edhe çamët. Cilëson si pikë kulmore të historisë Skënderbeun, por nuk e përmend askund Ali Pashën si një fenomen e kujtim historik shumë i afërt për kohën. Të habisin sidomos parashikimet e tij shpresëdhënëse, të cilët koha në fakt (ose fatkeqësisht) nuk do ti përmbushte, ndërsa thotë se: Nuk do jenë grekët ata që do të arrijnë hegjemoninë në Jug, por shqiptarët, dhe jo vetëm në Maqedoni dhe Thesali, por edhe në vetë Greqinë, ata do të bëhen zotër dhe këtë do ta arrijnë në mënyrën më të lehtë të mundshme, pasi në Veri të vendit, ata faktikisht janë shumicë. Për ta lënë në dorë të vetë lexuesit dhe për të pasur mundësinë e konsultimit me materialin origjinal, po e botojmë të plotë përmbajtjen e pjesës hyrëse të “ciklit mbi popujt e orientit” nga viti 1869, dhe më pas edhe kapitullin ku flitet ekskluzivisht për shqiptarët.

* **

Mbi ciklin “Popujt e Orientit”Orienti fiton dita-ditës tashmë më shumë interes. E ashtuquajtura “çështja orientale” po shkon gjithnjë e më shumë drejt një zgjidhje me kahje dhune; për një zgjidhje paqësore, as që bëhet fjalë. Diplomatët tanë rrallë e njohin udhëtimin e madh të historisë botërore dhe të lëvizjes së kulturave mbi tokë; Diapazoni i parashikimeve të tyre, megjithë mprehtësinë e dinakërinë që posedojnë, nuk arrin më tej se sa sot për nesër, dhe i gjithë arti i tyre shtetformues konsiston vetëm në atë, që zgjidhja, ashtusikurse edhe çështjet e tjera kohore, më konkretisht edhe ajo orientale, të mbahet në statuskuo aq sa mundet dhe ti mbivendosin problemet, duke i ndërruar thjesht vendet me njëri-tjetrin. Madje, edhe duke qëndruar galiç mbi fuçinë e barutit që kërcënon të shpërthejë çdo çast, ata këndojnë himnet e qetësisë dhe të paqes së përgjithshme botërore, dhe, duke i hedhur sytë nga Lindja, mendojnë se ekzistojnë akoma alternativa të mira dhe ngushëllohen me fjalinë e moçme: “Après nous, le déluge” (Pas nesh, qameti – shën. i përkthyesit). Por duke parë çështjen dhe zhvillimin që po marrin gjërat në Orient, ata gjenden të gjithë sot në vorbullën e një gabimi trashanik në atë që po bëjnë. Ata, akoma mund t’ia dalin si gjithnjë për momentin, ta mbajnë në frena konfliktin greko-turk që ua mbajti frymën pezull, dhe me këtë ta shtyjnë zgjidhjen, duke vendosur një afat të ri, por me këtë, shkaku i trazirave të përgjithshme në Orient nuk është shmangur; përkundrazi, e keqja me këtë bëhet edhe më e keqe dhe katastrofa që kërcënon të vijë, përshpejtohet edhe më shumë. Po, kush e njeh Orientin dhe rrethanat që e përbëjnë, ashusikurse shkruesi i këtij artikulli, pas konstatimeve shumëvjeçare, para së gjithash karakterin dhe përpjekjet e popujve të tij dhe marrëdhënien e tyre me njëri-tjetrin, nuk ka më asnjë dyshim se shpërthimi i krizës që kaq kohë ia kemi pasur frikën, ndodhet shumë pranë. Dhe bëhet fjalë në këtë katastrofë për një luftë të përgjithshme të Islamit me Krishtërimin, në të cilën, ngulitja e flamurit të Profetit dhe ngritja e Kryqit, në shumëanshmërinë e problemit dhe përzierjes së interesave, më shumë apo më pak, do të përfshijë të gjithë popujt muhamedanë; në anën tjetër të gjitha fuqitë e mëdha të krishtera. Meqë kjo luftë për këta të fundit, në të njejtën kohë do të jetë një luftë për të poseduar çelësin e mbretërimit të botës, në të cilën edhe Amerika nuk do të shohë më duarkryq, do të jetë pra me pak fjalë një luftë gjithpërfshirëse. Në këtë stad të gjërave, për pubklikun që lexon gazetën, nuk do të ishte pa interes, nëse ne do ti paraqisnim atij sipas pikëpamjes sonë, këta popuj të ndryshëm të Orientit, që do të duken me gjasë në skenën e nesërme të luftës, për aq sa ata përfaqësojnë, në një trajtesë sa më natyrale të mendimit dhe veprimit që ata posedojnë, me një fjalë të karaktereve të tyre, fesë, traditave e zakoneve, mënyrës së jetesës dhe arritjeve sociale. (Gazeta “Die Debatte”, 19 shkurt 1869)

***
Popujt e Orientit – Shqiptarët

Ka popuj në kufinjtë e botës së qytetëruar që janë të njohur në përgjithësi në publik vetëm nëpërmjet emrit, por që e meritojnë të njihen më gjërësisht, bazuar në fatet, bëmat dhe cilësitë që shfaqin. Tek këta popuj bëjnë pjesë edhe popuj të tillë si shqiptarët, apo siç i njohin në Turqi, “arnautët”. Ata veten e thërrasin “shqiptarë”. Në kontekstin e “çështjes orientale”, ata marrin një peshë edhe më të madhe se sa malazezët dhe boshnjakët të marrë sëbashku, dhe përballë armikut janë më të respektuar se sa grekët; jo vetëm ata të rajoneve në brendësi të vendit, por edhe ata të shtrirë buzë detit. Ata janë nga më të rëndësishmit dhe në disa aspekte, edhe më interesantët nga të gjithë popujt e litoralit adriatik e jonian. Pasi ata, jo vetëm që hasen në një numër të madh dhe të përhapur gjeografikisht, por paraqesin edhe një popull të fuqishëm dhe me rrënjë, dhe formojnë më pas njërin ndër faktorët më të rëndësishëm në dramën e fundit që pritet të luhet. Në krahasim me popujt e tjerë, ata dallojnë qartazi edhe nëpërmjet pamjes së tyre të jashtme dhe mënyrës së tyre origjinale të jetesës. Ata popullojnë një sipërfaqe me shtrirje të gjatë toke, e cila nis nga veriu, duke u kufizuar me Bullgarinë, Bosnjen dhe Malin e Zi, e deri në Greqi duke shkuar në jug, në lindje me Maqedoninë dhe Thesalinë, në Perëndim në pjesën më të madhe nga Deti Adriatik e ai Jon, duke përfshirë në vetvete atë që dikur njihej si “Mbretëria e moçme e Epirit”. Nuk ekziston asnjëra nga panoramat tokësore të Turqisë europiane që deri më tani, akoma të ketë mbetur akoma kaq e paprekur nga studiuesit e mirëfilltë, sa Shqipëria. Dhe akoma dhe sot e kësaj dite, ajo mbetet me siguri njëri ndër vendet më interesante të “trekëndëshit ilirik”. Shqipëria, që do të thotë “vendi i shkëmbinjve”, është – siç sugjeron ky emërtim, një vend malor e shkëmbor.

Gjeografia dhe klimaPërsa i përket lartësisë, thyerjes së terrenit dhe egërsisë që paraqesin malet e tij, ka më shumë ngjashmëri me Bosnjën. Por shkëmbinjtë e saj janë në vazhdimësi edhe më të thepisur e të pjerrët, dhe guvat e honet që ata formojnë më të shpeshta dhe më frikndjellëse se sa ato të Bosnjes. Vetëm se malet shqiptare nuk janë aq të veshura nga pyjet se sa ato boshnjake në pjesën veriore të vendit. Shtrirja e tyre, zakonisht ka drejtimin nga lindja drejt perëndimit, dhe përfundojnë pranë deteve, duke formuar pjesërisht kepe e terrene paramalore. Vargmalet gjigande që shtrihen nga veriu në jug, që “hapin krahët e tyre” në brendësi të vendit, thuhej ndër të moçmit e Pindit. Shqipëria është gjitashhtu shumë e pasur në ujëra, liqene, lumenj dhe përrenj, dhe në brigje ka shumë gjire dhe limane, ndër të cilët ne do mund t’u tregojmë mbi Durrësin dhe Vlorën. Klima në përgjithësi është e shëndetshme. Në rajonet më të larta, ajo është e ashpër, përkundrazi, në luginat e ulëta e të thella dhe në dete, ajo është parajsore. Sipas klimës orientohet natyrisht edhe vegjetacioni i vendit. Në rajonet e ashpra shtrihen me kujdes frutat e malit e ato të egra, në ultësira dhe rajonet bregdetare rriten agrume të mrekullueshme. Madje atje has tek-tuk edhe palma.

Popullsia: sipas turqve, 2 milionëKështu, me pak fjalë është bërë ky vend, banorët e të cilit ne tashmë duam ti njohim më nga afër. Numri i banorëve të Shqipërisë, sipas përllogaritjeve turke, shkon në më shumë se 2 milionë. Në këtë kontigjent, rreth 1,500.000 janë shqiptarë të mirëfilltë. Por në këtë shifër nuk janë përfshirë akoma të gjithë shqiptarët, pasi këta banojnë jo vetëm në vendin e tyre të origjinës, por edhe jashtë tij, të shpërndarë kudo në Turqinë europiane, kryesisht në Rumeli dhe në Stamboll. Edhe në Maqedoni, Thesali e Greqi, kryesisht në pjesët veriore të saj, ata janë të përfaqësuar fort. Madje në Atikë dhe Moré ka shumë vendbanime e toponime shqiptare. Pas bullgarëve, shqiptarët janë populli më i madh dhe më i përhapur në territoret e Gadishullit ilirik. Nacionaliteti i shqiptarëve është një çështje, për të cilën studiuesit akoma nuk kanë rënë dakord ndërmjet tyre.

Gjuha e shqiptaritGjuha e këtij populli është një përzierje e shumë idiomave, konkretisht e greqishtes, turqishtes, latinishtes, sllavishtes dhe gjermanishtes. Ngaqë në këtë gjuhë hasen elementët sllavë dhe meqenëse shqiptarët në aspektin gjuhësor, mund të merren vesh më fqinjët e tyre sllavë, ka të tillë që i mbajnë ata për sllavë, por po aq mirë mund ti merrje ata në këtë mënyrë për italianë, grekë apo gjermanë.

Paraqitja e jashtme, doket dhe zakonetDuke gjykuar mbi paraqitjen e tyre të jashtme fizike, si dhe nga doket e zakonet dhe mënyrën e jetesës, ata ndryshojnë rrënjësisht nga sllavët, dhe në pjesën veriore të vendit, që thuajse është i banuar plotësisht vetëm prej tyre, ata jetojnë të rrethuar nga sllavët, siç janë malazezët, boshnjakët, serbët e bullgarët, të izoluar tërësisht. Elementi origjinal i gjuhës shqipe është ilirishtja e vjetër dhe ky mbetet elementi më origjinal; ajo i ka asimiluar idiomat e huaja, duke i përshtatur në trupin e vet dhe ka mbijetuar në atë mënyrë që ky origjinalitet, i ka bërë gjuhëtarët profesionistë që merren me gjuhët antike, të mendojnë se shqiptarët janë pasardhësit e pellazgëve të vjetër. Le të supozojmë, megjithatë, se kjo pikëpamje është e sajuar, me këtë sidoqoftë nuk është fituar shumë, përderisa raca dhe nacionaliteti i pellazgëve akoma përbën në vetvete një pikëpyetje. Meqë ra fjala, sipas të gjitha të dhënave të mbledhura, rezulton e sigurtë se shqiptarët kanë origjinë indo-gjermanike dhe janë pasardhës, sidomos, të ilirëve antikë, të epirotëve të famshëm për ashpërsinë dhe trimërinë e tyre, të cilët dikur kishin bërë të dridhej madje edhe vetë Romën fuqiplotë, dhe që nacionalitetin e tyre, megjithë pushtimet e shumta e ndryshimin e raportteve që solli koha, në thelb e ruajtën të pandryshuar. Dhe pikërisht këtu ndjehet origjinaliteti i tyre. Ata ndryshjojnë në pamje të parë edhe nga popujt e tjerë të Turqisë europiane dhe formojnë ndër të gjithë ata, nga natyra, padiskutim, prerjen më të bukur të racës njerëzore. Në gjithë këto veçori të shqiptarëve, në krahasim me popujt e tjerë, ata ndahen mes tyre në shumë fise origjinale, të cilët dallojnë mes tyre sidomos nga gjuha (dialekti), veshja, mënyra e banimit, zakonet dhe mënyra e jetesës. Më kryesorët e këtyre fiseve janë së pari gegët, e së dyti toskët, së treti lebërit e në vend të katërt, janë çamët. Përveç këtyre katër grupimeve, ka edhe të tjerë më të vegjël, të cilët ne do ti trajtojmë shkurtimisht. Por le të shohim edhe një herë më nga afër shqiptarin, për të kuptuar, se si ai jeton, cilës familje shpirtërore i përket.