4/9/13

Letërsia shqipe, larg asaj evropiane



Viteve të fundit, autorët kosovarë janë përkthyer vetëm në rumanisht e në ndonjë gjuhë tjetër, si polonisht, për shembull. Ky mbase nuk duhet të shihet si ndonjë sukses i madh, sepse ato përkthime kryesisht kanë ndodhur nga shqiptarët që janë njohës të kësaj gjuhe.

Drama, më shumë e përkthyer

Në disa raste krijohet përshtypja se letërsia që bëhet në Kosovë rrallë e tejkalon edhe kufirin kombëtar, që do të thotë se duhet diçka të ndryshojë, sidomos te trajtimi i temave dhe qasja ndaj ngjarjeve. Por, vitet e fundit duket se romani që po shkruhet në Kosovë nuk ngjall shumë kërshëri te lexuesit e huaj, ndërkaq, nga ajo që shihet duket se drama ka zgjuar interesim te lexuesit e huaj dhe kjo është përkthyer pak më shumë. Duket se mossuksesi për t’i përkthyer veprat tona si dramat, poezitë, romanet etj., në gjuhë të huaj është sepse te ne shkruhen pak romane e drama dhe të huajt nuk dinë se çka të përzgjedhin për të përkthyer. Kurse, vetë shkrimtarët dhe kritikët e letërsisë thonë se të dyja nuk kanë njohur ndonjë zhvillim për t’u mburrur.

Romani, zhanër më i vështirë

Shkrimtari Ardian Haxhaj thotë se romani është më i vështirë për t’u shkruar dhe kjo nënkupton se edhe më i vështirë është për t’u përkthyer. “Artet skenike janë më lehtë të perceptueshme dhe më lehtë të përthyeshme nga të huajt. Ndërkaq, romani, si zhanër më i vështirë për t’u shkruar, njëherazi kërkon më së shumti investim për t’u përkthyer në gjuhë të tjera. Që romani ynë të mbërrijë te lexuesit e huaj së pari duhet të përkthehet. E përkthimi, si sot, si dje, si para qindra vitesh kërkon investim financiar, të cilin romancierët tanë sot nuk e kanë. Zakonisht në letërsitë e vogla shteti investon te përkthyesit dhe te romanet që i vlerëson si reprezentative në letërsinë e saj”, tha Haxhaj.


Temat që tërheqin lexuesin

Studiuesi Adil Olluri tha se as romani, e as drama nuk janë të përkthyera shumë dhe kjo gjë është mirë të ndryshojë të ardhmen. “Nuk është e vërtetë se drama shqipe e Kosovës ka arritur ndonjë sukses më të madh sesa romani. Kemi shumë pak dramaturgë të përkthyer. Romani kosovar është përkthyer pak, sepse është shkruar pak”, mendon ai. Sigurisht se pak do të ishte e rëndësishme se cila gjini e letërsisë është më shumë e përkthyer, por e rëndësishme është që letërsia jonë, sidomos në përkthim të ecte me hapa gjigante për t’iu afruar asaj evropiane, e cila duket se ka përparuar shumë, sidomos në tema, të cilat i tërheqin lexuesit. Nëse do të kishim më shumë vepra të përkthyera, atëherë shkrimtarët nuk do të vraponin nëpër librari për t’i shitur librat, por lexuesi do të vraponte pas tyre.

No comments:

Post a Comment