2017-01-28

Lufta çlirimtare e NATO-s dhe e UÇK-së në Kosovë si dhe Kriminelët serbë që kryen masakrat në Kosovë




Shkruan :  Flori Bruqi

UÇK
Lufta e UÇK-së në Kosovë



Lufta e Kosovës ishte një konflikt i armatosur në Kosovë që filloi në 28 shkurt të vitit 1998, pas sulmit jugosllav në fshatërat Likoshan dhe Qirez në Drenicë të Kosovës, deri në 11 qershor 1999.
Lufta u zhvillua mes forcave të Republikës Federale të Jugosllavisë, (në atë kohë, Konfederata e Serbisë dhe Malit të Zi) dhe Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës me ndihmë ajërore nga NATO, (nga 24 marsi 1999), dhe mbështetje tokësore nga Ushtria shqiptare.

Në këtë luftë u dëbuan 800,000 shqiptarë, u vrane 15,000 persona, nga të cilët 2,400 luftëtar të UÇK-së e të tjerët civilë. Gjatë luftës janë zhdukur rreth 5,000 njerëz, fati i shumicës prej tyre është zbardhur deri në vitin 2007, por i madh ka mbetur numri i rasteve të pasqaruara.

Sulmet e UÇK-së shtohen, me në qendër luginën e Drenicës në afërsi të banesës së Adem Jasharit. Disa ditë pasi Robert Gelbard e quajti UÇK-në grup terrorist, policia serbe sulmon UÇK-në në zonën e Likoshanit, dhe ndoqën disa prej luftëtarëve deri në Cirez, duke vrarë 16 luftëtarë shqiptarë[78] dhe u vranë 4 policë serbë.

Pvarësisht akuzave për vrasje selektive dhe vrasjes së civilëve, dënimet e kryeqyteteve perëndimore nuk ishin aq të ashpra sa do të bëheshin më vonë. Policia serbe ndoqi Jasharin dhe bashkëluftëtarët e tij deri në fshatin Prekazi i Poshtëm. Një sulm masiv mbi shtëpinë e Jasharit solli masakrimin e 60 shqipëtarëve, shumica familarë të Adem Jasharit, nga të cilët 18 ishin gra dhe 10 fëmijë.

 Ngjarja e 5 marsit 1998 shkaktoi irritim të thellë në kryeqytetet perëndimore. Madeleine Albright tha se tashmë "kjo krizë nuk është një çështje e brendshme RFJ".

Në 24 mars forcat Jugosllave rrethuan fshatin e Glloxhanit dhe sulmuan luftëtarët e UÇK-së.Pavarësisht fuqisë më të madhe të zjarrit, forcat jugosllave dështuan në shkatërrimin e njësisë së UÇK-së i cili ishte objektivi i tyre. Megjithëse kishte disa të vdekur dhe shumë të plagosur nga UÇK, Beteja e Glloxhanit ishte një rezistencë e suksesshme.

Një qeveri e re u formua në Jugosllavi, e drejtuar nga Partia Socialiste e Serbisë dhe Partia Radikale Serbe. Kryertari i Partisë Ultra-nacionaliste Radikale Vojislav Šešelj u bë zëvendës kryeministër. Kjo shtoi pakënaqësinë në pozicionin e vendit ndërmjet diplomatëve perëndimorë.

Në fillim të prillit, Serbia organizoi një referendum për çështjen e ndërhyrjes së jashtme në Kosovë. Votuesit serbë refuzuan vendosshmërisht kundër ndërhyrjes së huaj në këtë krizë.

Ndërkohë, UÇK fitoi shumë territor përreth Deçanit dhe kishte territore nën kontroll në Glloxhan. Kështu që, në 31 maj 1998, Ushtria Jugosllave dhe policia e Ministrisë së Brendshme serbe filluan operacionin për spastrimin e kufirit të kontrolluar nga UÇK. Përgjigjja e NATOs ndaj kësaj ofensive ishte operacioni i mesit të qershorit i quajtur Operation Determined Falcon (Operacioni Fajkoi i Vendosur), një parakalim ajëror mbi kufijtë Jugosllavë.

Gjatë kësaj kohe, Presidenti Jugosllav Millosheviç arriti një marrëveshje me Presidentin e Rusisë Boris Jelcin për ndalimin e operacioneve ofensive dhe pregatitjen e bisedimeve me Shqiptarët. Ku më pas u arrit takimi midis Millosheviçit dhe Ibrahim Rugovës në 15 maj në Beograd, dy ditë pasi u njoftua nga Richard Holbrooke. Një muaj më vonë, Holbrooke, pas një udhëtimi në Beograd ku ai kërcënoi Millosheviçin që nëse nuk bindeshte, "çfarë ka mbetur nga vendi juaj do të shpërthejë", ai vizitoi zonat kufitare të prekura nga luftimet në fillim të qershorit, nga ku u fotografua me ushtarët e UÇK-së. Publikimi i këtyre imazheve fotografike i dërgoi një sinjal UÇK-së, mbështetësve dhe simpatizantëve, dhe vëzhguesve në veçanti, se SHBA-të do të mbështesnin vendosshmërisht UÇK-në dhe popullsinë shqiptare në Kosovë.

Marrëveshja e Jelcinit përfshinte lejimin nga Millosheviçi të përfaqësuesve ndërkombëtarë të ngrinin një mision në Kosovë në mënyrë që të monitoronin situatën. Ky ishte Kosovo Diplomatic Observer Mission (KDOM), (Misioni Diplomatik Vëzhgues në Kosovë), i cili filloi të veprojë në fillim të korrikut. Qeveria amerikane e mirëpriti këtë marrëveshje, por denoncoi thirrjen e iniciativës për armëpushim të përbashkët. Pasi Amerikanët kërkonin tërheqjen e trupave jugosllave.

Gjatë gjith qershorit dhe deri në mes të korrikut, UÇK-ja mbajti avantazhin e vet. UÇK rrethoi Pejën, Gjakovën, dhe kishte caktuar kryeqytet provizor qytetin e Malishevës. Trupat e UÇK-së u futën në Therandë (Suharekë), dhe në veri-perëndim të Prishtinës. Më pas u futën në Rahovec dhe në fshatrat përreth.

Pas disa sulmeve të UÇK-së në mes të gushtit, trupat jugosllave nisën operacione ofensive në jug të rrugës Prishtinë-Pejë. UÇK filloi një ofensivë në 1 shtator në rrethinat e Prizrenit, duke rritur aktivitetin usharak të ushtrisë jugosllave. Në Pejë, një ofensivë jugosllave rrezikoi një karvan njerëzish të dëbuar, veprim i cili u dënua nga oficerët ndërkombëtarë.

Në mes të shtatorit, për herë të parë UÇK-ja arriti në veri të Kosovës përreth Podujevës. Në fund, në fund të shtatorit, një përpjekje e vendosur nga jugosllavët nisi për largimin e UÇK-së nga veriu dhe qëndra e Kosovës po ashtu edhe nga lugina e Drenicës.

Gjatë kësaj kohe shumë kryeqytete perëndimore dënuan sulmin, por sulmet u intensifikuan. Në 28 shtator, kur u gjetën kufomat e gjymtuara të një familjeje nga KDOM jashtë fshatit Abria e Epërme. Pikërisht Masakra në Abri të Epërme siguroi ndërkombëtarët për genocidin ndaj shqiptarëve në Kosovë, ky imazh i gjakosur shtyu luftën në një nivel tjetër.


Kur u tërhoqën nga Kosova pas ndërhyrjes së NATOs, njësitë jugosllave dukeshin me moral të lartë dhe paisjet në përdorim të tyre kishin një dëm minimal.

 Disa javë para përfundimit të konfliktit, David Fromkin shkroi se ˝dukej më e mundur që uniteti i NATOs mund të thyej para se morali i jugosllavëve të rrëzohej.˝

 Kur Klintoni lajmëroi që nuk do të dislokonte trupa tokësore, kjo i dha një rritje jashtëzakonshme moralit të ushtarëve serbë.

Në kontrast, të tjera burime raportonin se morali ishte një problem për forcat serbe; studime të inteligjencës zbuluan se shumë ushtarë nuk ishin dakord me veprimet e shokëve të tyre. Një komandant tanku serb raporton:

“Gjatë gjithë kohës që isha në Kosovë, nuk pashë kurrë një ushtar armik dhe njësia ime nuk u përfshi asnjëherë në konflikt me armikun. Tanket të cilat kushtonin 2.5 milionë USD secili u përdorën për të masakruar fëmijët shqiptarë... më vjen turp.“

Në 23 mars 1999 në orën 22:30 UTC+1 Richard Holbrooke u rikthye në Bruksel dhe lajmëroi se bisedimet e paqes dështuan dhe i dorëzoi çështjen formalisht NATOs për veprime ushtarake.

Flag of NATO.svg


 Disa orë para lajmërimit, Jugosllavia lajmëroi në televizionin kombëtar se ka deklaruar gjendjen e emergjencës duke cituar një kërcënim të afërt lufte dhe filloi një mobilizim të madh trupash dhe resurshesh.

Në 23 mars 1999 në orën 23:17 Sekretari i Përgjithshëm i NATOs, Javier Solana, lajmëroi se kishte urdhëruar Komandantin Suprem Aleat të Europës (SACEUR), Gjeneralin e Ushtrisë Amerikane Wesley Clark, që të "nisë operacionet ajërore në Republikën Federale të Jugosllavisë."

 Në 24 mars në orën 20:00 NATO nisi fushatën bombarduese kundër Jugosllavisë.

Fushata bombarduese e NATOs zgjati nga 24 marsi deri në 11 qershor 1999, duke përfshirë mbi 1,000 avionë që vepronin kryesisht nga bazat në Itali dhe në aeroplan-mbajtëset të stacionuara në AdriatiK. Raketat kruiz Tomahawk u përdorën gjërësisht, të lëshuara nga avionët, anijet, dhe nëndetëset. Me përjashtim të Greqisë, të gjithë anëtarët e NATOs u përfshinë sadopak. Në mbi dhjetë javet e konfliktit, avionët e NATOs fluturuan mbi 38,000 misione luftimi.

Për Forcat Ajrore Gjermane (Luftwaffe), ishte hera e dytë kishte marrë pjesë në një konflikt që prej Luftës së Dytë Botërore pas Luftës së Bosnjes.

Qëllimi i paracaktuar i NATOs u përmblodh nga zëdhëndësit e saj si "serbët jashtë, paqeruajtësit brenda, refugjatët të kthehen". Kjo ishte, trupat jugosllave duhej të largoheshin nga Kosova dhe do të zëvendësoheshin nga paqeruajtësit ndërkombëtarë në mëyrë që siguronin që refugjatët shqiptarë të ktheheshin në shtëpi. Fushata u caktua në fillim për shkatërrimin e mbrojtjes ajërore jugosllave dhe shënjestra ushtarake me vlerë të lartë. Nuk shkoi dhe aq mirë në fillim, pasi moti i keq i pengonte shumë misionet. NATO e nënvlerësoi seriozisht faktin se Millosheviçi do të rezistonte: shumë pak në Bruksel mendonin se fushata do të zgjaste më shumë se pak ditë, dhe megjithëse bombardimet fillestare nuk ishin me intensitet të ulët, por nuk e arritën intensitetin e bombardimit të Bagdadit në 1991.

Operacionet ushtarake të NATOs ndryshuan thelbësisht në sulmin e njësive tokësore jugosllave, duke goditur shënjestra si tanket dhe artilerinë, ndërkohë që vazhdohej me bombardimin strategjik. Ky aktivitet gjithësesi, ishte shumë i përmbajtur nga politika, pasi çdo shënjestër duhej të aprovoheshte nga të gjithë 19 shtetet anëtare. Mali i Zi u bombardua në disa raste por NATO eventualisht pushoi së përkrahuri pozicionin e pasigurt të liderit të saj anti-Millosheviç, Milo Gjukanoviç.

 Përveç shënjestrave të drejtpërdrejta ushtarake u sulmuan edhe shënjestra që mund ti hynin në dihmë ushtrisë, siç ishin ura përgjatë Danubit, fabrika, centrale energjie, shkolla, shtëpi, spitale, impiante telekomunikimi dhe shtabi i përgjithshëm i të Majtëve të Jugosllavisë një parti e drejtuar nga gruaja e Millosheviçit dhe kulla e transmetimit të RTS.

Në fillim të majit, një avion i NATOs sulmoi një karvan refugjatësh shqiptarë, duke menduar se ishte një karvan ushtarak jugosllav, duke vrarë rreth 50 njerëz. NATO e pranoi fajin pesë ditë më vonë dhe jugosllavët akuzuan NATOn për sulm me vetëdije ndaj refugjatëve. Një raport i mëvonshëm i hartuar nga Gjykata Ndërkombëtare Kriminale për ish Jugosllavinë (ICTY) me titull "Raporti Përfundimtar për Prokurorin nga Komiteti i Caktuar për Rishikimin e e Fushatës Bombarduese të NATOs Kundër Republikës Federale të Jugosllavisë"ku thuhej se "civilët nuk u sulmuan me dashje në këtë incident" dhe se "as ekuipazhi dhe as komandantët nuk treguan të pamatur për të marrë masa parandaluese të cilat do tu hiqnin akuzat kriminale."

 Në 7 maj, disa bomba të NATOs godasin ambasadën kineze në Beograd, duke vrarë tre gazetarë kinezë dhe duke egërsuar opinionin publik kinez. Shtetet e Bashkuara dhe NATO më vonë kërkuan falje për bombardimin, duke thënë se ishte një gabim i shkaktuar nga një hartë e pasaktë e para shumë viteve. Një tjetër incident ishte masakra e burgut të Dubravës në maj 1999, ku qeveria jugosllave akuzoi për vrasjen e 85 civilëve pas bombardimit nga NATO të kompleksit

. Një raport i mëvonshëm i Human Rights Watch arriti në përfundimin se rreth 19 të burgosur dhe gardianë u vranë nga bombardimi, por që një numër i pasaktë – ndoshta më shumë se 70 shqiptarë – u vranë nga forcat qeveritare serbe në ditët që kaluan pas bombardimit.


Nga fillimi i prillit, konflikti ishte shumë larg zgjidhjes dhe vendet e NATOs filluan të mendonin seriozisht për operacione tokësore në Kosovë. Kryeministri Britanik Tony Blair ishte avokat i fortë për sulm me trupa tokësore dhe i bënte presion Shteteve të Bashkuara që të pranonin; qëndrimi i tij i ashpër shkaktoi pak alarm në Uashington pasi forcat amerikane duhej të ishin me të larta në numër në çdo mësymje.



Presidenti i SHBA-ve Bill Clinton ishte shumë vendosur për sulm tokësor të drejtuar nga forcat amerikane. Por në vend të kësaj, Clinton autorizoi një operacion të CIAs për të gjetur metoda destabilizimi për dobësimin e qeverisë jugosllave pa nevojën e trajnimit të UÇK-së.

 Në të njëjtën kohë, negociatorët finlandezë dhe rusë nisën të provojnë të bindnin Milloshviçin të tërhiqej. Tony Blair do të urdhëronte 50,000 ushtarë britanikë të bëheshin gati për mësymje tokësore.

Millosheviçi më në fund kuptoi se Rusia nuk do të ndërhynte të mbronte Jugosllavinë pavarësisht retorikës së fortë anti-NATO të Moskës. Kështu që ai pranoi kushtet e ofruara nga ekipit të ndërhyrjes Finlandezo-Rus dhe pranoi një prani ushtarake në Kosovë të drejtuar nga OKB, por me pjesëmarrjen edhe të trupave të NATOs.

Forcat speciale norvegjeze Hærens Jegerkommando dhe Forsvarets Spesialkommando bashkëpunuan me UÇK-në në mbledhjen informacioneve të inteligjencës.

Duke u pregatitur për pushtim në 12 qershor, forcat speciale Norvegjeze punuan së bashku me UÇK në zonat malore kufitare me Maqedoninë dhe kryesisht merreshim me zbulim për të monitoruar ngjarjet në Kosovë.

Bashkë me forcat speciale britanike, forcat speciale norvegjeze ishin të parat që kaluan kufirin për në Kosovë. Sipas gazetarit të Sky News Keith Graves, norvegjezët ishin futur në Kosovë dz ditë para marshimit të forcave të tjera dhe ishin ndër të parët që u futën në Prishtinë.

Detyrat e Hærens Jegerkommando dhe Forsvarets Spesialkommando ishte të pastronin rrugën dhe të qetësonin palët serbëve dhe shqiptarëve.


Më 3 qershor 1999, Millosheviçi pranoi kushtet e një plani ndërkombëtar paqeje për të ndaluar luftimet, ku në kuvendin kombëtar po pranoheshin propozimet pavarësisht debateve të ashpra dhe përleshjeve me grushta në disa raste.

Në 10 qershor Komiteti i Atlantikut të Veriut ratifikoi marrëveshjen dhe pezulloi operacionet ajërore.



Më 12 qershor, pasi Millosheviçi pranoi kushtet, misioni i drejtuar nga NATO Kosovo Force (KFOR) filloi të futej në Kosovë. KFOR ishte pregatitur të kryente operacione luftarake, por në fund, misioni i tij mbeti vetëm paqeruajtja. KFOR ishte i bazuar nën shtabin e Allied Rapid Reaction Corps (Trupat e Reagimit të Shpejtë Aleate) të komanduara nga Gjeneral Lejtnant Mike Jackson i Ushtrisë Britanike. Ku konsistonte në trupa britanike (një brigadë e ndërtuar nga brigada e IV e blinduar dhe brigada e V e parashutistëve), një brigadë e Ushtrisë Franceze, një brigadë e Ushtrisë Gjermane, të cilat hynë nga perëndimi ndërkohë të gjitha forcat e tjera avancuan nga jugu, me një brigadë e Ushtrisë Italiane dhe një brigadë e Ushtrisë Amerikane.

Trupat e para të NATOs që u futën në Prishtinë në 12 qershor 1999 ishin forcat speciale Norvegjeze FSK Forsvarets Spesialkommando dhe forcat speciale ajrore Britanike S.A.S. 22 Special Air Service, pavarësisht se trupat ruse ishin të pranishme më parë në aeroportin e Prishtinës.

Ushtarët norvegjezë të FSK Forsvarets Spesialkommando ishin të parat që ranë kontakt me trupat ruse në aeroport. Misioni i FSK ishte të implementonte paqen ndërmjet palëve shqiptare dhe serbe.


Kontributi i SHBA, i njohur si Initial Entry Force (Forca Fillestare Hyrëse), u drejtua nga Divizioni i I-rë i Blinduar, i komanduar nga Gjeneral Brigade Peterson, e udhëhequr nga një togë nga Batalioni i II-të dhe nga Regjimenti Parashutisht i 505-të i Këmbësorisë i bashkuar me Forcat Britanike.


Të tjera njësi përfshinin Batalionet I dhe II nga Grupi i Forcave Speciale(parashutiste) nga Stuttgarti, Gjermani dhe Fort Carson, Colorado dhe shumë njësi të tjera të Ushtrisë Amerikane të vendosura në Europë dhe SHBA. Forcat fillestare të SHBA e vendosën zonën e veprimit përreth qyteteve të Ferizajt, më vonë Kampi Bondsteel, dhe Gjilan, në Kampin Monteith.

Gjatë mësymjes fillestare, ushtarët e SHBA u përshëndetën nga shqiptarët me brohoritje dhe lule gjatë kohës që KFOR kalonte nëpër fshatra. Megjithëse nuk kishte aspak rezistencë, tre ushtarë amerikanë humbën jetën në aksidente.

Më 1 tetor 1999, përafërsisht 150 parashutistë të SHBA u parashutuan në Ferizaj si pjesë e Operation Rapid Guardian (Operacioni Gardiani i Shpejtë). Qëllimi i misionit ishte kryesisht për të paralajmëruar Presidentin e Jugosllavisë Sllobodan Millosheviç për aftësinë e shpejtë të veprimit dhe kapacitetet e NATOs në Kosovë. Një ushtar amerikan humbi jetën gjatë uljes pasi parashuta e tij nuk u hap.

Më 15 dhjetor 1999, një ushtar amerikan humbi jetën, pasi mjeti HMMWV ku ai ishte pasagjer ra në një minë.

Pas fushatës ushtarake, përfshirja e paqeruajtësve rusë rezultoi shumë e tendosur dhe sfiduese për KFOR. Rusët prisnin të kishin një sektor të pavarur të Kosovës, por u surprizuan kur misioni filloi nën komandën e NATOs. Pa komunikuar paraprakisht ose koordinim me NATOn, paqeruajtësit rusë hynë në Kosovë nga Bosnja dhe Hercegovina dhe pushtuan Aeroportin e Prishtinës para ardhjes së forcave të NATOs.

Gjë e cila rezultoi në Incidentin në Aeroportin e Prishtinës ku dëshira e Komandantit Suprem të NATOs Wesley Clark ishte të bllokonte pistën e aeroportit me mjete të NATOs, për të parandaluar përforcimet ruse, por u refuzua nga komandanti i KFOR Gjenerali Mike Jackson.

Më 2010, James Blunt përshkroi në një intervistë se si njësisë së tij i ishte dhënë detyra për sigurimin e Prishtinës gjatë avancimit të forcës paqeruajtëse prej 30,000 trupash dhe se si ushtria ruse ishte futur dhe kishte marrë kontrollin e aeroportit të Prishtinës para se njësia e tij të arrinte.

 Blunt ndau një pjesë të detyrës e cila mund të rezultonte një incident i dhunshëm ndërkombëtar. Sipas njohurive të Blunt kishte një përballje pa armë me rusët, dhe Komandanti Suprem i NATOs, Wesley Clark, dha urdhra paraprake për ti mposhtur rusët.

 Ndërkohë që kishte një tërheqje nga Blunt, urdhri u tërhoq nga Gjenerali Jackson, me shprehjen tashmë të famshme, "Nk do ti bëj ushtarët e mi përgjegjës për nisjen e Luftës së Tretë Botërore."



EULEX-I, I VETMI QË POSEDON LISTAT E KRIMINELËVE SERB

Qeveria e Serbisë ka bërë shumë pak për tu përballur me serbët të akuzuar për krime lufte; bashkëpunimi me Gjykatën Ndërkombëtare Kriminale për ish Jugosllavinë ende "quhet si detyrim stresues, çmim i nevojshëm për tu futur në Bashkimin Europian".

 Presidenti Jugosllav Sllobodan Millosheviç, bashkë me Milan Milutinović, Nikola Šainović, Dragoljub Ojdanić dhe Vlajko Stojiljković u akuzuan nga ICTY për krime kundër njerëzimit dhe duke përfshirë vrasje, zhvendosje me forcë, deportim, dhe "persekutim për shkaqe politike, rraciale dhe fetare". 

Në 2001, Presidenti Vojsllav Koshtunica "luftoi me dhëmbë e me thonj" kundër përpjekjeve për të vënë Milloshviçin para një gjykate ndërkombëtare por nuk mundi ta parandalonte këtë gjë pas daljes në skenë të provave të tmerrshme të luftës.

Në tetor 2003, u shtuan akuzat për ish-shefin e shtabit të forcave të armatosura Nebojša Pavković, ish-komandantin e truave të ushtrisë Vladimir Lazarević, ish oficerin e policisë Vlastimir Đorđević, dhe Sreten Lukić. Të gjithë u akuzuan për krime kundër njerëzimit dhe thyerje të ligjeve dhe rregullave të luftës. 

Më vonë, Gjykata Ndërkombëtare Kriminale për ish Jugosllavinë e OKB-së (ICTY) zbuloi ligjërisht se Serbia "përdor(i) dhunën dhe terrorin për të larguar me forcë shqiptarët e Kosovës nga shtëpitë e tyre përtej kufirit, në mënyrë që autoritet të merrnin kontrollin mbi Kosovën ... Kjo fushatë u drejtua nga Ushtria dhe forcat policore (MUP) të Ministrisë së Brendshme nën kontrollin e RFJ dhe autoriteteve serbe, të cilat ishin përgjegjëse për dëbimet masive të civilëve shqiptarë nga shtëpitë e tyre, po ashtu edhe incidente vrasjesh, sulme seksuale, dhe shkatërrimit me dëshirë të xhamive."[176]


****** 


ICTY po ashtu niveloi akuzat duke akuzuar anëtarët e UÇK-së Fatmir Limaj, Haradin Bala, Isak Musliu, dhe Agim Murtezi për krime kundër njerëzimit. Ata u arrestuan më 17 dhe 18 shkurt 2003. Akuzat Agim Murtezit u rrëzuan menjëherë për shkaë të një ngatërrese në identitet, ndërkohë që Fatmir Limaj u lirua nga të gjitha akuzat në 30 nëntor 2005 dhe u la i lirë. 

Akuzat ishin në lidhje me kampin e burgut të drejtuar nga të akuzuarit në Llapushnik nga maji deri në korrik të 1998.

Në 2008, Carla Del Ponte publikoi një libër ku aludonte se, në fund të luftës në 1999, shqiptarët e Kosovës trafikonin organe të serbëve nga një fshat në Shqipëri.

 ICTY dhe Gjykata Serbe e Krimeve të Luftës po hetojnë mbi historitë e shkruara në një libër artistik, por ende asnjë provë nuk ka dalë në dritë.

Në mars 2005, një gjykatë e OKB-së akuzoi Kryeministrin e Kosovës Ramush Haradinaj për krime kundra serbëve. Në 8 mars, ai dha dorëheqjen me dëshirën e tij për tju përgjigjur akuzave në gjykatë. Haradinaj, një shqiptar etnik, ishte komandant i cili drejtoi njësitë e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe u votua Kryeministër në zgjedhjet parlamentare në dhjetor 2004. Haradinaj u lirua nga të gjitha akuzat bashkë me të gjithë bashkëluftëtarët të UÇK Idriz Balaj dhe Lahi Brahimaj. Zyra e prokurorit e apeloi çështjen por përsëri të tre u liruan nga akuzat në 29 nëntor 2011.



Qeveria jugosllave dhe disa gruper presioni ndërkombëtare (si Amnesty International) thoshin se NATO kishte kryer krime lufte gjatë konfliktit, ku veçohej bombardimi i selisë së televizionit serb në Beograd në 23 prill 1999, ku u vranë 16 njerëz dhe u plagosën 16 të tjerë. Sian Jones nga Amnesty tha se,"Bombardimi i selisë së televizionit shtetëror serb ishte një sulm i qëllimshëm ndaj një objekti civil ndaj dhe konsiderohet si krim lufte".


 Gjithësesi, në një raport të mëvonshëm të ICTY me titull Raporti përfundimtar për Prokurorinë nga Komiteti i Ngritur për të Rishikuar Fushatën Bombarduese të NATOs ndaj Republikës Federale të Jugosllavisë ishte i njëjtë me versionin e dhënë nga NATO mbi sulmin, duke shkruar "Sulmi kishte si qëllim shkatërrimin e rrjetitr të komunikimit, dhe është ligjërisht e pranueshme" dhe se, "NATO nuk e sulmoi ndërtesën për qëllime propagande por aksidentale pasi qëllimi ishte shkatërrimi i sistemit të komandimit, aparatin që mbante në fuqi Millosheviçin."




Organet e sigurisë në Republikën e Kosovës nuk posedojnë asnjë listë të vetme lidhur me personat e dyshuar për krime në Kosovë, gjatë periudhës së luftës 1998-99.



Një listë të tillë të ushtarakëve apo personave të armatosura për të cilët ka shënime që kanë marrë pjesë në kryerjen e krimeve të rënda si masakrime, pushkatim, therje të popullsisë civile dhe dhunimin e femrave e posedon vetëm Misioni i Bashkimit Evropian për Sundim të Ligjit (EULEX) i cili për “target” ka ndjekjen e tyre.


Gjenerali i Policisë së Kosovës zt.Naim Rexha

Image result for lufta ne kosove

Zv.Drejtori i përgjithshëm i PK-së, Naim Rexha ka konfirmuar se EULEX-i është i vetmi institucion që ka emrat e personave të cilët kanë kryer krime gjatë periudhës së luftës. Kështu, sipas tij, Policia e Kosovës nuk ka asnjë listë të vetme. Megjithatë, ai thotë se janë disa zyrtarë të PK-së të cilët bashkëveprojnë në kuadër të Njësisë së krimeve të luftës së policisë së EULEX-it.


“Jemi të gatshëm si dhe ne kemi kërkuar disa herë që ne ta marrim përgjegjësinë edhe para vazhdimit të mandatit të fundit të EULEX-it, mirëpo nuk ka është dhënë. Ne kemi njohuri për një data-bazë që është në kuadër të kësaj Njësie, mirëpo çfarë ka aty ata e administrojnë. Policët tanë kanë filluar të merren me raste të caktuara siç ju ndahen në kuadër të Njësisë”, ka thënë ai gjatë raportimit të Komisionit për Siguri.


Avokati Tomë Gashi 

Nga ana tjetër, avokati i njohur, Tomë Gashi e ka quajtur skandaloz mosposedimin e listave nga autoritetet kosovare. Në një prononcim për “Indeksonline”, ai thotë se Misioni i BE-së për Sundim të Ligjit nuk mund të sillet si “padron” në Republikën e Kosovës. Gashi thotë se listat e këtyre personave duhet t’i posedojë edhe Policia e Kosovës.


“Kjo nuk është sjellje normale nëse është e vërtetë se EULEX-i këtu është për ndihmë dhe nuk ushtron kurrfarë autoriteti shtetëror. Ai është mision i Bashkimit Evropian për të na ndihmuar por jo edhe ta luaj rolin e “Zotit të Shtëpisë” në shtetin tonë”, ka thënë ai.


Më tej, Gashi potencoi se të gjithë serbëve që kanë kryer krime në Kosovë duhet të lejohet hyrja në territorin tonë.


“Duhet tu lejohet hyrja në Kosovë dhe posaçërisht duhet tu lejohet hyrja atyre që janë identifikuar që kanë bërë krime monstruoze ndaj popullatës shqiptare gjatë luftës në Kosovë, në mënyrë që të ata të arrestohen nga autoritetet e shtetërore të Kosovës”, ka thënë ai.


Sipas avokatit Gashi, lista për pamundësinë e hyrjes në territor të Kosovës mund të ekzistojnë dhe ato duhet t’i realizojë vetëm Ministria e Punëve të Brendshme e Kosovës nëse personat e nacionalitet serbë që jetojnë në Serbi eventualisht janë gjet fajtorë dhe janë shpall fajtor për vepra penale apo çkado që të jetë, me dispozitat ligjore.


Kriminelët serbë që kryen masakrat në Kosovë



Në këtë listë gjeni emrat e ushtarakëve apo personave të armatosura për të cilët ka shënime që kanë marrë pjesë në kryerjen e krimeve të rënda si masakrimi, pushkatimi, therje të popullsisë civile dhe dhunimin e femrave.


Lista është ndërtuar sipas rasteve shumica e të cilave është shqyrtuar nga hetuesia ndërkombëtare dhe hetuesi i OKB-së për krime të luftës, Dennis Milner i cili thotë se “…Puna e ekipit të tij do të vazhdojë të fokusohet thuaja tërësisht në rangun e lartë të regjimit të të kryeakuzuarit për krime lufte, kryetarit jugosllavë Sllobodan Millosheviq”.


Sido që të jetë ndriçimi i të gjitha rasteve ende nuk është bërë, por vetëm i rasteve me rëndësi apo të nivelit të lartë të efektit ndërkombëtar. Për këtë është e udhës edhe mbledhja e të dhënave nga vetë të prekurit nga kriminelët, sidomos femrat të cilat për shkaqe të ndryshme nuk i kanë paraqitur rastet personale e që do të duhej t’i paraqesin pranë shoqatave që përkujdesen për këto raste. Organizata të tilla ka anë e mbanë Kosovës.

krimineli-dobrusht-1999-702x336

Rasti Reçaku Sipas dëshmitarëve që mbijetuan krimin, në vrasjen e bashkëfshatarëve të tyre (përveç njësive militare dhe paramilitare serbe) morën pjesë edhe serbët lokalë, që punonin në postë, në kuvendin komunal të Shtimes etj.


Më 10 qershor 2005 Lëvizja KAN tani Lëvizja “Vetëvendosje“, së bashku me familjarët e Reçakut, përmes një çarçafi (të vendosur përpara selisë së UNMIK-ut) kanë publikuar disa emra të kriminelëve serbë që morën pjesë në masakrën e Reçakut.
Në këtë çarçaf ishin skalitur emrat e këtyre kriminelëve: Bizhidar Markoviç, Çedomir Aksiç, Zhivorad Stojçetoviç, Bogdan Nojiç, Jovica Stojkoviç, Momir Ristiç, Zvonko Ristiç, Ljubomir Nojiç, Nenad Marinkoviç, Pavle Marinkoviç, Zoran Nedelkoviç, Sllavisha Marinkoviç, Vojisllav Janiçijeviç, Milivoje Çanoviç, Jovica Jovanoviç, Stojan Aksiç, Millorad Kostiç, Dragisha Kostiç, Dragan Tasiç. Rasti Gjakova Më 7 maj 2005 Lëvizja “KAN” tani “Vetëvendosje“, së bashku me organizatën “Thirrjet e Nënave”nga Gjakova, në ndërtesat afër UNMIK-ut dhe institucioneve të Kosovës, kanë vendosur një çarçaf me dimensione 20m x 4m, në të cilin kanë skalitur 35 emra të kriminelëve serbë që akuzohen nga familjarët e viktimave si përgjegjës për vrasjen e 750 shqiptarëve dhe rrëmbimin e 680 të tjerëve nga komuna e Gjakovës. Stanojeviç Momçilo, Çamoviç Sreten, Stanojeviç Milan, Çoliç Rade, Slavkoviç Milan, Stanojeviç Sava, Kovaç Slobodan, Stojanoviç Sava, Dekiç Milan, Dekiç Momçilo, Raçiç Dragan, Mirkoviç Vuk, Vujoviç Vaso, Vujoviç Nikotin, Ragiç Darko, Simiç Bozhidar, Stefiç Nikola, Stefiç Bojan, Obradoviç Ljubisha, Pantoviç Radovan, Pantoviç Miliç, Jovanoviç Aca, Bozhoviç Çedomir, Jovanoviç Sava, Ristiç Predrag, Jovanoviç Goran, Shqepanoviç Millosh, Krstiç Srgjan, Dikiç Milan, Dikiç Momçilo, Dimiç Zvezdan, Jovanoviç Sinisha, Rajkoviç Gojko, Drashkoviç Laza, Lazareviç Doka Rasti Krusha e Vogël

Dihen të dhënat për 56 kriminelë serbë lokalë hetimet ende nuk janë bërë. Rasti Familja Imeraj Në një raport të KMDLNJ-së me seli në Prishtinë, të lëshuar më 6 prill 2000 thuhet: Në Skenderaj janë identifikuar emrat e të gjithë kriminelëve që më 26/27 mars 1999 në Padalishtë masakruan 19 anëtarë të familjes Imeraj (në mesin e të cilëve 11 femra dhe 5 fëmijë të moshës 2 – 16 vjeçare). Predrag Belosheviq (Pjesëmarrës i luftërave në Kroaci dhe Bosnjë – Hercegovinë); Grujica Belojeviq (vëllai i Lubisha Belojeviq), Lubisha Belojeviq, Zharko Belosheviq, Zhika Belosheviq, Malisha Tijaniq (vëllai i Çeda Tijaniq), Çeda Tijaniq, Goran Tijaniq, Dejan Tijaniq, Vedran Tijaniq, Obrad Tijaniq, Zhivan Vuçiq, Mirolub Vuçiq, Dushan Vuçiq, Rade Ivanosheviq (vëllai i Milisav Ivanosheviq), Milisav Ivanosheviq, Igor Shapiq, Gradibor Radunoviq, Ivan Gajin, Zoran Shlaniq. Të gjithë nga fshati Cërkolez; Dushan Shapiq e Zharko Shapiq nga Belica; Dragan Cvetkoviq nga Uça dhe Sllobodan Petkoviq nga Zhakova.


Rasti Izbicë Sipas raportit të KMDLNJ-së (6 prill 2000) në ekzekutimin e 147 shqiptarëve në Izbicë janë përfshirë edhe serbët lokalë të fshatrave të Drenicës dhe të Burimit (ish-Istogut).

Në këtë masakër mizore kanë marrë pjesë: 42 pjesëtarë të familjeve Tomasheviq nga Syrigana, e këta janë: Mihajlo Tomasheviq, Veselin Tomasheviq, Sllavko Tomasheviq, Vujadin Tomasheviq, Nenad Tomasheviq, Stojadin Tomasheviq, Igor Tomasheviq, Miloje Tomasheviq, Vladan Tomasheviq, Radoslav Tomasheviq, Vasilije Tomasheviq, Milosh Tomasheviq, Radivoje Tomasheviq, Preda Tomasheviq, Srgjan Tomasheviq, Millorad Tomasheviq, Mileta Tomasheviq, Radenko Tomasheviq, Mile Tomasheviq, Stojadin Tomasheviq, Milenko Tomasheviq, Milan Tomasheviq, Dragoljub Tomasheviq, Gjoko Tomasheviq, Boshko Tomasheviq, Zhivorad Tomasheviq, Zhivojin Tomasheviq, Najdan Tomasheviq, Nebojsha Tomasheviq, Nenad Tomasheviq, Branillav Tomasheviq, Ratko Tomasheviq, Filip Tomasheviq, Dejan Tomasheviq, Gordan Tomasheviq, Predrag Tomasheviq, Despot Tomasheviq, Tadisha Tomasheviq, Sinisha Tomasheviq, Tomisllav Tomasheviq, Zoran Tomasheviq e Goran Tomasheviq, Branisllav Kragoviq, Ratko Kragoviq i biri / po nga Syrigana, Marko Ristiq, Marko Damjanoviq, Dragoljub Rajkoviq, Jovica Rajkoviq, Rade Kovaçeviq / Zec, Dika Kovaçeviq, Ognjan Kovaçeviq, Gjorgje Mojsiq, Radosav Kovaçeviq / Cule, Mile Jokiq, Nebojsha Kovaçeviq, Sinisha Jokiq, Svetozar Ristiq, Zoran Kovaçeviq / Princ, të gjithë nga Banja; Momir Milentijeviq, Zoran Jovanoviq, Milutin Arisiq, Milan Todoroviq, Dejan Spasiq, Nebojsha Nikçiq, Miodrag Komatina, Niqifor Kovaçeviq Dragan Dimitrieviq, Vukmiq Lazareviq / nga Runiku, Todor Deverxhiq, Rade Deverxhiq, Dragisha Deverxhiq, Milan Shteviq, Dragomir Shteviq, Miliq Petroviq e Ognjan Petroviq, nga Radisheva, Nenad Shmigiq, Radoje Shmigiq, Cvetko Shmigiq, Dragan Shmigiq e Gollub Shmigiq nga Leçina. Dadosha Iliq Zhivoin Iliq dhe Momçillo Radovanoviq / nga Kuçica. Zhivko Jokoviq e Radosllav Kandiq nga Kotorri, si dhe Radivoje Rasha / Kalenoviq me të bijtë Dejan Rasha dhe Dushan Rasha, Zvonko Jovanoviq, Zoran Jovanoviq, Bllagoje çolakoviq, Nenad çolakoviq, Radosh Lajoviq, Ilija Trajkoviq, Rajko Rajçiq, Vllado Bakraçeviq, Lubisha Iliq, Momo Peleviq, Sllagjan (polic i Komunikacionit), Sadudin Rexhepagiq (boshnjak) / të gjitha nga Skenderaj. Goran Shapiq, Rade Shapiq dheDushan Shapiq, që të tre nga Belica e Burimit (ish-Istogut).


Këtë listë me emra të barbarëve serbë e kanë në duar UNMIK-ut dhe institucioneve të Kosovës.

Rasti Formacionet Drenicë

Në tetor 1999 në fshatin Sankoc të Drenicës, gjatë pastrimit të terrenit nga njësiti i TMK-së, të Batalionit I-rë “Ymer Alushani“ të Brigadës 121 “Kumanova”, në njërën nga ish-bazat e shtabit komandues të bandave kriminale serbe, është gjetur një listë me emra të formacioneve ushtarake që vepronin në Drenicë. Aty janë gjetur edhe numra të telefonave dhe fotografi të ndryshme si dhe ditarë që këta kriminelë kanë mbajtur gjatë luftës në Kosovë.

Image result for lufta ne kosove

Lista e emrave të barbarëve serbë, është: Llazareviq Dragisha, nëntoger, Gjorgjeviq Sinisha, rreshter, Blanusha Mile, rreshter i vjetër, Korçag Goran, rreshter i klasit të parë, Millanoviq Predrag, Radulloviq Nebojsha, Simiq Goran, Kostiq Sasha, Daniq Sllobodan, Gjorgjeviq Zoran, Shabiq Zvonko, Qausheviq Nenad, Jovanoviq Dragi, Momqilloviq Miroslav, Ivanoviq Milivoje, Dejanoviq Verolub, Janjusheviq Zhivorad, Nedelkoviq Bratisllav, Petkoviq Bogolub, Gjoriq Sllavolub, Vaniq Rasha, Dimiq Dushan, Bajrami Igor, Aliq Zoran, Branko Jançiq

Image result for lista e krimineleve serb qe kane bere krime ne kosove

Rasti Sllatinë

Pas përfundimit të luftës në Kosovë, në garazhin e shtëpisë së Rrahim Imerit në fshatin Sllatinë të Fushë-Kosovës është gjetur një listë me emra të pjesëtarëve të forcave ushtarake e policore serbe që morën pjesë në vrasjen e shqiptarëve në Sllatinë dhe në plaçkitjen e djegien e shtëpive të shqiptarëve në këtë fshatë. Zoran Vukdragoviq – toger, Lubisha Simiq – rreshteri, Zoran Ristovski, Dushan Jevriq, Zoran Joviq, Mladen Peshiq, ilosh Mihajloviq, Marko Zhivoinoviq, Slavisha Gjorgjeviq, Miodrag Pejatoviq, Dejan Mikiq, Igor Gurkoviq, Ivan Stanojeviq, Zoran Mimiq, Radoje Bulatoviq, Mile Rangjeloviq, Cvetko Boshkiq, Radoslav Ristia, Slobodan Gjurgjeviq, Darko Miloviq, Dragisha Ivanoviq, Ivan Steviq, Vladeta Stojanoviq, Sasha Aksiq, Nenad Jovanoviq, Nenad Zhivkoviq, Dejan Slaviq Krimineli Dejan Saviq mësohet se ishte pjesëmarrës edhe në masakrat ndaj civilëve shqiptarë në Opojë Rasti Qyshk, Pavlan dhe Zahaq Më 14 maj 1999 në fshatin Qyshk (2-3 km afër Pejës) u vranë e u masakruan barbarisht 42 meshkuj, gjatë një sulmi të furishëm nga forcat e kombinuara elite militare e paramilitare serbe. Në mëngjesin e së njëjtës ditë, forcat serbe kishin sulmuar edhe dy fshatra të tjerë fqinje, Pavlanin dhe Zahaqin, dhe pasi kishin dëbuar nga shtëpitë e tyre gratë, fëmijët dhe pleqtë, kishin vrarë mizorisht edhe 35 shqiptarë të pafajshëm.
Image result for lista e krimineleve serb qe kane bere krime ne kosove
Formacioni “Frenki”, një njësit komando i emëruar sipas udhëheqësit të tij Franko Simatoviq – “Frenki”, e cila ka qenë pjesë e forcave speciale të sigurimit shtetëror të Serbisë, të njohur edhe si “Crvene beretke” (Beretat e kuqe). “Operativna Grupa” ose “OPG” (grupi operativ), një njësit elitë i policisë serbe, pjesëtarët e të cilit me krenari kanë quajtur veten “Magla” (mjegulla), sepse pas aksioneve të ndërmarra ata nuk kanë lënë ndonjë gjurmë. “OPG-ja” mësohet të ketë marrë urdhrat nga gjeneralë të lartë në Ministrinë e Punëve të Brendshme të Serbisë. Bazuar në dëshmitë e disa burimeve serbe, pjesëtarët e OPG-s kanë marrë pjesë edhe në disa masakra tjera famëkeqe në Kosovë, në Abri të Ulët, në Reçak, në Pavlan, në Zahaç (flitet për personin Ranko Jovica, Vlado Mijo Vujo [citim i duhur]) etj. Njësiti snajperist i Armatës së Tretë “Jugosllave”, grup që theksohet të ketë qenë nën komandën e drejtpërdrejtë të kryegjeneralit të Armatës së Tretë serbe.

Image result for lista e krimineleve serb qe kane bere krime ne kosove

Grupet paramilitare të ashtuquajtur “Munja” (vetëtima).

“Munja”, në një raport të organizatës “Human Rights Watch-it” (HRW), përshkruhen se “ka qenë një mishërim i çuditshëm i policëve, kriminelëve dhe të vetëquajturve patriotë, (plotësisht nën kontrollin e armatës dhe policisë), të cilët nga serbët ishin konsideruar si legjendarë, për përleshjet e tyre që kishin zhvilluar me Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës dhe për sulmet e pamëshirshme mbi civilët shqiptarë”. Rasti Kishnicë Në nëntor 1999, në fshatin Kishnicë (afër Prishtinës), në shtëpinë e Sabit Krasniqit, u gjet një listë me 20 emra barbarësh serbë. Ata kishin vendosur shtabin operativ paramilitarë dhe nga shumë burime dëshmohet se nga kjo bazë shkonin e bënin krime ndaj popullatës civile shqiptare nëpër shumë pjesë të Kosovës. Bazuar në listën me emra e mbiemra dhe në adresat e tyre, rezulton se këta barbarë janë nga Kosova me përjashtim të njërit që ishte nga Kurshumlija. Një pjesë prej tyre, krime kanë kryer edhe në fshatin Kishnicë. Për këto krime kanë dëshmuar Musa Gashi dhe Bajram Gashi, që kanë shpëtuar nga thikat e këtyre kriminelëve.


Image result for lista e krimineleve serb qe kane bere krime ne kosove
Në listën e gjetur janë skalitur këta emra: Berisha Ruzhdi – Bekim, rom, Iliq Stalin – Velko, Paniq Pavli – Sinisha, Prelloc i Prishtinës, Cvejiq Lubisha – Lan, Hallaq i Madh – Lipjan, Vukadinoviq Jovan – Njegosh, Kurshumli, Andriq Mirko – Drashko, Prishtinë, Dikiq Branko – Nebojsha, Prilluzhë, Krastiq Rade – Svetisllav, Skullan i Lipjanit Selishnik Jelica – Tomisllav, Kishnicë, Sinisha Jovanoviq, Kishnicë, Jovan Karaxhiq, Kishnicë, Goran Trajkoviq, Kishnicë, Boban Trajkoviq, Kishnicë, Dejan Trajkoviq, Kishnicë, Predrag Gjorgjeviq, Kishnicë, Petar Saveliq, Kishnicë, Mile Bulajiq, KIshnicë, Gjorgje Bulajiq, KIshnicë, Zhivorad Mitiq – Zhiko, Kishnicë, Dragan Mitiq – Burdo, Kishnicë, Dragan Miliq, Kishnicë, Zoran Trajkoviq, Kishnicë, Mike Iliq, Graçanicë, Dushan Iliq, Graçanicë

Image result for lista e krimineleve serb qe kane bere krime ne kosove

Rasti Klinë

Më 12 Nëntor 1999, është gjetur edhe një listë me emra të kriminelëve serbë, që kanë vrarë, ekzekutuar e masakruar mizorisht qindra civilë Shqiptarë në komunë të Klinës. Në mesin e barbarëve figuron edhe një barbar shqipfolës.

Related image

Dihet mirëfilli se në komunën e Klinës janë përfshirë më së shumti serbë lokalë në vrasjen e shqiptarëve.

Lista përmban këta emra: Danë Balaj, Zoran Dobriq, Zharko Stepiq, Vitomir Saviq, Millorad Stepiq, Gollub Stashiq, Dragomir Stashiq, Bado Bogiqeviq, Zaiq Vojo, Dobishleviq Sreta, Dançiq Vojo, Popi Zoran, Pavlloviq Dragan, Zhivkoviq Radosllav, Zhivkoviq Llazar, Vushtiq Radoje, Zariq Sreqko, Kiziq Gollub, Kiziq Gjoko, Dashiq Nevica, Krstiq Millan, Dobriq Dushan, Kiziq Radovan, Kiziq Ranko, Gollub Llazareviq, Borko Radojeviq Rasti ”Toga e tmerrit” Më 2 dhjetor 1999, janë gjetur disa dokumente në Samakovë, Viti, Goshicë, Kabash, Binçë, Kllokot, Zhiti etj., në të cilat dëshmohet se paramilitarët serbë, në këtë rajon kanë vepruar me emrin ”TOGA E TMERRIT”. Kjo togë është formuar më 19 maj 1999 dhe për një kohë të shkurtër ka vrarë e masakruar 22 civilë pleq, plaka, fëmijë, gra dhe burra që i zunë nëpër shtëpitë e tyre. Emrat e kriminelëve janë: Miodrag Stanishiq, Sasha Jeriniq, Stanisllav Vukiq, Sasha Vujiq, Mirosllav Mihajlloviq – Mikica, Millovan Ivkoviq, Vidosllav Kojiq, Moma Vasoviq, Nenad Perzhiq, Branko Arizonoviq, Nebojsha Stanojoviq, Zoran Cvetkoviq, Sllavisha Maksimoviq, Dragisha Dinqiq, Novica Jakovleviq, Lubisha Arsiq, Sinisha Jovanoviq, Aleksander Jovanoviq, Srgjan Ristiq, Goran Arsiq, Nebojsha Stanishiq, Dragan Nojkiq, Canko Spasiq, Bogoso Krqmareviq, Millosh Mitroviq (komandant i togës) Rasti Fushë Kosovë Kriminel të angazhuar në pastrime etnike në hapësirën e Fushë Kosovës. Sllavisha Andrijeviq- (njëri ndër organizatorët kryesorë për dëbimin me dhunë të shqiptarëve nga Fushë-Kosova) Dragomir Popoviq, Boban Mitroviq, Dragan Dabizhleviq, Lazar Deniq, Radomir Dishiq, Radovan Petroviq, Dragan Mitroviq, Radojica Mitiq, Dragan Iliq, Aca Stankoviq, Zhika Begnellaviq, Mlladen Laziq, Sllavisha Grujiq, Sasha Mihajlloviq, Sava Drashkoviq, Miodrag Bangjur, Millan Milkoviq, Boban Grujiq, Sasha Maksimoviq, Nebojsha Stefanoviq, Vllastimir Jovanoviq, Dushan Zharkoviq, Dragan Zhekiq, Dobri Artinoviq, Stanko Milankoviq, Sllobodan Mitroviq, Dobrivoje Gjorgjeviq, Darko Milosheviq, Dragolub Lakaqeviq, Lubisha Veliqkoviq, Zharko Vasiq. Vlerësohet, se gjatë luftës në Kosovë (1998-1999), forcat militare dhe paramilitare serbe kanë vrarë, ekzekutuar apo masakruar në forma më mizore, rreth 15 mijë shqiptarë, ku 90% prej tyre qenë civilë të pa armatosur..

Related image

Në këtë periudhë kohore janë përdhunuar afër 20 mijë femra shqiptare.

Gjithashtu, mësohet për rrëmbimin e mbi 3 mijë shqiptarëve, ku pas luftës një pjesë e tyre u gjetën nëpër varrezat masive në Serbi, ndërsa akoma nuk dihet për fatin e 2087 të tjerëve. Sipas një përllogaritje, gjatë periudhës kohore mars 1998 – qershor 1999, njësitë kriminale dhe artileria e rendë serbe kanë shkatërruar dhe djegur pjesërisht ose tërësisht rreth 1.100 vendbanime Shqiptar, kanë plaçkitur, djegur e shkatërruar mbi 200.000 shtëpi, banesa, lokale afariste, punëtori zejtare, fabrika, shkolla, biblioteka, monumente kulturore-historike, objekte kulturore, shkencore, fetare etj. Kush janë barbarët serbë që morën pjesë në Masakrën e Reçakut Sipas dëshmitarëve që mbijetuan krimin, në vrasjen e bashkfshatarëve të tyre (përveç njësive militare dhe paramilitare serbe) morën pjesë edhe serbët lokalë, që punonin në postë, në kuvendin komunal të Shtimes etj. 1.Bizhidar Markoviç 2.Çedomir Aksiç 3.Zhivorad Stojçetoviç 4.Bogdan Nojiç 5.Jovica Stojkoviç 6.Momir Ristiç 7.Zvonko Ristiç 8.Ljubomir Nojiç 9.Nenad Marinkoviç 10.Pavle Marinkoviç 11.Zoran Nedelkoviç 12.Sllavisha Marinkoviç 13.Vojisllav Janiçijeviç 14.Milivoje Çanoviç 15.Jovica Jovanoviç 16.Stojan Aksiç 17.Millorad Kostiç 18.Dragisha Kostiç 19.Dragan Tasiç


Image result for lista e krimineleve serb qe kane bere krime ne kosove

Kush janë 35 kriminelë serbë që morën pjesë në vrasjen e 750 shqiptarëve dhe rrëmbimin e 680 të tjerëve nga Gjakova

Image result for lista e krimineleve serb qe kane bere krime ne kosove

35 emra të kriminelëve serbë që akuzohen nga familjarët e viktimave si përgjegjës për vrasjen e 750 shqiptarëve dhe rrëmbimin e 680 të tjerëve nga komuna e Gjakovës. Emrat e kriminelëve janë: 1.Stanojeviç Momçilo 2.Çamoviç Sreten 3.Stanojeviç Milan Çoliç Rade Slavkoviç Milan Stanojeviç Sava Kovaç Slobodan Stojanoviç Sava Dekiç Milan Dekiç Momçilo Raçiç Dragan Mirkoviç Vuk Vujoviç Vaso Vujoviç Nikotin Ragiç Darko Simiç Bozhidar Stefiç Nikola Stefiç Bojan Obradoviç Ljubisha Pantoviç Radovan Pantoviç Miliç Jovanoviç Aca Bozhoviç Çedomir Jovanoviç Sava Ristiç Predrag Jovanoviç Goran Shqepanoviç Millosh Krstiç Srgjan Dikiç Milan Dikiç Momçilo Dimiç Zvezdan Jovanoviç Sinisha Rajkoviç Gojko Drashkoviç Laza Lazareviç Doka thikasopatateperegjakura

Related image
Kush janë barbarët që masakruan 19 anëtarë të familjes Imeraj në fshatin Padalishtë

Kriminelët që kanë ekzekutuar mizorisht familjen Imeraj, janë serbë të ardhur nga disa fshatra të komunës së Burimit (ish-Istogut). Ata janë: -Predrag Belosheviq (Pjesëmarrës i luftrave në Kroaci dhe Bosnjë – Hercegovinë); vëllezërit Grujica e Lubisha Belojeviq, Zharko Belosheviq, Zhika Belosheviq, vëllezërit Malisha e Çeda Tijaniq, Goran Tijaniq, Dejan Tijaniq, Vedran Tijaniq, Obrad Tijaniq, Zhivan Vuçiq, Mirolub Vuçiq, Dushan Vuçiq, vëllezërit Rade e Milisav Ivanosheviq, Igor Shapiq, Gradibor Radunoviq, Ivan Gajin dhe Zoran Shlaniq – të gjithë nga fshati Cërkolez; Dushan Shapiq e Zharko Shapiq nga Belica; Dragan Cvetkoviq nga Uça dhe Sllobodan Petkoviq nga Zhakova.

Image result for lista e krimineleve serb qe kane bere krime ne kosove

Kush janë barbarët që morën pjesë në ekzektutimin e 147 shqiptarëve në Izbicë

Sipas raportit të KMDLNJ-së (6 prill 2000) në ekzekutimin e 147 shqiptarëve në Izbicë janë përfshirë edhe serbët lokalë të fshtarave të Drenicës dhe të Burimit (ish-Istogut).

Image result for lista e krimineleve serb qe kane bere krime ne kosove

Në këtë masakër mizore kanë marrë pjesë: 42 pjestarë të familjeve Tomasheviq nga Syrigana, e këta janë: Mihajlo Tomasheviq Veselin Tomasheviq Sllavko Tomasheviq Vujadin Tomasheviq Nenad Tomasheviq Stojadin Tomasheviq Igor Tomasheviq Miloje Tomasheviq Vladan Tomasheviq Radoslav Tomasheviq Vasilije Tomasheviq Milosh Tomasheviq Radivoje Tomasheviq Preda Tomasheviq Srgjan Tomasheviq Millorad Tomasheviq Mileta Tomasheviq Radenko Tomasheviq Mile Tomasheviq Stojadin Tomasheviq Milenko Tomasheviq Milan Tomasheviq Dragoljub Tomasheviq Gjoko Tomasheviq Boshko Tomasheviq Zhivorad Tomasheviq Zhivojin Tomasheviq Najdan Tomasheviq Nebojsha Tomasheviq Nenad Tomasheviq Branillav Tomasheviq Ratko Tomasheviq Filip Tomasheviq Dejan Tomasheviq Gordan Tomasheviq Predrag Tomasheviq Despot Tomasheviq Tadisha Tomasheviq Sinisha Tomasheviq Tomisllav Tomasheviq Zoran Tomasheviq e Goran Tomasheviq , Pastaj Branisllav Kragoviq Ratko Kragoviq i biri – po nga nga Syrigana.
Pastaj, Marko Ristiq Marko Damjanoviq Dragoljub Rajkoviq Jovica Rajkoviq Rade Kovaçeviq – Zec Dika Kovaçeviq Ognjan Kovaçeviq Gjorgje Mojsiq Radosav Kovaçeviq – Cule Mile Jokiq Nebojsha Kovaçeviq Sinisha Jokiq Svetozar Ristiq Zoran Kovaçeviq – Princ , të gjithë nga Banja; Momir Milentijeviq Zoran Jovanoviq Milutin Arisiq, Milan Todoroviq Dejan Spasiq Nebojsha Nikçiq Miodrag Komatina Niqifor Kovaçeviq Dragan Dimitrieviq Vukmiq Lazareviq – nga Runiku Todor Deverxhiq Rade Deverxhiq Dragisha Deverxhiq Milan Shteviq Dragomir Shteviq Miliq Petroviq e Ognjan Petroviq, nga Radisheva Nenad Shmigiq Radoje Shmigiq Cvetko Shmigiq Dragan Shmigiq e Gollub Shmigiq nga Leçina. Dadosha Iliq Zhivoin Iliq dhe Momçillo Radovanoviq – nga Kuçica. Zhivko Jokoviq e Radosllav Kandiq nga Kotorri, si dhe Radivoje Rasha – Kalenoviq me të bijtë Dejan Rasha dhe Dushan Rasha Zvonko Jovanoviq Zoran Jovanoviq Bllagoje Çolakoviq Nenad Çolakoviq Radosh Lajoviq Ilija Trajkoviq Rajko Rajçiq Vllado Bakraçeviq Lubisha Iliq Momo Peleviq Sllagjan (polic i komunikacionit) 100.Sadudin Rexhepagiq (boshnjak) – të gjitha nga Skënderaj. Goran Shapiq, Rade Shapiq dhe Dushan Shapiq, që të tre nga Belica e Burimit (ish-Istogut).

Image result for lista e krimineleve serb qe kane bere krime ne kosove

Kush janë bandat tjera kriminale serbe që kanë kryer krime në Drenicë?

Në tetor 1999 në fshatin Sankoc të Drenicës, gjatë pastrimit të terenit nga njësiti i TMK-së, të Batalionit I-rë „Ymer Alushani“ të Brigadës 121 „Kumanova“, në njërën nga ish-bazat e shtabit komandues të bandave kriminale serbe, është gjetur një listë me emra të formacioneve ushtarake që vepronin në Drenicë. Aty janë gjetur edhe numra të telefonave dhe fotografi të ndryshme si dhe ditarë që këta kriminelë kanë mbajtur gjatë luftës në Kosovë.(Shih: revistën Ekskluzive, nr.1. janar 2000, f.101)

Image result for lista e krimineleve serb qe kane bere krime ne kosove

Lista e emrave të barbarëve serbë, është si më poshtë: 1.Llazareviq Dragisha, nëntoger 2.Gjorgjeviq Sinisha, rreshter 3.Blanusha Mile, rreshter i vjetër 4.Korçag Goran, rreshter i klasit të parë 5.Millanoviq Predrag, dhjetar 6.Radulloviq Nebojsha 7.Simiq Goran 8.Kostiq Sasha 9.Daniq Sllobodan 10.Gjorgjeviq Zoran 11.Shabiq Zvonko 12.Qausheviq Nenad 13.Jovanoviq Dragi 14.Momqilloviq Miroslav 15.Ivanoviq Milivoje 16.Dejanoviq Verolub 17.Janjusheviq Zhivorad 18.Nedelkoviq Bratisllav 19.Petkoviq Bogolub 20.Gjoriq Sllavolub 21.Vaniq Rasha 22.Dimiq Dushan 23.Bajrami Igor 24.Aliq Zoran 25.Branko Jançiq

Related image
Kush janë barbarët serbë që u përfshinë në vrasjen e Shqiptarëve në Sllatinë të Fushë- Kosovës (?!)

Pas përfundimit të luftës në Kosovë, në garazhin e shtëpisë së Rrahim Imerit në fshatin Sllatinë të Fushë-Kosovës është gjetur një listë me emra të pjesëtarëve të forcave ushtarake e policore serbe që morën pjesë në vrasjen e shqiptarëve në Sllatinë dhe në plaçkitjen e djegien e shtëpive të shqiptarëve në këtë fshatë. (Revista: Ekskluzive nr.4 prill 2000, fq.52)

Image result for lista e krimineleve serb qe kane bere krime ne kosove


Në këtë listë figurojnë emrat e këtyre kriminelëve: Zoran Vukdragoviq – toger Lubisha Simiq – rreshteri Zoran Ristovski Dushan Jevriq Zoran Joviq Mladen Peshiq Milosh Mihajloviq Marko Zhivoinoviq Slavisha Gjorgjeviq Miodrag Pejatoviq Dejan Mikiq Igor Gurkoviq Ivan Stanojeviq Zoran Mimiq Radoje Bulatoviq Mile Rangjeloviq Cvetko Boshkiq Radoslav Ristia Slobodan Gjurgjeviq Darko Miloviq Dragisha Ivanoviq Ivan Steviq Vladeta Stojanoviq Sasha Aksiq Nenad Jovanoviq Nenad Zhivkoviq dhe Dejan Slaviq. (Krimineli Dejan Saviq mësohet se ishte pjesëmarrës edhe në masakrat ndaj civilëve shqiptarë në Opojë) Cilat njësi barbare serbe vranë e masakruan 42 shqiptarë në fshatin Qyshk dhe 35 të tjerë në fshatrat fqinje Pavlan dhe Zahaq të Pejës Më 14 maj 1999 në fshatin Qyshk (2-3 km afër Pejës) u vranë e u masakruan barbarisht 42 meshkuj, gjatë një sulmi të furishëm nga forcat e kombinuara elite militare e paramilitare serbe. Në masakrimin e civilëve shqiptarë kanë marrë pjesë: – Formacioni “Frenki”, një njësit komando i emëruar sipas udhëheqësit të tij Franko Simatoviq – “Frenki”, e cila ka qenë pjesë e forcave speciale të sigurimit shtetëror të Serbisë, të njohur edhe si “Crvene beretke” (Beretat e kuqe). Njësiti snajperist i Armatës së Tretë “Jugosllave”, grup që theksohet të ketë qenë nën komandën e drejtpërdrejtë të kryegjeneralit të Armatës së Tretë serbe. Pastaj, grupet paramilitare të ashtuquajtur “Munja” (vetëtima). “Munja”, në një raport të organizatës “Human Rights Watch-it” (HRW), përshkruhen se “ka qenë një mishërim i çuditshëm i policëve, kriminelëve dhe të vetëquajturve patriotë, (plotësisht nën kontrollin e armatës dhe policisë), të cilët nga serbët ishin konsideruar si legjendarë, për përleshjet e tyre që kishin zhvilluar me Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës dhe për sulmet e pamëshirshme mbi civilët shqiptarë”. miroslavgapiqfoto patentimakinesser.berishes Kush janë barbarët serbë që kryen krime në fshtatin Kishnicë dhe në disa vende tjera të Kosovës Në nëntor 1999, në fshatin Kishnicë (afër Prishtinës), në shtëpinë e Sabit Krasniqit, u gjet një listë me 20 emra barbarësh serbë.

Related image

Ata kishin vendosur shtabin operativ paramilitarë dhe nga shumë burime dëshmohet se nga kjo bazë shkonin e bënin krime ndaj popullatës civile shqiptare nëpër shumë pjesë të Kosovës. Bazuar në listën me emra e mbiemra dhe në adresat e tyre, rezultonë se këta barbarë janë nga Kosova me përjashtim të njërit që ishte nga Kurshumlija. Një pjesë prej tyre, krime kanë kryer edhe në fshatin Kishnicë. Për këto krime kanë dëshmuar Musa Gashi dhe Bajram Gashi, që kanë shpëtuar nga thikat e këtyre kriminelëve.(Ekskluzive nr.1 janar 2000, fq.101) Në listën e gjetur janë skalitur këta emra: Berisha Ruzhdi – Bekim, rom Iliq Stalin – Velko Paniq Pavli – Sinisha, Prelloc i Prishtinës Cvejiq Lubisha – Lan, Hallaq i Madh – Lipjan Vukadinoviq Jovan – Njegosh, Kurshumli Andriq Mirko – Drashko, Prishtinë Dikiq Branko – Nebojsha, Prilluzhë Krastiq Rade – Svetisllav, Skullan i Lipjanit Selishnik Jelica – Tomisllav, Kishnicë Sinisha Jovanoviq, Kishnicë Jovan Karaxhiq, Kishnicë Goran Trajkoviq, Kishnicë Boban Trajkoviq, Kishnicë Dejan Trajkoviq, Kishnicë Predrag Gjorgjeviq, Kishnicë Petar Saveliq, Kishnicë Mile Bulajiq, KIshnicë Gjorgje Bulajiq, KIshnicë Zhivorad Mitiq – Zhiko, Kishnicë Dragan Mitiq – Burdo, KIshnicë Dragan Miliq, Kishnicë Zoran Trajkoviq, Kishnicë Mike Iliq, Graçanicë Dushan Iliq, Graçanic.
Image result for lista e krimineleve serb qe kane bere krime ne kosove

Kush janë 22 barbarët që janë përfshirë në vrasjen eshqiptarëve në Klinë

Më 12 Nëntor 1999, është gjetur edhe një listë me emra të kriminelëve serbë, që kanë vrarë, ekzekutuar e masakruar mizorisht qindra civilë Shqiptarë në komunë të Klinës. Në mesin e barbarëve figuron edhe një barbar shqipfolës.
Dihet mirëfilli se në komunën e Klinës janë përfshirë më së shumti serbë lokalë në vrasjen e Shqiptarëve.

Image result for lista e krimineleve serb qe kane bere krime ne kosove

Lista përmban këta emra: Danë Balaj Zoran Dobriq Zharko Stepiq Vitomir Saviq Millorad Stepiq Gollub Stashiq Dragomir Stashiq Bado Bogiqeviq Zaiq Vojo Dobishleviq Sreta Dançiq Vojo Popi Zoran Pavlloviq Dragan Zhivkoviq Radosllav Zhivkoviq Llazar Vushtiq Radoje Zariq Sreqko Kiziq Gollub Kiziq Gjoko Dashiq Nevica Krstiq Millan Dobriq Dushan Kush janë barbarët serbë që me emrin ”Toga e tmerrit” vranë e masakruan civilët shqiptarë në Viti Më 2 dhjetor 1999, janë gjetur disa dokumente në Samakovë, Viti, Goshicë, Kabash, Binçë, Kllokot, Zhiti etj., në të cilat dëshmohet se paramilitarët serbë, në këtë rajon kanë vepruar me emrin”TOGA E TMERRIT”. Kjo togë është formuar më 19 maj 1999 dhe për një kohë të shkurtër ka vrarë e masakruar 22 civilë pleq, plaka, fëmijë, gra dhe burra që i zunë nëpër shtëpitë e tyre.

Image result for lista e krimineleve serb qe kane bere krime ne kosove

Emrat e kriminelëve janë: Miodrag Stanishiq Sasha Jeriniq Stanisllav Vukiq Sasha Vujiq Mirosllav Mihajlloviq – Mikica Millovan Ivkoviq Vidosllav Kojiq Moma Vasoviq Nenad Perzhiq Branko Arizonoviq Nebojsha Stanojoviq Zoran Cvetkoviq Sllavisha Maksimoviq Dragisha Dinqiq Novica Jakovleviq Lubisha Arsiq Sinisha Jovanoviq Aleksander Jovanoviq Srgjan Ristiq Goran Arsiq Nebojsha Stanishiq Dragan Nojkiq Canko Spasiq Bogoso Krqmareviq Millosh Mitroviq (komandant i togës). Kush janë barbarët serbë që kryen krime dhe spastrim etnik në Fushë-Kosovë 1.Sllavisha Andrijeviq – (njëri ndër organizatorët kryesorë për dëbimin me dhunë të shqiptarëve nga Fushë-Kosova) Dragomir Popoviq Boban Mitroviq Dragan Dabizhleviq Lazar Deniq Radomir Dishiq Radovan Petroviq Dragan Mitroviq Radojica Mitiq Dragan Iliq Aca Stankoviq Zhika Begnellaviq Mlladen Laziq Sllavisha Grujiq Sasha Mihajlloviq Sava Drashkoviq Miodrag Bangjur Millan Milkoviq Boban Grujiq Sasha Maksimoviq Nebojsha Stefanoviq Vllastimir Jovanoviq Dushan Zharkoviq Dragan Zhekiq Dobri Artinoviq Stanko Milankoviq Sllobodan Mitroviq Dobrivoje Gjorgjeviq Darko Milosheviq Dragolub Lakaqeviq.

(Të gjithë këta emra janë të botuar në librin e Flori Bruqit     "Polemika shqip "

http://www.sa-kra.ch/polemikaship.htm 



Libri "Polemika shqip" u ofrohet të interesuarve për shkarkim falas në sektorin

Për shkak të ligjeve censuruese të medias, media jugosllave nuk mbulonte ngjarje që ndodhnin në Kosovë, po ashtu edhe sjellja e vendeve ndaj katastrofës humanitare që po ndodhte atje. Kështu që, shumë pak nga publiku jugosllav prisnin ndërhyrjen e NATO, por mendohej gjërësisht se do të arrihej një marrëveshje diplomatike.

Mbështetja për Luftën e Kosovës dhe, në veçanti, ligjshmëria për fushatën bombarduese të NATOs vinte nga burime të ndryshme. Në një artikull në 2009, David Clark shkruante se "Çdo anëtar i NATO, çdo vend i BE, dhe shumica e fqinjëve të Jugosllavisë, mbështesnin veprimet ushtarake"me deklarata nga liderët Bill Clinton, Václav Havel dhe Tony Blair respektivisht e përshkruanin luftën si, "një sulm me tanke dhe artileri mbi një popullsi të pambrojtur liderët e të cilëve kishin pranuar paqen," "lufta e parë për vlera"dhe "për të shmangur atë që mund të bëhej një katastrofë humanitare në Kosovë.".

Të tjerë si sekretari i përgjithshëm i OKB Kofi Annan i cili i quante veprimet e NATO si të drejta i cili theksoi se në disa raste përdorimi i forcës është i nevojshëm për të sjellë paqenmegjithëse Annan tha se "Këshilli duhej të përfshihej në vendimet për përdorimin e forcës."Në një raport të Komisionit Ndërkombëtar të pavarur në Kosovë, me titull The Kosovo Report, i cili zbuloi se:
“forcat [jugosllave] nisën një fushatë terrori të planifikuar mirë dhe dëbimin e shqiptarëve të Kosovës. Kjo fushatë përshkruhet shpesh si "pastrim etnik", me qëllimin për të larguar shumë, në mos të gjithë, shqiptarët nga Kosova, për të shkatërruar shoqërinë e tyre, dhe përtë parandaluar rikthimin e tyre.“


Një tjetër raport u publikuar nga Zyra e Informacionit dhe e Shtypit të NATOs i cili raportoi se, "shkeljet e të drejtave të njeriut në shkallë të gjerë në Kosovë japin një terren të pakundërshtueshëm reference për aspektin humanitar të ndërhyrjes së NATO."

Disa kritikë shtojnë se NATO nuk kishte mbështetjen e Këshillit të Sigurimit të OKB që dë të thotë se nuk kishte bazë ligjore, por sipas disa shkollarëve të njohur, "nuk kishte asnjë bazë të sigurtë ligjore për atë veprim, i cili u justifikua."

Përveç politikanëve dhe diplomatëve, komentuesit dhe intelektualët po ashtu mbështesnin luftën. Michael Ignatieff e quajti ndërhyrjen e NATOs një "përgjigjje moralisht e justifikueshme ndaj spastrimit etnik dhe vërshimit të refugjatëve, dhe jo si shkak për vërshimin e emigrantëve"ndërkohë që Christopher Hitchens tha se NATO ndërhyri vetëm, "kur forcat serbe filluan të dëbimet masive dhe një spastrim etnik me shkallë të gjerë."

Duke shkruar tek The Nation, Richard A. Falk shkroi se, "fushata e NATO arriti heqjen e forcave ushtarake jugosllave nga Kosova dhe më e rëndësishmja largimin e njësive paraushtarake dhe policore serbe".


Disa kritikuan ndërhyrjen e NATO si shmangie taktike politike, pasi erdhi direkt pas skandalit të Monica Lewinsky, duke nënvizuar se media amerikane zëvendësoi vëmendjen tek lufta.
Gjithashtu, disa theksojnë se para bombardimit, në vend që të ishte një konflikt i përgjakshëm, UÇK nuk përfshi në luftën civile ndaj forcave jugosllave dhe se shifrat e të vrarëve (përfshirë edhe shqiptarët) u rritën pas ndërhyrjes së NATO.

Gjithësesi, mungesa e luftës nuk do të thoshte se kishte paqe mes serbëve dhe shqiptarëve, siç kanë theksuar burime të tjera, duke cituar vdekjen e 1,500 shqiptarëve dhe dëbimin e 270,000 të tjerëve para ndërhyrjes së NATO[129] dhe represionin dramatik të popullsisë shqiptare
 pavarësisht ndryshimeve kushtetuese të regjimit[143] të Millosheviçit që impononte një "aparteid" në Kosovë.

Presidenti i SHBA Clinton dhe administrata e tij u akuzuan se kishin rritur numrin e të vrarëve shqiptarë nga forcat shtetërore serbe.

Pas bombardimit të ambasadës kineze në Beograd, Kryeministri kinez Jiang Zemin tha se SHBA po përdorte superioritetin ekonomik dhe ushtarak për të rritur progresivisht influencën në vende të tjera. Liderët kinezë e quajtën fushatën e NATO një precedent i agresionit lakuriq, një formë e re e kolonializmit, një luftë agresive e pabazë në moral dhe ligj. U pa si një komplot i SHBA për të shkatërruar Jugosllavinë, të zgjerohej në lindje dhe të kontrollojë të gjithë Europën.

Karta e Kombeve të Bashkuara nuk lejon ndërhyrjet ushtarake në vende të tjera sovrane me disa përjashtime të cilat, në përgjithësi, duhej të vendoseshin nga Këshilli i Sigurimit të OK; kjo çështje ligjore provoi të ishte kontroverse ndërmjet shumë  shkollarëve ligjorë të cilët debatojnë se megjithëse Lufta e Kosovës ishte ilegale, ishte sërisht e drejtë. Çështja u soll në Këshillin e Sigurimit të OKB nga Rusia, në një projekt-rezolutë e cila, inter alia, do të konfirmote "se përdorimi i forcës nga vetëm një palë konstituon në një shkelje flagrante të Kartës së Kombeve të Bashkuara". Kina, Namibia, dhe Rusia votuan për rezolutën, anëtarët e tjerë dolën kundër, kështu që dështoi.

Lufta la shumë të vrarë. Që prej marsit 1999, luftimet dhe shënjestrimi i ndërtesave civile la rreth 1,500–2,000 civilë dhe luftëtarë të vrarë.
 Numri përfundimtar i të vrarëve nuk është isigurtë për çdo palë.

Humbjet civile
Në qershor të vitit 2000, Kryqi i Kuq raportoi për 3,368 civilë (2,500 shqiptarë, 400 serbë, dhe 100 romë) ende të humbur, afërsisht një vit pas konfliktit.

Një studim i kërkuesve të Center for Disease Control and Prevention (Qëndra e Kontrollit dhe Parandalimit të Sëmundjeve) në Atlanta, Gjeorgjia publikoi në vitin 2000 në një gazetë mjekësore the Lancet se ka pasur rreth "12,000 të vdekur në të gjithë popullsinë" të cilat kanë si shkak luftën.

Ky numër u arrit gjatë vëzhgimit të 1,197 shtëpive nga shkurti 1998 deri në qershor 1999. 67 nga 105 vdekje të raportuara në popullsinë e përgjithshme kishin si shkak trauma të shkaktuara nga lufta, nga kjo del shifra e 12,000 të vdekurve nëse zbatohet kjo shkallë vdekshmërie në të gjithë popullsinë e Kosovës.

 Shkalla më e lartë e vdekshmërisë ishte te meshkujt nga 15 deri 49 vjeç (5,421 viktima të luftës) si edhe për meshkujt mbi 50 vjeç (5,176 viktima). Për personat nën 15, përafërsisht 160 viktima për meshkujt dhe 200 për femrat. Për femrat nga 15–49 vjeç rreth 510 viktima; më të mëdhaja se 50 vjeç rreth 541 viktima. Autorët gjithashtu shkruan se nuk mund të ndahen humbjt civile nga ato ushtarake pasi u kryen shumë vrasje ndaj njerëzve të paarmatosur.

Në një studim të vitit 2008 nga Humanitarian Law Center (Qëndra Ligjore Humanitare), Komisionit Ndërkombëtar të Njerëzve të Humbur, dhe Komisionit të Njerëzve të Humbur të Serbisë bënë një listë emër për emër për viktimat gjatë dhe pas luftës. Sipas Librit të Kujtimit të Kosovës, 13,421 njerëz u vranë në Kosovë gjatë konfliktit, nga 1 janari 1998 deri në dhjetor 2000. Nga ajo shifër, 10,533 ishin shqiptarë, 2,238 serbë, 126 romë, 100 boshnjakë dhe të tjerë.



Jugosllavia raportoi se sulmet e NATOs shkaktuan nga 1,200 deri në 5,700 të vrarë. Sekretai i Përgjithshëm i NATOs Lord Robertson, shkroi se pas luftës "numri i saktë i të vrarëve nuk do të njihet kurrë me saktësi" por gjithashtu ai i dha disa shifra të dhëna nga një raport i Human Rights Watch si përafrimi më i saktë. Ky raport numëronte nga 488 deri në 527 civilë të vrarë (90 deri në 150 prej tyre u vranë nga përdorimi i bombave thërrmuese) në 90 incidente të ndryshme, më i keqi nga të cilat ishte rasti i 87 shqiptarëve refugjatë në afërsi të Korishës.

 Sulmet në Kosovë ishin në përgjithësi më shumë vdekjeprurëse për shkak të situatës ngatërruese me lëvizjet e shumta të refugjatëve, vetëm një e treta e incidenteve numëronin më shumë se gjysmën e viktimave.


Civilët e vrarë nga forcat jugosllave

Numra të ndryshëm janë dhënë për vrasjet e shkaktuara nga forcat jugosllave përgjatë viteve. Rreth 800,000 shqiptarë të Kosovës u dëbuan dhe rreth 7,000 deri në 9,000 u vranë, sipas The New York Times.[154] Departamenti Amerikan i Shtetit numëron rreth 10,000 të vrarë, e cila citoi abuzimet e të drejtave të njeriut si shkaku kryesor i sulmimit të Jugosllavisë.

Ekspertët statistikorë që punonin për Gjykatën Ndërkombëtare Kriminale për ish Jugosllavinë (ICTY) raportojnë për një numër total të vrarësh prej rreth 10,000 njerëzish.
 Eric Fruits, profesor i Universitetit Shtetëror të Portland, debatoi se analizat e ekspertëve janë bazuar në të dhëna me gabime dhe se asnjë prej përfundimeve të tyre nuk mbështetet nga ndonjë analizë statistike.





Humbjet ushtarake të NATOs ishin të ulëta. Sipas raporteve zyrtare, aleanca nuk pësoi asjnë të vdekur si shkak i luftimeve direkte. Gjithësesi, në orët e para të mëngjesit të 5 majit, një helikopter ushtarak amerikan AH-64 Apache u rrëzua afër kufirit mes Shqipërisë dhe Serbisë.

Një tjetër helikopter amerikan AH-64 Apache u rrëzua 64 km larg Tiranës, shumë afër kufirit Shqipëri/Kosovë.[160] Të dy pilotët amerikanë të helikopterit ndërruan jetë në atë incident. Ata ishin të vdekurit e vetëm të NATOs gjatë luftës, sipas deklaratave zyrtare të NATO-s

Pati disa të vdekur pas luftës, kryesisht për shkak të minave të tokës. Gjatë luftës, aleanca raportoi humbjen e patë të një avioni stealth (i padukshëm nga radari) i USAF (një F-117 Nighthawk), i vetmi rast ku një avion i tillë është rrëzuar në luftime.

 Më tej një avion luftarak F-16 u rrëzua afër qyteti të Šabact dhe 32 UAV (mjeta ajërore pa pilot) nga vende të ndryshme u rrëzuan. Mbetjet e UAV-ve të rrëzuara jepeshin në televizionet e Serbisë gjatë luftës. Disa burime amerikane tregojnë për një tjetër F-117A të dëmtuar rëndë, dhe megjithëse u kthye vetë në bazë, ai avion nuk fluturoi më. Avionë A-10 Thunderbolt u raportuan si humbje, me dy të rrëzuardhe dy të tjerë të dëmtuar.

 Tre ushtarë amerikan në një Humvee në një patrullë rutinë u kapën nga Forcat Speciale Jugosllave në kufirin me Maqedoninë




NATO nuk lëshoi asnjë deklaratë mbi humbjet në njerëz nga ana e serbëve. Sipas autoriteteve jugosllave 462 ushtarë u vranë dhe 299 u plagosën nga sulmet ajërore të NATO.

 Emrat e të vrarëve jugollavë u shënuan në një "libër kujtimi".

Përsa i përket pajisjeve ushtarake, NATO shkatërroi rreth 50 avionë jugosllavë duke përfshirë 6 MiG-29 të shkatërruara në luftime ajër-ajër. Disa G-4 Super Galeb u shkatërruan që në strehën e tyre nën bunker pas një zjarri të shkaktuar nga një bombë anti-bunker. Në fund të luftës, NATO zyrtarisht raportoi se ka shkatërruar 93 tanke jugosllave. Jugosllavia pranonte vetëm 3 tanke të shkatërruar. Shifrat më vonë u verifikuan nga inspektorët Europianë kur Jugosllavia iu bashkua marrëveshjes së Dejtonit, duke llogaritur numrin e tankeve atëherë dhe gjatë inspektimit në 1995. NATO raportoi se Ushtria Jugosllave humbi 93 tanke (M-84 dhe T-55), 132 APC (transportues personeli të blinduar ose Autoblinda), dhe 52 copë artilerie.

 Shumë burime i kundërshtonin këto shifra duke thënë se një pjesë e tankeve ishin karrema prej kartoni ose tanke të luftës së dytë botërore të përdorur si shënjestra. Vetëm mbrojtja kundër-ajërore nuk u prek për të mos u rrezikuar pasi avionët e NATOs shpesh sulmonin në lartësi të sigurta prej 5,000 m.

Gjithësesi, humbjet më të rënda për Ushtrinë Jugosllave ishte infrastruktura e dëmtuar dhe e shkatërruar. Pothuaj të gjitha bazat ajërore ushtarake dhe pistat ajërore (Batajnicë, Ladevci, Aeroporti Sllatina, Golubovci dhe Aeroporti i Gjakovës) dhe shumë ndërtesa ushtarake dhe komplekse të shkatërruara dhe të dëmtuara rëndë.

Përveç këtyre edhe industria e mbrojtjes u dëmtua rëndë (Utva, fabrika Zastava Arms, qëndra riparuese e forcave ajërore Moma Stanojlović, qëndrat riparuese në Čačak dhe Kragujevac).

Moreover, në përpjekje për të dobësuar Ushtrinë Jugosllave, NATO shënjestroi edhe disa komplekse të rëndësishme civile (rafineria e naftës në Pančevo,rafineria e naftës në Novi Sad, ura, hekurudha, etj.)


Humbjet e Ushtrisë Çlirimtarë të Kosovës ishin të vështirë për tu llogaritur. Sipas shumë raporteve rreth 1,000 të vrarë në rradhët e UÇK-së. Vështirësitë rriteshin në llogaritjen e shifrave të sakta. Gjërat komplikoheshin pasi ishte e vështirë të përcaktohej se cili ishte anëtar i UÇK dhe kush jo pasi e gjithë popullsia shqiptare e mbështeste luftën e tyre dhe shumë bashkoheshin edhe pa pasur një uniformë ushtarake të përshtatshme.

 Për shembull, jugosllavët konsideronin çdo shqiptar të armatosur si anëtar të UÇK, pavarësish se mund të ishte një punonjës i armatosur me leje. Edhe për shkak të diferencës së madhe në armatim dhe numër me jugosllvët, UÇK detyrohej të bënte luftë guerrilase dhe në zona informale dhe shpesh luftëtarë mund të jenë vrarë por nuk janë raportuar pasi nuk kishin mjete identifikimi.



Brenda tre javësh, mbi 500,000 shqiptarë u kthyen në shtëpi. Nga nëntori 1999, sipas UNHCR, 848,100 nga 1,108,913 refugjatë u kthyen.

Sipas censusit jugosllav të 1991 kishte rreth 194,190 serbë dhe 45,745 romë në Kosovë.

Sipas Human Rights Watch, 200,000 serbë dhe mijëra romë ikën nga Kosova gjatë dhe pas lufte. Sipas disa shifrave të tjera nga Kosova ikën 164,000 serbë por pas rikthimit të qetësisë nga KFOR një pjesë u kthyen.



No comments:

Post a Comment