Pika kufitare në Çakorr në “pritje” të vullnetit politik, çfarë thonë nga Komuna e Pejës para protestës së paralajmëruar më 25 prill – heshtje nga ministrit

         Shkruan Akademik Flori Bruqi

Qafa e Çakorriit ose Çakorri është një qafë mali që shtrihet në Alpet Shqiptare, në kufi në mes Malit të Zi dhe Kosovës, në një lartësi 2,058 m. Çakorri përbën ujëndarësin në mes lumit Lim dhe Lumbardhit të Pejës. Përbëhet nga rreshpet argjilore të Paleozoikut dhe dolomitët kristalore të Triasit.

Çakorri është e mbuluar me pyje halore dhe kullota alpine. Është i njohur për bukurinë e tij natyrore. Qafa malore e Çakorrit (1,849 m), lidhë Andrijevicën dhe Pejën me rrugën e ndërtuar në vitin 1926, e cila është lidhja më e shkurtër në mes Kosovës një pjesë të madhe të bregdetit Adriatik. Për shkak të reshjeve të rënda të dëborës dhe ortekëve të shpeshta trafiku në muajt e dimrit ndërkrehet rregullisht

Demarkacioni i kufirit Kosovë-Mali i Zi ishte një marrëveshje diplomatike ndërmjet zonës kontestuese të Kosovës dhe Malit të Zi e cila u finalizua në vitin 2015 për kufijtë eventualë ndërmjet tyre. Mali i Zi fitoi pavarësinë e tij në vitin 2006 dhe Kosova shpalli në mënyrë të njëanshme pavarësinë nga Serbia në vitin 2008. Si e tillë, nuk kishte asnjë marrëveshje kufitare mes tyre. Negociatat diplomatike mes qeverive të Kosovës dhe Malit të Zi u kritikuan ashpër nga të dyja palët.

Rreth 8,000 hektarë tokë që shtrihej 60 kilometra kishte mbetur e diskutueshme. Një artikull i Saudi Gazette thoshte se ishte afërsisht 18,900 acres.. Kryeministri i Malit të Zi Milo Gjukanoviq deklaroi se "Malit të Zi nuk i duhet as një metër nga territori i Kosovës".. Marrëveshja për demarkacionin e kufirit me Malin e Zi ishte një nga kërkesat e qarta të Parlamentit Evropian për procesin e liberalizimit të vizave për Kosovën.^[

Në vitin 2015, Ramush Haradinaj këmbënguli se kufijtë jugosllavë të vitit 1974 ishin të domosdoshëm për të vazhduar marrëdhëniet e mira me Malin e Zi. Marrëveshja u ratifikua nga të dyja qeveritë në vitin 2015 dhe u zbatua në mars 2018,duke çuar në Çakor, një rajon shqiptar që simbolizon patriotizmin, duke iu dorëzuar Malit të Zi..

Presidenti i Kosovës Hashim Thaçi dhe kryeministri i Malit të Zi nënshkruan marrëveshjen më 17 shkurt 2018. Ajo u ratifikua në Parlamentin e Kosovës një muaj më vonë..Marrëveshja është kritikuar pasi ndalimi për të udhëtuar brenda zonës Shengen ishte hequr për çështje më të rënda kufitare midis Gjeorgjisë dhe Ukrainës, por jo për Kosovën me çështjet e saj më pak të rënda kufitare.

Debati

Një fshatar i quajtur Ali Hajdaraj ka thënë se “kanë marrë tokë që i ka kaluar babai te bir brez pas brezi, ne kemi varre këtu, varret e të parëve tanë që kanë luftuar në anën tjetër të kufirit”.^[9] Fshatarët në luginën e Rugovës u zotuan se do të rrokin armët nëse qeveria vazhdon t'i injorojë ato. Në vitin 2016, Lëvizja Vetëvendosje akuzoi PDK-në për marrëveshjen për Demarkacionin e Kufirit me Malin e Zi..

Harta Natyrore e Shqipërisë etnike

Kryeministri Isa Mustafa ka takuar vendasit rugovas që kundërshtojnë demarkacionin në vitin 2016. Një vendas ka thënë se kryeministri nuk ka thënë asgjë për këtë çështje. 

Kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, mbajti një fjalim protestues me 2000 aktivistë,që çoi në shtyrjen e demarkacionit në Kuvendin e Kosovës. Në gusht të vitit 2015, kryeministri Ramush Haradinaj kritikoi demarkacionin. Katër vite më vonë, në vitin 2019, ai takoi Mujë Rugovën, për të diskutuar për finalizimin e demarkacionit.

Akademik Prof.dr.  Ibrahim Rugova paralajmëroi për demarkacion që në vitin 2002.

Sulmet

Më 28 gusht 2015, një punonjës i RTK-së pësoi një sulm të dytë në shtëpinë e tij nga një grup që kundërshtonte demarkacionin.Një person i panjohur ka hedhur një mjet shpërthyes brenda, duke mos u lënduar. Një grup i quajtur Rugovasit pretendoi të dy sulmet duke paralajmëruar më shumë viktima nëse qeveria vazhdon të injorojë opozitën. Më 30 gusht, gjashtë mbështetës të opozitës u arrestuan nga policia me dyshimin e përfshirjes në një sulm me granata me raketa në parlament. Federata Evropiane dhe Ndërkombëtare e Gazetarëve (EFJ/IFJ) dënuan sulmet. Protestat e dhunshme kanë ndodhur në Prishtinë me sulme të policisë së trazirave me molotovë. Një artikull i Kosovapress shkruan se banorët e Rugovës kanë sulmuar RTK-në për shkak se e ka përkrahur demarkacionin.

Raportet ndërkombëtare

Agjencia e Pavarur Ballkanike e Lajmeve ka publikuar një artikull duke shpjeguar se ekspertët ndërkombëtarë të emëruar nga Atifete Jahjaga kanë deklaruar se demarkacioni nuk ka shkelur asnjë ligj.Opozita kritikoi komisionin se është shumë i ngjashëm me komisionet e mëparshme. Si vendasit shqiptarë, ashtu edhe ata malazezë përreth kufijve u shprehën se politikanët duhet të kenë parasysh opinionet e publikut. Një raport nga Saferworld i titulluar Vizatimi i kufijve në Ballkanin Perëndimor: Një perspektivë e njerëzve i botuar në 2011 thotë se dështimi për të zgjidhur çështjet e demarkacionit dhe për të ngritur standardet e kontrollit të kufirit siguron gjithashtu që pjesë të rajonit të ruajnë një reputacion si të pambrojtur ndaj krimit të organizuar transnacional, kontrabandës. dhe trafikimit të njerëzve

Pas deklaratës së presidentit të Francës, Emmanuel Macron, i cili ka deklaruar se Franca ka pezulluar procesin e liberalizmit të vizave, ka reaguar ish-kryenegociatorja e Kosovës në dialogun me Serbinë në Bruksel, Edita Tahiri. Me anë të një postimi në Facebook, Tahiri ka thënë se ndonëse në të kaluarën “Qakorri” ishte kusht për liberalizimin e vizave, sipas saj, tani po vendosen kushte të tjera e që në këtë rast është krijimi i Asociacionit të Komunave me shumicë serbe. “Ishte qakori, tash Asociacioni si kusht për liberalizimin, demarkacioni u mbërri bën kompromis ata që e kundërshtonin, tash radha te Kurti – Macron paska thënë hapur kushtin kryeministrit dhe presidentes, si dhe ka thënë se ata kanë premtuar, por se kanë mbajtur fjalën. Populli nuk i di këto gjëra sepse nuk tregojnë udhëheqësit tanë, por duhet ta kuptojë nga evropianët”, shkroi ajo. Presidenti i Francës, Emmanuel Macron, ka theksuar se çështja e liberalizimit të vizave, është pezulluar nga ana e Francës, sepse sipas tij, ka të bëjë me respektin e fjalës së dhënë dhe e njëjta Macron thotë se nuk po mbahet. Kështu ka thënë ai në një konferencë të përbashkët me kryeministrin e Shqipërisë, Edi Rama, në Tiranë. Macron thekson se pret nga presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiq, që të mbajë përgjegjësi dhe të dënojë aketet e sulmit të 24 shtatorit në Banjskë. Kurse nga ana e Kosovës, Macron pret që të njihet Asociacioni i Komunave me shumicë serbe. Angazhimi i të dyja palëve që të ecin përpara sipas presidentit Macron, është kusht i paqes. “E them me shumë qartësi që iu kemi besuar për çështjen e vizave, çështja është pezulluar nga ana e Francës sepse ka të bëjë me respektin e fjalës së dhënë dhe e njëjta nuk po mbahet. Pres që të angazhohen të dyja palët që të ecin përpara në javët e ardhshme, është kushti i paqes në të gjithë zonën”, tha ai. Edita Tahiri (lindur më 29 korrik 1956) është një politikane, diplomate dhe akademike e njohur kosovare, e cila ka luajtur një rol kyç në lëvizjen për pavarësinë e Kosovës dhe në proceset e shtetndërtimit. Kryenegociatore në Dialogun e Brukselit: Ajo është e njohur botërisht si Kryenegociatorja e parë e Kosovës në bisedimet teknike me Serbinë, të ndërmjetësuara nga Bashkimi Evropian. Pozita Qeveritare: Ka shërbyer si Zëvendëskryeministre e Kosovës dhe Ministre për Dialogun. Më herët, gjatë viteve '90, ka qenë Ministre e Punëve të Jashtme në qeverinë në ekzil të Kosovës. Lideri i Pavarësisë: Ishte një nga figurat qendrore të Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) në kohën e presidentit Ibrahim Rugova dhe pjesëmarrëse në Delegacionin e Kosovës në Konferencën e Rambujesë.

 

Banorë dhe aktivistë nga Peja, Plava, Gucia dhe Andrijevica kanë paralajmëruar një protestë paqësore më 25 prill, me kërkesën kryesore funksionalizimin e rrugës dhe hapjen e pikës kufitare në Çakorr, që do të lehtësonte lidhjen mes Kosovës dhe Malit të Zi.

Protesta do të mbahet nën sloganin “Mjaft me izolim!” dhe pritet të zhvillohet në zonën Kotlovi – Kuçishtë, në malin e Çakorrit. Organizatorët kërkojnë nga institucionet qendrore në Kosovë dhe në Mal të Zi që të trajtojnë këtë çështje si prioritet dhe të mundësojnë hapjen e pikës kufitare.

Në lidhje me këtë çështje, Telegrafi ka kontaktuar me Faik Zekajn, shefin e kabinetit të kryetarit të Komunës së Pejës, Gazmend Muhaxheri – i cili theksoi se komuna nuk ka kompetencë direkte për këtë projekt, por ka qenë e angazhuar në ngritjen e kësaj kërkese në nivel qendror.

Foto: Faik Zekaj, shefi i Kabinetit të kryetarit të Pejës

“Rruga Pejë-Kuçishtë-Çakorr është rrugë regjionale është në kuadër të Ministrisë së Infrastrukturës edhe për shkak se lidh dy shtete, Kosovën me Malin e Zi”, tha ai.

“Kjo është një prej arsyeve që edhe ne kemi kërkuar dhe nuk ka qenë në kompetencën tonë, hapja e kësaj rruge”.

Zekaj shtoi se, sipas tij, nga pala malazeze ka pasur gatishmëri për hapjen e pikës kufitare, ndërsa mungon një vullnet i tillë nga institucionet vendore.

“Na në çdo takim kemi kërkuar edhe në institucione vendore, edhe në institucionet e Malit të Zi. E kemi parë një vullnet të institucioneve të Malit të Zi me hapë, po deri më tash vetëm në institucionet tona s’e kemi parë vullnet që më hap kufirin në Çakorr dhe kjo po duket si arsye politike”, bëri të ditur ai.

Ai theksoi se hapja e kësaj pike kufitare do të kishte ndikim të drejtpërdrejtë në zhvillimin ekonomik dhe turistik të rajonit, si dhe në lehtësimin e lëvizjes së qytetarëve.

“Edhe qytetarët janë të vetëdijshëm që si rrugë, ajo pjesë e rrugës nuk është në kuadër të komunës, pra ata kanë kërkuar njëfarë mbështetje që na në çdo takim kemi kërkuar që të hapet ajo pikë kufitare dhe të shtrohet rruga”, deklaroi Zekaj.

“Ajo pjesë është pjesa më kryesore për zhvillimin e turizmit, sidomos për bjeshkët e Rugovës, po ashtu edhe për shkak të qasje më të lehtë të shqiptarëve të Plavës e të Gucisë, që e kanë më lehtë qasjen edhe me ardhë në qytetin e Pejës”, përfundoi ai.

Telegrafi ka tentuar të marrë qëndrim edhe nga Ministria e Punëve të Brendshme, Ministria e Punëve të Jashtme dhe Ministria e Infrastrukturës dhe Transportit, por deri në publikimin e këtij lajmi nuk ka pranuar përgjigje.