Fatbardha Demi: Riciklimi i tezave anti-shqiptare të shek 19 në masmedian shqip-shkruese

(Mjer’ ai që i jep puthjen e tradhtis’ kombit të vet, Mëmëdheut dhe të birit të të lartit Zot në qiell! (Naim Frashëri «Dëshira e vërtetë e shqiptarëve»)

Fatbardha Demi

Është vënë re, në harkun e viteve të fundit, mbi bazën e metodës «moderne» të shtjellimit të Historisë dhe në emër të “së vërtetës historike”, në fakt lexojmë shpalosjen e tezave anti-shqiptare të dy shekujve të fundit (19-20) mbi historinë e popullit, figurat e shquara dhe Shtetin Shqipëtar. Këtë dukuri, na e zbulojnë edhe disa shkrime-analizë të autorit Pirro Priftit si: «Lidhja e Prizrenit – Lidhja që zgjoi shqiptarizmin por copëtoi territoret shqiptare»(1), «Rrënimi i ‘Shtëpisë së Pavarësisë’ – një goditje e pabesë ndaj Rilindasve» (2) «Censusi – Një Atentat kundër Komunitetit Ortodoks shqiptar » (3), «Patriot, Ali Pashë Tepelena!? Kjo është butafori politike» (4)

Boshti rreth së cilës shtjellohen këto shkrime është: Shqiptarët janë fajtorë për copëtimin e trevave të tyre, për urrejtjen, shovinizmin dhe genocidin e ushtruar nga fqinjët e tyre, se Shteti shqiptar po bën një luftë të fshehtë ndaj komunitetit fetar ortodoks, dhe «politika bizantine shqiptare… ka reminishencat raciste, osmane në kuptimin e drejtimit të vëndit dhe të marëdhënieve me jashtë » (3) Përfundimisht, vlerësimi i autorit për vendin tonë është: «me sa duket po vërtetohet historia e fshatit të pasur që pinte ujë nga burimi i ujit që të bënte të çmendur. Çdo njeri që vinte të punonte dhe të banonte në atë fshat, duhej ta mendonte se, donte s`donte do të çmendej dhe budallallepsej si fshatarët e fshatit. Kjo është Shqipëria»! (4) Për hir të së vërtetës, burimi i kësaj «fabule» vjen nga ish-kryeministri dhe presidenti i Greqisë Kostandin Karamanlis, i cili e përshkruante vendin e tij si një “azil i madh të çmendurish” (Robert D.Kaplan – Vepër e cituar, f.40).(5)

Përse duhet t’iu kushtojmë vëmendje shkrimeve që haptas janë sajesa dhe s’kanë asnjë mbështetje të fakteve historike ?

Siç shprehej studiuesi i metodës historike Marc Bloch, edhe në shkrimet ku shtrëmbërohet historia, studiuesi mund të gjej fakte që plotësojnë pasqyrimin e realitetit të kohës. Në këtë kënd-vështrim, dobia e trajtimit të këtyre shkrimeve, është se këto ide, vërehen edhe në disa shkrime, debate televizive dhe media elektronike të autorëve të tjerë shqiptarë dhe të huaj. Pra është një realitet i sotëm i medias dhe ideve që qarkullojnë në shoqërinë shqiptare dhe më gjerë. Sikurse edhe në shkrimet e lartpërmendura, ato shpesh trazohen, si kashta me grurin, me data dhe ngjarje historike (shpesh jo të sakta), por të shkëputura nga zhvillimet politike ndërkombëtare dhe të vendit, të kohës në fjalë dhe të komentuara së prapthi. Sipas analistit të shquar italian Marco Travaglio, kjo dukuri ka qëllime thjesht politike, sepse „Duke luajtur me fjalët mund t`i manipulosh faktet dhe në përfundim, të gjith memorjen kolektive” (6)

Tezat që shpalos autori mbi figurat dhe ngjarjet historike të shqiptarëve, pasqyrohen në shtypin dhe dokumentat historike, që i përkasin periudhës së shk19-20 mbi “Çështjen Shqiptare” të përdorura nga shtetet fqinj dhe Fuqit e Mëdha. Për rrjedhojë, në të gjitha shkrimet e lart-përmendura nuk ka asnjë “trajtim modern të temës historike”, por kemi thjesht një riciklim të tezave të vjetra anti-shqipëtare, që janë përdorur për qëllimin e copëtimit dhe të zhdukjes së Shtetit dhe popullit shqipëtar.

Një nga tezat qëndrore është ajo e «fajësise» së shqiptarëve si bashkë-punëtorë të forcave pushtuse. Kjo tezë nuk është e panjohur për popullin tonë, për faktin e thjeshtë se për këtë «arsye» edhe në ditët e sotme, një pasuri e madhe (në kohën e genocidit të Zervës, e vlerësuar në 20 deri 30 milion franga ari) (letër e M.Frashërit dërguar MPJ, Tiranë F.142 “Dokumente për Çamërinë”) në monedhë, tokë dhe ndërtesa, pa llogaritur donacionet milionëshe të shqiptarëve për Kishën e tyre Autoqefale ortodokse, akoma shfrytëzohet, jo nga pronarët e ligjshëm, sipas konventave të BE-së, por nga fqinji ynë jugor, anëtar i BE-së. Nuk lejohen të qarkullojnë të lirë banorët autoktonë çamë, e drejtë e aprovuar nga BE-ja dhe mbi të gjitha, mbajtja me kokë-fortësi e «Ligjit të Luftës » (28 tetor 1940) dhe ideollogjisë shoveniste «Vorio-epirote» (ku shqiptarët paraqiten si pushtues të tokave greke) midis dy anëtarëve të të njejtit bllok ndërkomëbetar ushtarak NATO-s, gjë që na bën të mendojmë, se qënja në BE apo organizma ndërkombëtarë, nuk garanton TË DREJTAT E NJERIUT dhe të Shtetit Shqipëtar.

Në shërbim të kësaj teze, autori në mënyrë të përsëritur mundohet të na ndërgjëgjesojë për shkakun e “vërtetë” të genocidit ndaj shqipëtarëve, të popullsive sllavo-ortodokse: «se klasa e pasur shqiptare e lidhur kokë e këmbë me Perandorinë osmane, është fajtore si për cungimin (e trojeve) dhe urrejtjen ndaj shqiptarëve dhe Shqipërisë… sepse këta pashallarë në krye të sanxhaqeve ushtruan dhunë edhe ndaj popullatave sllave, rumune dhe greke» (4)

Njohja me historinë e popujve të Europës dhe ata ballkanik, do ta ndihmonin autorin të mësonte se, fiset aziatike osmane ishin numerikisht të papërfillshëm në krahasim me popujt dhe vendet që pushtuan. Se këta ndoqën të njejtën metodë, si fiset kalorës (Gotet, Burgundet, Franket, Avarët etj.) të para dhjetra shekujve në Europën Veriore dhe Qëndrore, të cilët shfrytëzuan popujt që pushtuan, për “material” njerëzor, ushtarak dhe administrative, duke i vënë në shërbim, apo si skllevër të tyre. Kësaj praktike, nuk i ka shpëtuar as populli ynë i pushtuar. Në fakt, kjo metodë u përdor, pa asnjë ndryshim edhe në shk 19-20 ndaj trevave dhe popullsisë shqipëtare, nga Mbretëritë dhe Shtetet sllavo-ortodokse me ndihmën e paçmueshme të faktorit fetar, islamo-ortodoks.

Dëshmi të vlefshme se si funksiononte administrata turke, na e ka sjellë Edith Durham (e ripohuar edhe nga Faik Konica në botimin «Ju rrëfej grekët»): “Sulltani (çështjen e fesë) ia shiti ofruesit më të lartë (Patriarkanës greke në Stamboll-shën im). Shuma të mëdha qenë paguar (nga grekët) dhe këto nxireshin prej tagra-mbledhësve kishtarë nga turma të mjera, të cilët dridheshin nga këta tagrambledhës më shumë se sa nga Turqia” (7) Shumë dëshmorë të luftës çlirimtare si, Petro Nini Luarasi, por edhe bashkë-luftëtarët besimtarë ortodoksë shqipëtare si Papa Kristo Negovani, i vëllai Papa Theodhosi dhe nipi Vasil Gjergji, At Stath Melani, At Naum Cerja, Jani Vellaraj, Vasil Gjergji etj, janë shprehje e kundërshtimit të këtij bashkëpunimi anti-shqiptar të institucioneve fetare me Perandorinë Osmane. Njohësi i dokumentave arkivore mbi historinë mesjetare të popujve ballkanik, Veis Sejko, duke folur për qëndrimin kolektiv të klasës sunduese të tyre, ndërmjet shëmbujve të tjerë, pohon se: “Paria sërbe historikisht ka qënë në shërbim të të huajit. Nuk është rastësi që krye-kreshniku popullor serb i epikës serbo-kroate, Kraleviç Marku është tradhëtari më i madh i atdheut” (8)

Autori i shkrimeve, nxjerr përfundimin “llogjik” se edhe vendimet e Kongresit të Berlinit janë një rrjedhojë e natyrshme, sepse “ky bashkë-punim me Sulltanin”: «Krijoi një mosbesim të thellë tek fqinjët kristianë ballkanas (por sigurisht edhe tek anëtarët e Kongresit të Berlinit) për shkak se po ata bejlerë e pashallarë shqiptarë që i shërbenin Perandorisë turke deri para humbjes së luftës (ruso-turke shen im) dolën papritur si `anti-turq` por thjesht për të ruajtur privilegjet dhe tokat duke iu servilosur vendeve perëndimore dhe Rusisë» (lidhja) Për rrjedhojë, vendimi i Fuqive të Mëdha “Automatikisht pa dashje, copëtoi tokat shqiptare të cilat identifikoheshin si toka të Perandorisë turke nga Rusia, vendet perëndimore dhe fqinjët ballkanas”. (lidhja). Autori na siguron (gjithmonë pa fakte arkivore apo studimore) se “klasa sunduese shqiptare sundonte edhe popujt e tjerë të krishterë të Ballkanit si `dora e fortë` e Sulltanit”dhe «për popullatat jo shqiptare ballkanike, shqiptarët nuk shiheshin si popullatë e pushtuar, por si popullatë që së bashku më boshnjakët shiheshin si bashkë-pushtues ».(1) Gati-gati të krijohet bindja se sundimi afro 500 vjeçar i popujve të Ballkanit, ka qenë osmano-shqiptar dhe të gjitha këto për faj «të klasës së pasur shqiptare »!

Mirëpo faktet historike, që për fat të keq në tekstet mësimore pasqyrohen shumë të reduktuara apo të seleksionuara, ku mungojnë statistikat e krimeve dhe dëmeve, si dhe i rëshqasin autorsisë së atyre që i kanë kryer, dëshmojnë se “Kongresi i Berlinit (13qershor-13 korrik 1878) u mbajt pikërisht për të harmonizuar, interesat e ortodoksisë dhe katolicizmit, duke e shndëruar Shqipërinë etnike, atë kohë me rreth 114.728 km², në gjah të Rusisë…” (9) Ky fakt mbështetet edhe nga tej-zgjatja kohore, 35 vjeçare qe ju desh Fuqive të Mëdha “të merreshin vesh ndërmjet tyre”, nga kundërshtimi i armatosur shqiptar, si dhe nga emrat dhe arsyet e përfituesve kryesorë të këtyre vendimeve. Përfundimisht, në arenën ndërkombëtare “Çështja shqiptare” u mbyll me Konferencën e Ambasadorëve (dhjetor 1912 – gusht1913) ku Sërbia përsëri “u rrit me 39.000 km² , duke i marrë Shqipërisë 1.290.000 banorë, ose 55% te banorëve të saj. Mali i Zi u rrit me 7.000 km² dhe mori 260.000 banorë, duke dyfishuar popullsinë e vet. Greqia u rrit me 51.300 km², duke marrë edhe 1.624.000 banorë.”(10) Atëhere, përse akuza absurde e “fajësisë” se shqiptarëve, është përdorur në dokumentet historike të shk 19-20 nga ana e fqinjëve të saj, dhe ka nxjerre kryet edhe në shk 21?

Përdorimi i akuzës së fajësisë, në të gjitha kodet penale lidhet me përgjegjësinë, pra edhe me dënimin e fajtorit

Gjithashtu terrmi «fajtor» lidhet me termin «rrezik» për të tjerët, pra justifikon “të drejtën” e tjetrit për «sigurinë e vetes». Të gjitha këto qëndrojnë, në rast se bëhet fjalë për FAKTE TË VËRTETA. Por, sipas një thënie të Çurçillit: “sa të vesh e vërteta pantallonat, gënjeshtra ka bërë xhiron rreth botës” dhe ky është rasti i fqinjëve tanë. Në kohën që u Krijua Lidhja e Prizrenit, si organizëm politik dhe ushtarak për të mbrojtur trevat dhe krijimin e një Shteti shqiptarë, “Gazetat zyrtare shkruajnë se tani Serbia po kërcënohet më shumë se asnjëherë nga Perandoria Osmane (nënkupto shqiptarët). Lidhja qe kanë bërë shqiptarët (e Prizrenit) po trajtohet si një gjë shumë serioze dhe shumë e rrezikshme për serbët”. (11) Për tu mbrojtur nga ky “rrezik” dhe për “sigurinë” e të gjitha vendeve ballkanike “Greqia mori inisjativën e krijimit të një Lidhjeje Ballkanike (18.8.1912 ). Ajo u propozoi qeverive bullgare, serbe e malazeze, themelimin e një aleance katër-palëshe që do të kishte si synim “frenimin e pretendimeve shqipëtare” (12) (nënkupto, kundërshtimin e armatosur të shqiptarëve e udhëhequr nga Lidhja e Prizrenit). Sami Frashëri, në kohën kur Fuqitë e Mëdha trajtonin «Çështjen Shqiptare» (1878-1913), në shkrimet e tij në shtyp, e ngre lart zërin për këtë politikë mashtruese të fqinjëve: “Në telegramet që janë dërguar nga Korfuzi dhe që janë botuar në gazetat e Europës, flitet për të krishterë që qënkan therur (!) nga mysylmanët në rrethet e Janinës dhe sidomos në kazatë e Margëlliçit e të Paramithisë, dhe për zullumet dhe padrejtësitë (!) që qënkan duke u bërë në ato vise. Banorët e kazasë së Margëlliçit janë të gjithë mysylmanë (shqipëtarë-shën im), edhe ajo pakicë të krishterësh që ndodhen në këtë kaza, si dhe të krishterët e kazasë së Paramithisë janë shqipëtarë. Ashtu si në të gjitha viset e tjera të Shqipërisë, edhe këtu myslimanët shkojnë si vëllezër me bashk-atdhetarët e tyre… grekët nuk gjejnë dot mënyrë tjetër për të fituar të drejtën që të marrin këto dy kaza, veçse duke trilluar shpifje të këtilla » (13) Arkivat e shteteve ballkanike, dhe ato të Fuqive të Mëdha, kanë dëshmi të shumta të masakrave masive mbi shqiptarët dhe nuk kanë asnjë dokument për të kundërtën: ”Vetëm në dy prefektura të Shqipërisë (më 1915), të Korçës dhe Gjirokastrës u dogjën 250 fshatra; dhjetra të tjera u plaçkiten dhe mijra shqiptarë u vranë. Në Tobol, Luadh e Cair, “u dogjën të gjallë, në shtëpitë e tyre, dhjetra dhe qindra familjarë; burra, gra, fëmije e pleq…” (14)

Letra e “rrezikut shqiptar” është luajtur gjithmonë në tavolinat ndërkombëtare prej shteteve fqinje, për t’iu paraprirë kërkesave për pushtim edhe në shk.20. Kështu “viktima” greke, ju kërkonte Fuqive të Mëdha ta lejonin ta shtynte kufirin e saj deri “në malet Akrokerune, ne vijen qe kalonte ne distriktin « grek » te Himares dhe qe vazhdonte ne lindje deri ne Liqenin e Ohrit…dhe një shkëmbim të popullsive “greke dhe shqipëtare në kushte humane dhe të barabarta” … (por) si variant më të mirë, sugjeronte krijimin e shtetit federativ greko-shqiptar, si “minimumin e pranueshëm” nga “epirotet” për ruajtjen e paqes në Ballkan” (15)

Miti i “fajësisë” së shqiptarëve, ushqehej jo vetëm nga letërkëmbimi i dipllomacisë sërbe apo greke, por edhe nga institucionet arsimore dhe kulturore të këtyre shteteve. «Më 29 qershor 1945 Akademia e Shkencave greke deklaronte: Populli grek nuk mund të rrijë indiferent kur grekët e Vorio-Epirit vazhdojnë të masakrohen, të asgjësohen nga një popull që është ende në fazën parahistorike të zhvillimit, pa as një literaturë dhe pa asnjë shkencë, ka vetëm një alfabet që e ka marrë hua… ».(16) Siç vërehet, “fajësia” nuk qëndron vetëm tek “masakrat” (asnjëherë të dokumentuara) të kryera nga shqiptarët por edhe sepse janë “një popull i prapambetur…”, që zbulon thelbin e teorisë raciste që qarkulloi në Europën e fund-shekullit 19 dhe u zbatua në shtetin nazist gjerman. Ky “faj”, qe i mjaftueshëm për zhdukjen e një populli, pikërisht një muaj mbas shkatërrimit (maj 1945) të një mekanizmi ushtarak racist, që shfarosi miliona njerëz.

Çdokush që do të kërkonte në materialet që trajtojnë termin “genocid”, “etnocid”, “spastrim etnik”, “racizëm”, “krime kundër njerëzimit”, “shkelje të të drejtave të njeriut” apo kronikat historike që përfaqësojnë këto emërtime, përveç veprimeve çfarosëse të kryera nga shteti serb i Milosheviçit, asnjë emërtim i sipër-përmendur nuk përfshin ndonjë ngjarje të Kombit tonë gjatë shk 19-20. E në fakt, mbi Kombin shqiptar është ushtruar genocid i pandërprerë.

Mjafton të kujtojmë dëbimin masiv të shqiptarëve nga Sanxhaku i Nishit dhe rajoni i Toplicës,( 1878-1912), për të parafytyruar këtë genocid kolektiv kundër shqiptarëve në Ballkan. “Serbia, përmes dhunës dhe terrorit të organizuar shtetëror, ushtroi gjenocid dhe spastrim etnik mbi 700 vendbanime dhe mbi 300.000 shqiptarë, të cilët asokohe jetonin në trojet e veta etnike, apo në një hapësirë sa territori aktual i Kosovës. Vetëm në Luginën e Nishit gjatë kësaj periudhe u vranë dhe u masakruan 35.000 shqiptarë. Kjo u arit me përkrahjen morale, politike, diplomatike e ushtarake të Rusisë Cariste e të Evropës. Burimet e kohës flasin për rreth 70.000 shqipëtarë të therur, të vrarë e të pjekur në zjarrin e shtëpive në rreth 600 fshatra shqiptare të rrafshuara me zjarr vetëm më 1877/1878.” (17) Fundi i këtyre masakrave u shënua në Kosovën e vitit 1999. Nuk ka Shtet në Europë, që të ketë mbritur në shk 21 , i rrethuar me bashkë-kombësit e tij (kjo dukuri edhe për shtetin shqipëtar të Kosovës) dhe të jetë tkurur nga ana territoriale në 1/5 e hapsirës së tij natyrale. Nuk ka popull ballkanik, që duke qenë historikisht në numër, më i madhi në rajon, të vijojë të tjetërsohet edhe në ditët tona. (“Në vitin 1844 – Shqipëtarët populli më i madh në Ballkan me 3 900 000 banorë!” www.pashtriku.org)

Në Historinë e Kombit tonë, nuk bëhet fjalë për krime në një periudhë kohore apo për një krahinë të caktuar, por për një veprimtari të pandërprerë dy shekullore, të disa shteteve apo Mbretërive, veçmas dhe në bashkë-punim me njeri-tjetrin, me mbështetjen e Fuqive të Mëdha, Marrëveshjeve politike e veprimeve ushtarake, kundrejt një populli të vetëm. Shqipëtaret kanë dëshmi të shumta të genocidit të të gjitha llojeve, që përfshihen në Konventat e sotme europiane,(18) të ushtruara në vijëmsi gjate dy shekujve mbi Kombin tonë, por nuk kanë DORË t’i shkruajne në gjuhët e tjera, që të njihet e VËRTETA HISTORIKE, e cila është memece për popujt europianë e botuar vetëm në shqip. Shqiptarët nuk kanë ZË t’iu kërkojnë dy shteteve të tyre, që ky genocid dy shekullor, të dënohet zyrtarisht në forumet ndërkombëtare historike dhe politike, dhe të shprehet me shifra, shëmbuj e autorsi, në tekstet shkollore brënda vendit të tyre.

Riciklimi i tezave dhe qëndrimeve shoveniste të shk 19 në epokën e BE-së

Risjellja e “fajësisë” së shqiptarëve të kohës osmane, bëhet për të krijuar lidhjen historike të veprimeve “kriminale” të popullit tonë, me ditët e sotme. Në mungesë të dokumentacioneve, shfrytëzohen “romane horor” që shkruhen edhe nga personalitete europiane, siç ka qenë: Transplantimi i organeve të robërve serbë, krimet e shqiptarëve gjatë luftës së Kosovës (1998-1999) (Karla del Ponte e Dik Marti) dhe sidomos “goxhda e ndryshkur e Nastradinit”- diskriminimi i minoritetit grek në jug të Shqipërisë. Mbi bazën e kësaj letërsie të lloit racist «Në vitin 2002 nëpër rrugët e Selanikut shoqatat “Vorioepirote” shpërndanin fletushka kundër Shqipërisë dhe kërkonin ndërhyrjen e NATO-s për të “shpëtuar” rreth 80 mijë minoritar grek që jetojnë nëpër disa fshatra të Sarandës, Gjirokastrës nga gjoja “terrori” që ushtrojnë shqiptarët kundër tyre.»(19)

Për të treja këto akuza, me gjithë gjyqet, komisionet dhe verifikimet e ndërkombëtarëve, nuk është dëshmuar asnjë fakt.

Përse shk. 21 ka nevojë për këtë lloj letërsie? Sepse, që kur Revolucioni francez përmbysi një mbretëri nga vetë banorët e saj, që kur për drejtimin e vëndit u vendos praktika e zgjedhjeve dhe kur teknollogjia e shtypit dhe masivizimi i shkollimit, e detyruan Rendin e Ri e të plotfuqishmëve të llogariste edhe forcën e masës popullore, u pa e nevojshme të krijohen ”mite” (në kuptimin letrar dhe jo historik) të ndryshme. “Faji” i shqiptarëve është një prej tyre. Qytetarët europianë e më gjerë, konsumues të masmedias dhe deklaratave të papërgjegjshme të disa politikanëve apo funksionarëve, ndikohen nga “fjalët” dhe askush nuk ju dëshmon të kundërtën, në po atë gjuhë dhe me po ato mjete. Shteti ynë mjaftohet me rolin e mik-pritësit të komisioneve hetimore dhe jo të përfaqësuesit të një populli të damkosur, që kërkon përgjegjesinë e prishjes së imazhit në arenën europiane dhe botërore. Për rrjedhojë, viktima (me cytjen e BE-së) ulet e çnderuar përballë kriminelit të papenduar e të pandërgjegjësuar dhe këndohen hymne fetaro-shtetërore, të “bashkjetesës në kohën moderne” dhe kopeshtit të Edenit ballkanik, megjithëse gjaku i “fajtorëve” shqipëtarë, në barkun e nënës, i të rinjve, burrave, grave e të moshuarve, akoma nuk është tharë. Historiani Sheradin Berisha dëshmon se “Gjatë luftës në Kosovë (1998-1999), forcat militare dhe paramilitare serbe kanë vrarë e masakruar në forma më mizore, rreth 15 mijë shqiptarë dhe 90% prej tyre qenë civilë të pa armatosur. Në këtë periudhë kohore janë përdhunuar mijëra femra shqiptare… janë rrembyer mbi 3 mijë shqiptarë dhe pas luftës afër 1000 mijë prej tyre u gjetën nëpër varrezat masive në Serbi (Peruqac, Petrovo Sello dhe Batajnica 1, 2 dhe 3), ndërsa akoma nuk dihet për fatin e 1.800 shqiptarëve të tjerë që konsiderohen si të zhdukur … Edhe pse emrat e kriminelëve që kryen mijëra masakra, janë identifikuar nga njerëzit që mbijetuan, deri më sot askush nga përgjegjësit e sigurisë në Kosovë, as policia apo prokuroria e EULEX’it, as policia e Kosovës apo prokuroria vendore, por as institucionet tjera ndërkombëtares dhe as ato vendore (Qeveria, presidenca, Kuvendi apo shoqëria civile), nuk kanë treguar as më të voglin interesim, për t´i ndjekur e arrestuar këtë mori kriminelësh.” (20)

Figura e shquar e Parlamentit Britanik, Aubrey Herbert (lobimi i të cilit e bëri Shqipërinë anëtare të Lidhjes së Kombeve në dhjetor 1921), që në maj 1913-ës, në Dhomën e Komunave shprehu idenë e kushteve për bashkëjetesë të europianëve: “pas çdo konflikti, stabiliteti i vërtetë vjen vetëm nga arritja e një paqeje të drejtë, dhe se drejtësia kërkon dy gjëra: respektimin e dëshirave themelore të popullit dhe bërjen dhe ekzekutimin e gjykimeve morale për kriminelët dhe viktimat e tyre. (Aubrey Herbert, Mons, Anzac dhe Kut, cd. Edward Melotte, Barnsley 2009). (21)

Shqipëria Natyrale dhe Dosja Çame – fundi i një Miti dhe Pavarësia e vërtetë e Shqipëtarëve

Në shkrimet e sipër-përmendura, Piro Prifti nuk lë pa analizuar edhe “fajet” e shk 21 të “klasës drejtuese shqiptare”. Sipas autorit, përveç fobisë që ajo ka ndaj fqinjëve dhe luftës ndaj ortodoksisë shqiptare, sot kërkon Shqipërinë natyrale: «në kohën që duhet të integrohemi dhe të marrim statusin e shtetit-kandidat ri-fillojnë avazin e politikave të harruara të Pashallarëve të dikurshëm nën shërbimin e Perandorisë Osmane për Shqipërinë etnike?»(3)

Për hir të së vërtetës, “klasa drejtuese” shqiptare, nuk e ka në planet dhe as në dëshirën e saj çështjen e Shqipërisë natyrale. Këtë e dëshmoi qartazi Kryeministri ynë, në vizitën e tij në Mal të Zi para një viti (25.01.2012), ku u shpreh se “zërat e ekstremistëve, ngjajnë me klithma të një të shkuare që nuk e do më askush” (22)

Por me qënëse jemi në vitin elektoral, mund të dëgjohen edhe fjalë apo premtime, që shumë shpejt, mbas ditës së votimit “do të thahen si vesa nën diell”.

Po kështu, të parët që e luftuan ortodoksinë shqiptare dhe shkatëruan çdo objekt fetar shqiptar (përpara regjimit enverian si kohë) qenë fqinjët tanë sllavo-ortodoks. Më 22.11.1940 kur grekët pushtuan Korçën “u vërtetua një veprim sistematik dhe i qëllimshëm i shkatërimit të kishave dhe të xhamive të shqiptarëve në zonat ku u fut ushtria greke. (AUSSMEI relacion i komandës së korparmatës IV për Zyrën Informative të Armatës XI mbi dëmet e shkaktuara nga ushtria greke për tempujt e kultit fetar në Korçë më 30.06.1941) (23) Cili ishte “faji” i objekteve të kultit? Vetëm se ishin të shqiptarëve dhe ju shërbenin atyre.

Përse shqiptarët kërkojnë Shqipërinë Natyrale?

Shqiptarët historikisht kanë qenë paqe-dashës dhe nuk kanë patur shprehje raciste ndaj popullsive të tjera, brënda dhe jashtë kufijve të tyre shtetëror. Këtë e kanë dëshmuar edhe të huajt: “«Sllavët, thotë një gazetë shqiptare, janë një popull trim; ata mund të kenë shumë cilësi të mira. Shkaku është diçka tjetër. Urrejtja jonë nuk shtrihet në individë, as në grupe nacionale, por tek shpirti i agresionit, në fanatizmin fetar dhe dredhive të ulta politike, të njohura me emrin e Pan’Sllavizmit » (24)

Burimi i kërkesës së shqiptarëve, mbështetet tek fakti historik, se në Kuvëndin e Vlorës më 28 Nëntor 1912, Shqipëria Natyrale u shpall me vullnetin e të gjithë krahinave, por në mbledhjen e ambasadorëve në Londër në vitet 1912-1913, u trajtua si kërkesë e një populli kolonial.

Në Francën mesjetare, mbreti dhe fisnikëria, duke u mbështetur në idenë e kohës së Jul Qezarit, e quante popullin (dmth galët) skllevër dhe veten, francezë sundimtarë. Frankët, si pushtues gjermanikë (më sakt, pasardhës të luftëtarëve “të lirë” që kishin pushtuar Galinë në shk V) pretendonin se kishin fituar të drejtën e tyre për të mbretëruar. Galët, që e kishin humbur lirinë e tyre, nuk kishin të drejtën e vetëvendosjes. Rrënjët e kësaj ideje vinin prej një tradite të përpunuar në Mesjetë, që e justifikonte skllavërinë, me anën e një sërë metodash intelektuale, që e katandisnin popullsinë në një gjendje të mjerueshme jetësore, që trashëgohej brez pas brezi. Në shk e XVIII, Revolucioni francez ndryshoi rrënjësisht këndvështrimin e së kaluarës (25) dhe lindi idea e: “Lirisë-Barazisë-Vëllazërisë!” që e gjejmë të mishëruar në Projektin e BE-së, për ardhmërinë e popujve europian. Por si mund të triumfojë kjo ide në Ballkan, kur shqipëtarët e shk. 21 jetojnë në vendet fqinjë në kushtet e galëve mesjetarë? Si mundet politikanët europianë, të bëjnë thirrje “bashkjetese” në shtete, ku ata trajtohen si popull i skllavëruar dhe jetojnë në kushtet e mohimit të të drejtave elementare të njeriut dhe të kërcënuar vazhdimisht në ekzistencën e tyre?

Për shqiptarët-galë të Maqedonisë: “që prej vitit 1991 deri më sot, nuk është bërë asnjë investim ekonomik nga ana e shtetit… Tetova me dy universitete, duket si një qytet i shkretë. Pa ujë të pijshëm, pa bibliotekë, pa teatër, pa objekt për organizimin e panaireve, pa librari bashkëkohore, pa sallë sportive… Prej vitit 1991 deri më sot, të gjitha investimet ekonomike janë bërë në Shkup dhe në pjesën juglindore të Maqedonisë. Në periudhën 2006-2012, qytetet shqiptare në Maqedoni, në aspektin ekonomik u shndërruan në geto. Çdo ditë në Shkup bëhen ndërtime nga më të ndryshmet. Shqiptarët ndërkaq duhet të kënaqen me betonin që shtrohet buzë ndonjë rrugë dhe me asfaltimin e gropave. (26) Shqiptarët-galë, trajtohen me të njejtën psikollogji mesjetare edhe në Mal të Zi, Serbi, Greqi dhe hije të kësaj ideollogjije për problemin e Mitrovicës, shprehen edhe në Shtetin shqiptar të Kosovës.

Kongresmeni Joseph J. DioGuardi, me 25 Korrik 2008 në Kongresin e ShBA pohon se: “Është ironike që plani i Ahtisaarit u jep serbëve në Kosovë të drejtat më të mira të minoriteteve si askujt tjetër në Evropë, për gjerësa ende kemi shqiptarët në Luginën e Preshevës dhe në Mal të Zi që jetojnë nën kushte të aparteidit edhe sot” (27)

Popullsia e shteteve fqinj, ushqehet psikollogjikisht në shkolla, media dhe shpesh nga personalitetet shtetërore, me ndjenjën e agresionit racist ndaj shqiptarëve autoktonë, fakte të ndodhura në vënde anëtare dhe pretendente për tu anëtarsuar në BE.

Europianët që e kanë kaluar këtë përvojë në kurrizin e tyre, nuk e kanë të vështirë të pranojnë, se zgjidhja më reale për Ballkanin është pikërisht vendosja e popullsisë së Kombit shqiptar, në kushte të barabarta me popujt e tjerë ballkanikë dhe europianë. Pra, t’iu jepet e drejta e vetë-vendosjes dhe e drejta e shfrytëzimit të trevave të tyre autoktone. Shqipëria Natyrale dhe zgjidhja e Pproblemit Çam, do t’iu jap fund riciklimit të MITEVE raciste të shk 19-20 të shteteve fqinjë, por edhe në masmedian shqipfolëse dhe do të kurorëzojë Pavarsinë e vërtetë te Kombit tonë. Ky veprim, do të sjellë frymën europiane të Revolucionit francez në Ballkan, që shënoi epokën moderne të shoqërisë njerëzore, e mëshiruar në projektin e BE-së për bashkjetesën paqësore.



Fatbardha Demi - 26. 01. 2013



______________________



Bibliografia:



1- www.zemrashqiptare.net/…/Pirro_Prifti:_Lidhja_e… -12.06.2012

2- www.forumishqiptar.com/…/144978-Rrën… – 29 Gusht 2012

3- www.revistadrini.com/…/pirro-prifti-censusi-–nje 10/12/2012

4- Gazeta «sot » online 2012-12-29).

5- “Populli dhe kombi grek, një popull dhe një komb shovinist në qëndrimin ndaj kombit shqiptar”Prof Dr Eshref Ymeri 17.12.20012

6- Marco Travaglio f.229 “La scomparsa dei fatti” v.2006

7- Edith Durham f.46 « Brenga e Ballkanasve» v.2000

8- Veis Sejko f.173 «Mbi elementet e përbashkëta në epikën shqiptaro-arbëreshe dhe serbokroate» v.2002

9- Nuri Dragoi f150-51, “Shqipëria dhe Greqia” 2009

10- f 182 po aty

11- Sami Frasheri f198 (”Shënime politike” 2.09.1878) Vepra I, Tiranë 1989

12- Beqir Meta f13, “Tensioni greko-shqipëtar(1939 – 1949)”

shtepija botuese GEER , Tirane 2002

13- Sami Frashëri (gaz “Terxhuman Shark” 7.08.1878) f192Vepra I,Tiranë,1989

14- Nuri Dragoi f 192 , “Shqiperia dhe Greqia” 2009

15- Beqir Meta f101“Tensioni greko-shqipëtar(1939 – 1949)” shtepija botuese GEER , Tirane 2002

16- Arben Puto “Lufta italo-greke” f 255 Botimet Toena, Tiranë 2011

17- Serbia theri 70.000 shqiptarë dhe dogji 600 fshatra shqiptare …shekulli.com.al/web/p.php?id=13817&kat=87

18- Kapitulli i 2-te i Konventes per parandalimin dhe ndeshkimin e krimit te genocidit nga ansambleja e pergjitheshme e BE-se me 9.12.1948 (-↑ Convention pour la prévention et la répression du crime de génocide [archive], approuvée et soumise à la signature et à la ratification ou à l’adhésion par l’Assemblée générale dans sa résolution 260 A (III) du 9 décembre 1948, entrée en vigueur le 12 janvier 1951, conformément aux dispositions de l’article XIII) dhe e ripohuar ne Kapitullin e 6-te Statutit te Romes me 17.7.1998 qe eshte Kapitull baze, per Gjukaten Penale Nderkombetare (Statut de Rome sur le site de l’ONU[PDF] [archive]. Wikipedia génocide)

19- «Greqia në sulm për aneksimin e jugut të Shqipërisë, ndërsa Shqipëria në mbrojtje të vetvetes së saj» Arben LLALLA 16.11.2012 gaz «Tirana observer»

20- www.Pashtriku.org 20. 01. 2013

21- Aubrey Herbert në Dhomën e Komuneve në maj 1913 – Noel Malcolm 20. 01. 2013 «Nacional»

22- Berisha në Mal të Zi: Ata që kërkojnë bashkimin e trojeve shqiptare, ekstremistë, 25.01. 2012 TemA Online

23- Beqir Meta f51, “Tensioni greko-shqipëtar(1939 – 1949)”

shtepija botuese GEER , Tirane 2002

24- Edith Durham f72, « Brenga e ballkanasve » v.2000

25- Patrick J. Geary f34-35 “Il mito delle nazioni” Carocci, 2002

26- xhelalzejneli.com/ceshtja-shqiptare-ne-maqedoni ,18.9.2012

27- Ky artikull është bazuar në ligjërimin e autorit (i cili ishte ligjërimi kryesor i konferences) në Washington, DC, më 14 Korrik në konferencën mbi të ardhmen e Shqiptarëve në Ballkan, e cila ishte organizuar nga divizioni për intelegjencë të jashtme të Departamentit të Shtetit të SHBA-ve dhe Agjencisë Qëndrore të Intelegjencës (CIA). Joseph J. DioGuardi 25 Korrik 2008, Çështja Shqiptare në Kongresin e SHBA « Albanian American Civic … blog.aacl.com/ceshtja-shqiptare-ne-kongresin-e-sh…)

Fatbardha DEMI - PLISI - MITI I ORIGJINËS SË PELLAZGËVË HYJNORË

Fatbardha DEMI

 ("Një gjë marrim ne përsipër: Gjithshka sa kemi sqaruar në lidhje me historinë, është e bazuar mbi llogjikën e fakteve…Në qoftëse do të merren me to njerëz të tjerë, më të zotë dhe më të ditur se ne, ata do të jenë të shoqëruar në punën e tyre nga bekimet tona më të zjarrta." - Pashko Vasa (1825-1892) «E vërteta mbi Shqiperinë dhe shqiptarët»)


Si simbol i Beogradit, kryeqytetit të Serbisë, ngrihet madhështore Kolona “Fitimtari i Kosovës” (e përuruar me 07.10.1928) kushtuar, sipas medias sërbe, fitores në Fushkosovë mbi osmanët. Statuja shpreh forcën ushtarake (kolona, trupi nudo i mashkullit dhe shpata) si dhe mbrojtjen hyjnore (shqiponja).
Modeli i monumentit, e ka origjinën tek tradita e Pellazgëve të lashtë, të cilët ngrinin shtylla të gurta mbas çdo fitoreje. Këtë fakt na e dëshmon Diodorit (Diodorus Siculus, shk 1 pK) i cili pohon se faraoni Sheshoshi (Sesostri) ndërtoi shtyllat në formën e organeve gjinitale të burrit, në rastin e popujve luftarak, duke besuar se mënçuria e shpirtit të çdo populli do të çfaqet qartë në brezat pasardhës nga pjesa kryesore e trupit (1)




Natyrën jo sllave të këtij monumenti e dëshmon edhe mbulesa e kokës (fig.1), origjina e së cilës, lidhet me mitet Pellazge dhe në të gjitha format e saj historike, ka qenë karakteristikë e veshjes tradicionale të Shqipetarëve deri në ditët e sotme.


Sa e lashtë është mbulesa e kokës së shqipetarëve?

Siç ka ndodhur edhe në studimet e tjera për traditën e Kombit tonë, edhe kjo temë të çon në periudhat më të herëshme të historisë njërëzore. Për të ndjekur këtë rrugë dhjetra-mijë vjeçare, si udhë-rrëfenjës do të përdorim mjetet e mbijetuara nga ajo kohë e largët: GJUHËN pellazgo-shqipe, gjetjet arkeologjike dhe mitet.
Mbulesa tradicionale e kokës (sot e përdorur vetëm nga meshkujt) në shqip emërtohet Qeleshe, Plis, apo Qylaf. Pikërisht, tek dy emërtimet e para do të nis edhe studimi ynë. Emërtimi Qeleshe tregon se materiali i përdorur është leshi i bagëtisë. Sipas legjendave popullore të trashëguara nga periudha Ilire, Qeleshia punohej prej leshit të deles i shkelur (i shtypur me këmbë).(2)
Punimi me leshin e deles i Qeleshes, kishte një domethënie, sa historike aq edhe besimtare.
Në kohën kur njeriu primitiv, filloi « të vriste mëndjen» duke shfrytëzuar natyrën jo vetëm për t’u ushqyer, siç veprojnë kafshët, mund të themi se nis edhe historia e NJERIUT të sotëm. “Njeriu, pohon Mircea Eliade (1907-1986), është produkti përfundimtar i një vëndimi të marrë që në Krijim (al principio del Tempo): të vrasë për të jetuar”. (3) Materialet arkeologjike tregojnë se kafsha e parë e zbutur prej tij ka qenë delja (para 8000 vjetësh). Studiuesja M.Gimbutas (1921- 1994) pohon se delet dhe dhitë, përbëjnë 90% të kockave të gjëndura në shtresat neolitike.(4) Me delen nisi edhe profesioni i bariut, emër që simbolikisht e mori mbreti në lashtësi (mbreti-bari) dhe drejtuesit e besimit kristian (bariu i tufës së besimtarëve).
Delja bën pjesë në të njejtën familje (caprinae) sikurse edhe dhia. Mishi dhe qumështi i saj janë një ushqim që sigurohej lehtë, ndërsa lëshi i dëndur, ritej shpejt dhe ngrohte shumë. Përgjithësisht leshi i saj është në ngjyrë të bardhë. Ngjyra e bardhë është zotëruese në veshjen shqipetare. Në lashtësi ngjyra, forma apo materiali për objekte të rëndësishme, kishte një domethënie besimtare.
Për hir të këtyre cilësive, kjo familje (delja, dashi, dhia ) zë vend të rëndësishëm në simbolet dhe mitet e besimit Pellazg dhe janë trajtuar krahas kaut, si kafshë të shenjta. Sipas studiuesit të traditës shqipetare, Mark Tirta (1935), dhia paraqitet me cilësitë e hyjnisë së pyllit (...) Gjahtarët para se të dilnin për gjah në vendet ku kishte dhi të egra, laheshin dhe kryenin një sërë ritesh. (5)
Dashi është përdorur në lashtësi për flijime kushtuar Perëndive. (fig.b poshtë), huazuar në mitin kristian, ku Abrami flijon një dash në vënd të birit të tij Isakut.(6)

Që në mijëvjeçarin e VII-të, gjatë periudhës së bakrit e bronxit, figurinat e dashit të zbukuruara me figurat gjeometrike (V, zig-zaku,vijat paralele), përdoreshin si objekte kulti të Perëndeshës me kokë zogu (Perëndeshës Shqiponjë - shën im), në hapsirën Euro-Aziatike. Në kulturën ilire Vinka, figurina të Perëndeshës parahistorike kanë brirë të dhisë (4500 pK). (7)
Në pjesën më të madhe të qytetrimeve të lashta delja ishte një kafshë simbolike që mishironte forcat e natyrës dhe lidhej me Perëndinë Hermes (Thot tek egjiptianët e lashtë) i cili mbahet edhe si shpikësi i shkrimit. Herodoti (484-425 pK) tregon se barbarët, për shkrimin e librave, kanë përdorur lëkurë delesh dhe dhish. (8) Në përkthimin e Strabonit (libri VII kapitull 5) për gadishullin e Ballkanit, nuk figuron emri i Dalmacisë, por emri Ardi (...) Në gjuhën baske, (që është gjuhë e trashëguar nga fiset pellazge-shën im), “ardia” quhet delja. (9) Ndër fiset e njohur të Ilirëve kanë qenë edhe Ardianët, emërtim i cili mund të ketë patur lidhje më kafshën hyjnore.
Përdorimi i leshit të deles dhe ngjyra e bardhë e saj (e ndriçimit hyjnor), dëshmonin rolin SIMBOLIK, fetar dhe administrativ, të vetë Qeleshes. Kjo vërehet tek fakti se në pikturat e enëve të qeramikës dhe skulptura e lashta, Perënditë dhe gjysëm-Perënditë e Olimpit, që ishin Mbretër-Kryepriftërinj, kanë mbi krye Qeleshen e rumbullakët apo në formë konike, por jo njerëzit e thjeshtë (fig a,b,c). Figura e Qeleshes, në objektet arkeologjike të periudhës romake, përfaqësonte fëmijët e Zeusit- binjakët Dioskurë, si simbol i origjinës së tyre mbretërore dhe hyjnore.(10)




E thënë më qartë: Qeleshja i shprehte popullit të thjeshtë, të drejtën hyjnore të Mbretit apo Faraonit, për të gjykuar, drejtuar dhe mbajtur rrëgullin tek nënshtetasit e tij. Sipas studiuesit të besimeve të lashta M. Eliade “Rregulli shoqëror përfaqësonte një anë të rregullit kozmik. Që në krijimin e Botës, të qënit mbret ka qenë një akt hyjnor. Krijuesi ishte Mbreti i parë (...) Ai ia kalon këtë detyrë birit dhe pasardhësit të tij, Faraonit të parë. Ky akt e shenjtëroi mbretërimin, si një institucion hyjnor” (11)
Qeleshja si simbol fetar dhe mbretëror është hyjnizuar në shumë objekte prej guri të etruskëve (fig.a poshtë): në Marzabotto, Bologna, Pisa, Settimello (Firenze), Populonia, Volterra, Orvieto etj. dhe fiset e tjera pellazgo-ilire. Qeleshe/guri janë gjendur edhe në Delfi, që sipas studiuesve, përfaqsonin Perëndinë Apollon dhe në Tebë, Perëndinë Amon. Objekte të tilla arkeologjike njihen edhe në qytetrimin babilonez dhe hitit.

Ndër objektet arkeologjike hasen edhe Qeleshe-guri me simbolin e pellazgëve, shigjetën dy krahëshe (fig.c). Sipas studiuesit Petro Zhei (“Shqipja dhe sanskritishtja”), simboli i shigjetës me dy krahë (fig.c), tregon NDARJEN e kryer nga ZOTI, që solli krijimin e Botës materiale. (12)





b) Qeleshja u përdor si simbol i fëmijëve të Zeusit, Dioskurët (Castore dhe Polideuce).

Siç do të vërejmë më poshtë, jo vetëm elementet e përbashkëta të gjuhës, riteve, simboleve apo miteve, por edhe veshja në objektet arkeologjike, dëshmon përkatësinë etnike, përhapjen apo ndikimin e fiseve të caktuara në hapsira të ndryshme gjeografike.
Mbretërit, që ishin në krye të ushtrisë apo fiseve, kanë sulmuar apo kanë marrë arratinë, të zbuar nga rivalët, drejt vëndeve më të përshtatshme. Kjo çvendosje ka qenë e PËRHERSHME. Siç pohon Nikola Lahovari: “Dihet tashmë se ka patur një epokë, nga mijëvjeçari III dhe IV, ku qytetrimet e të njejtit trung shtriheshin nga India deri buzë Adriatikut. Duke kaluar nëpër Iran, Mesopotami dhe Egjipt, në atë kohë, njerëzit që i përkisnin një tërësije, tipeve të njejtë fizikë dhe që flisnin gjuhë të së njejtës familje, banonin në luginën e Indusit, Persi dhe Kaukaz, Mesopotami si dhe brigjet e Detit të Zi dhe Egjeut, Afrikës së Veriut, Greqisë, Italisë, Francës, Iberisë dhe Anglisë. (13)
Ky fakt, na lejon që për Qeleshen të gjurmojmë në të gjithë hapësirën Euro-Afro-Aziatike. Nga e majta në të djathtë (fig.a,b,c,d poshtë), kemi të pasqyruar Qeleshen shqipetare tek Perëndia henore Men e frigeve, mijevjeçari i katërt (Mesopotami); tek statuja e gjetur në malin Lykaion-Arkadi (Helladë); tek çifti mbi varrin etrusk (Itali); Faraoni (Egjipt) dhe Albani 6 vjeç i ditëve të sotme.(14)

Siç vihet re Qeleshja, në lashtësi përdorej në Europë, Afrikën Veriorë dhe Azinë e Afërt, fakt që përputhet me të dhënat historike të përhapjes së fiseve pellazgo-ilire. Emri Alban (fig.e) dhe Qeleshja, dëshmojnë trashëgiminë pellazge nga para-historia deri në shk.21. Në mijëvjeçarët e fundit pK, shikojmë se Qeleshja nuk përdorej vetëm nga Mbreti-Kryeprift, rrethi i tij familjar apo krerët e ushtrisë, por edhe nga ushtarët e fiseve me përkatësi pellazge, siç parqiten në shumë relieve murale në të gjithë hapësirën mesdhetare.
Qeleshja ishte pjesë e veshjes së luftëtarëve dhe qëllimi i përdorimit të saj ka qenë gjithmonë besimtar: Mbrojtja hyjnore e përdoruesit dhe është paraardhëse e helmetës së mëvonshme metalike, si tek fiset ilire, galo-kelte, etj. Në periudhat para-historike, por edhe në ditët e sotme, simbolet e besimit pellazg kanë patur një vend të rëndësishëm, në veprimet ushtarake. Këtë na e dëshmon edhe një ngjarje historike: “Në vitin 1715, feldmarshalli prusian Schulenburg, i këshillonte autoritetet veneciane, që ta bazonin ushtrinë e tyre tek elementi shqiptar: edhe në rast se do duhej të rekrutonin ushtarë nga kombësi të tjera, këta duhet të mbanin kapelë shqiptarë”. (15)
Cilësimi vetëm për kapelën dhe jo veshjen, dëshmon se ajo luante rolin e mbrojtjes hyjnore “të dorës së Zotit”, që ndikonte në moralin, si të luftëtarëve edhe mbi kundërshtarët (fig.a,b,c poshtë).

(16) Nga e majta: Luftëtare hitite; beteje të fiseve sarmate (Rossolani) banorët e lashtë të Europës qëndrore; Helmete e Kultures Golasecca; Monedhe romake 108-107 pK. në të majtë ndodhet një shpatë, e cila poshtë dorezës ka një qeleshe ku varet një yll/kryq (Zoti-mbrojtja hyjnore). (17)

Në foton (fig.a lartë) kemi një skulpturë “kokë” pa trup, e shk7-6 pK, e emërtuar “Daun”. Siç shihet, Qeleshja është e njejtë me të Faraonit, Menhotep III në Egjiptin e lashtë (fig.b). Këto skulptura -Kokë, shprehin nje shkalle të re në besimin e pellazgëve: hyjnizimin e trurit. Sipas M.Eliade, “shpirtit” ne trupin e njeriut nuk shikohej më tek zemra, por tek truri. “Koka, si burim i forcës hyjnore u bë keshtu nje objekt kulti”. (18)

Dauni janë një nga popullsitë e lashta të krahinës së Pulies (Itali), por legjendat e tyre tregonin se Dauno, ishte bir i mbretit të Arkadisë (Helladë) që u hodh për të pushtuar toka në Italinë qëndrore. (19) Origjinën trako-ilire, e dëshmojnë edhe “kokat” e ngjashme të gjetura në krahinën e Panonisë dhe Trakisë (Helladë). Sipas studiuesve, shumica e këtyre kokave me qeleshe u përkisnin femrave priftëresha.
Megjithëse në shumë skulptura të fiseve etruske, maqedone, trako-ilire dhë fiset iliro-trojane të Azisë së Vogël dhe deri në dinastitë e para të Egjiptit vërehet Qeleshja, çuditërisht, studiuesit e lashtësisë dhe të arkeologjisë, nuk e zbulojnë këtë lidhje me mbulesën e kokës në veshjen tradicionale të shqipetarëvë të sotëm. “Krahasimi - thekson K. Nieri-shpesh lejon të dallosh lashtësinë e herëshme apo më të vonëshme, të disa fakteve kundrejt të tjerave” (20)
Studiuesi O. Rexhepi (Preshevë), vëren se “Veshjet e luftëtarëve të ruajtura në rasat e Mikenës dhe në poçeri janë po ato veshje të sotme kombëtare shqipetare, fustanella dhe plisi”. (21)
Por historia e Qeleshes nuk mbaron këtu! Objektet arkeologjike, dëshmojnë se ajo ka patur një para-rendëse më të herëshme, e cila nuk kishte lidhje më figurën e shenjtë të deles dhe formën gjysëm-sferike që i vishet mitit të Vezës, por më mitin e ORIGJINËS së NJERIUT. Për këtë fakt, na ndihmon po gjuha pellazgo-shqipe: emërtimi “Plis”, i përdorur në Malësinë e Shqiperisë, Kosovës dhe Malit të Zi. Ky emërtim është edhe më i lashti.


HISTORIA E PLISIT

Fjala PLIS në gjuhën shqipe emërton një copë dheu, që shkëputet kur hapet brazda për mbjellje apo ndonjë punim tjetër. Kur filloi të punohej toka dhe të mbilleshin bimët e egra, që shënoi lindjen e agrokulturës (afro para 7-8000 vjetësh) dhe vënd-banimeve të përhershme, atëhere ka lindur edhe hyjnizimi i dheut. Etruskët e Tarkuinës (Tarquinia, Itali), një fis pellazg, e shikonin fatin e tyre tek plisi i një toke të punuar në orët e para të mëngjesit.(22) Siç pohon albanologu Hahn (Johann Georg von Hahn,1811-1869): “Pellazgët e kohës para-historike, ishin bujq të mirë, mjeshtër të zot dhe tek ata kulti fetar ishtë mjaft i zhvilluem“. (23) Në këtë periudhë lindi edhe miti i Dhemitrës.
Nga toka buronin lumenjt që me ujin magjik ushqenin bimët dhe gjallesat e tjera dhe nga thellësia e saj, rrënjët lartësonin pemët e pyllit drejt qiellit. Toka “lindte” natyrën përreth, por edhe trette në gjirin e saj çdo gjë, sigurisht edhe njeriun që ecte mbi të dhe ushqehej me prodhimet e saj. Mund të pohojmë, vëren M. Eliade, së disa mite njiheshin nga njerëzit paleolitikë: në rradhë të parë mitet kosmogonike dhe MITET e ORIGJINËS (origjina e njeriut, e kafshëve dhe e vdekjes etj) (24) Është interesant një e dhënë e Hahnit: "Më duket se kam këndue te një vjershëtor i vjetër, se krijesa e parë e botës asht delja, e cila ka dalë nga Toka" (25)
Njeriu i lashtë, njohu fuqinë krijuese të Dheut dhe e quajti “Mëmë-dhe”, siç e emërtojnë edhe sot shqipetarët vëndlindjen e tyre, por edhe disa popuj të tjerë europianë, duke bësuar së prej saj kanë lindur. “Pellazgu, babai i parë i popullit Pellazg, mbret në Argolidë. Sipas legjendave dhe miteve ishte Njeriu i Parë që jetoi në botë dhe në Arkadi, kishtë lindur nga dheu.” (Vojtech Zamarovský ,(1919-2006), “Heronjtë e Miteve Antike” f260, 1983) (26)
Vetë dy emërtimet e lashta të fiseve të para, “lelege” dhe “pellazge”, në gjuhën shqipe shprehin mitin e origjinës se tyre. Sipas studiuesit Niko Stillo (“Toskërishte Etruskishte”): Emërtimi “Lelegë”, do të thotë «lindur të lindëses tokë » dhe «Pellazgë» do të thotë pjellë (dial.çam femijë) «e lindëses tokë» (të lindur nga toka-shën im) (27) Nga ajo kohë para-historike, tek shqipetarët ka mbetur emërtimi FARË për njerëzit e një fisi, i përjetësuar në Egjiptin e lashtë tek emri Faraon (fara+(j)on, dmth prej fisit tonë). Ky emërtim diktohej për të bërë dallimin midis popullsisë vendëse të Egjiptit dhe sunduesve pellazgë. Sipas Herodotit, egjiptianët që kishin origjinë vendese, ishin të vetmit që nuk lejoheshin të hynin në asnjë tempull. (28)
Hyjnizimi i Tokës nuk lidhej vetëm me idenë e lindjes së njeriut, por edhe të RILINDJES së tij mbas vdekjes brenda saj. Kjo dëshmohet nga përdorimi që në kohët më të herëshme, të ngjyrës së kuqe (simbol i gjakut dhe i jetës), me të cilën lyheshin kockat e të vdekurve. Në rast se më përpara i linin të vdekurit në një guvë të shpellës, tani njeriu “bujk” i fuste në dhe, me bindjen se do “të rilindnin” përsëri. Këtë e dëshmon edhe modeli, në formën e mitrës të varreve me një zgjatim “për të dalë”. Siç pohon M.Eliade, në periudhën Neolitike, për paraardhësit tanë, jeta mbas vdekjes vijonte në botën e nëndheshme. (29)
Ky besim, e bënte varrin të shihej si një vend i shenjtë, traditë që është trashëguar në malësitë shqiptare në Veri dhe në Jug edhe sot, ku respektohen jo vetëm varret e të parëve, historia e të cilëve njihet pak a shumë nga populli, por dhe varret e vjetra, historinë e të cilëve nuk e njohin fare. (30) Hahn tregon edhe një zakon që kanë patur fiset e origjinës pellazge, si armenët, frigët dhe dardanët e Europës, të cilët “jetonin në banesa nën tokë” (Straboni, VII, f316) (31)

Në objektet arkeologjike shohim figurina që ju blatoheshin Perëndive, që mbanin mbi kokë një copë dheu-Plisin (fig.1,2 poshtë, nisur nga e majta). Për ta bërë më të qartë simbolin mitik, kjo pjesë lyhej më bojën e zezë, siç është ruajtur në foton e dytë (Hyjnesha nga Siria dhe Iraku (periudha Halaf...). Me këtë “shenjë” dëshmonin përkatësinë e fisit të tyre “të lindur prej dheut” dmth prej fiseve pellazge. Forma konike (fig.3) si e fëmijëve të Zeusit, binjakëve Dioskurë apo e Aleksandrit të Madh është ruajtur tek shqipetarët e sotëm (fig.4) të zonës së Labërisë dhe Çamërisë (Molosia e lashtë). Në skulpturën e Perëndisë tokësore Serapi, Plisi(dheu) është i zbukuruar me bimë; tek Perëndësha Astarte, copa “e dheut” ka formën cilindrike(fig.5,6) e cila është forma e qeleshes më e përhapur tek popullsia shqipetare (fig.7). Sot e gjejmë si mbulesë të kokës, po në ngjyrë të zezë edhe tek priftërinjtë e Kishës ortodokse (fig.8).
Vendosja e copës së dheut mbi kokë, ishtë një ide e njeriut primitiv që e praktikonte mbi figurinat prej balte, të cilat liheshin në altare apo vëndet e shenjta. Praktikisht, njeriu e vendosi mbi kokë, shumë më vonë, në kohën kur mësoi ta përpunojë leshin e deles (kur filloi artizanati) gjithmonë për të treguar origjinën e tij hyjnore. Gjurmët më të lshta të përdorimit të Qeleshes janë gjendur në mijëvjeçarin e tretë pK.
Qeleshja në zanafillë, ka shërbyer si simbol fetar dhe administrativ, fakt që e dëshmojnë objektet arkeologjike. Emërtimi PLIS është i periudhës para-historike dhe përcakton kohën e hyjnizimit të Tokës dhe krijimin e mitit të ORIGJINËS dhe të RINGJALLJES së njeriut. Këto mite, shprehin një fazë të re në besimin e lashtë, kur krahas forcave të natyrës, që mbizotëronin deri atëherë në mitet e para, u ndërfut edhe figura e Njeriut. Miti para-historik i origjinës, mbijeton edhe sot tek emërtimi PLIS i Qeleshes dhe emri ARBAN-ARBËRESH (i banun/i bërë nga Ara) të shqiptarëve. Në gjuhën shqipe Tokës së punuar i thonë - Ara, ku rrënja “ar” tregon natyrën hyjnore të saj. Edhe emri Pellazg dëshmon mitin e lashtë dhe në shqip, do të thotë: ”Të lindur nga dheu” (Spiro Konda). Ky fakt, krahas shumë të tjerave, pohon se shqipetarët e sotëm e kanë origjinën prej banorëve të parë europianë - fiseve Pellazge.

Qeleshja simbol i Krijuesit

Sipas M. Eliade: “Duhet të kemi gjithmonë parasysh, se shenjtërimin parësor, e kanë patur dukuritë qiellore dhe të shndëritshme” (32) Xh. Katapano pohon se Pellazgët besimtarë të Egjiptit (12000 pK), e shikonin “prejardhjen dhe natyrën e burimit të ndritshëm: Zotin, mendimin e tij (...) si një “dritë bardhësore”.(33) Pra ngjyra e bardhë, që është ngjyra historike e Qeleshes sonë, ka shprehur Dritën hyjnore dhe e ka zanafillën kur në besimin para-historik lindi ideja e një ZOTI qiellor të cilin njeriu primitiv E SHIKONTE dhe i lutej.

Kush ka qenë ky ZOT për Pellazgët?

Në rrjedhën e mijera-vjeçarëve, duke vëzhguar Hënën, ndërmjet shumë zbulimeve të rëndësishme si matjen e kohës, natyrën ciklike të jetës etj., ai zbuloi ndikimin e saj mbi vetë njeriun. Mark Tirta pohon se: Studimi i traditës dhe i besimit tek shqiptarët, na bind se kemi të bëjmë me një kult të lashtë vendës, sidomos në lidhje me Hënën, si fuqidhënëse të prodhimeve bujqësore e blegtorale dhe fertilitetit të grave. (34)
Hëna, në kultin e njeriut primitiv - pohon Giovanni Semerano - është një nga hyjnitë më të mëdha dhe më e rëndësishme se sa Dielli.(35) Ndërsa Edith Durham (1863-1944) vëren se në shumicën e tatuazheve që bënin femrat shqiptare në krahë, duar dhe gjoks, pasqyrohej figura e gjysmë-Hënës. (36)

Me figurën e Hënës (një burim sferik DRITE) në besimin primitiv lindi edhe ideja e ZOTIT të ngjashëm me figurën e njeriut. Ky përfundim mbështetet tek fakti, se të gjitha Perënditë e para, kanë qenë hënore. Në këtë periudhë besimi ishte MONOTEIST sepse besohej tek një Krijues.
Më zhvillimin e shoqërisë njerëzore, që u shoqërua edhe me ndryshime në besim dhe krijimin e miteve të reja, Zoti nuk ishte më Hëna, por një burim hyjnor DRITE aq i largët, sa nuk mund të shihej nga syri i njeriut. Sot emërtimin PAPA (shqip: pa/nuk+pa/shikoj) e mban kreu më i lartë i besimit katolik (Papa), emër që buron nga roli i tij si ndërlidhës i Zotit (të padukshëm) me njeriun tokësor.
Ndriçimi hyjnor i Zotit, përcillej në Tokë nëpërmjet rrezeve. Zoti shprehej në objektet arkeologjike me simbole të caktuara si: në formën e një vrime në rreth apo ruaze në mes të lules, rombit; pike a topthi në mes të kryqit, etj.
“Sipas mendimit mitik - pohon Petro Zhei - Qendra (pika e prerjes së vijave të drejta) përcaktohet si përputhja e të kundërtave që identifikohet në instancë të fundit me ZOTIN. Qendra = Zoti, Qendra = Dritë ” (37)
Siç e shikojmë në fotot poshtë (nga e majta fig.1) mbi një pllakë varri, kemi simbolin e Zotit-topthi, në pikën e ndërprerjes së kryqit, ku çdo rreze ndodhet brenda rrethit (qiellit hyjnor); (fig.2) kemi një mburojë romake ku topthi brenda katrorit shpreh simbolikisht Zotin në tokë, ku kryqi/yll formohet me krahët e shqiponjës. Zarathustra (profet persian, shk 6 pK) në veshjen e të cilit kemi një varg ruazash, simbole të Zotit (fig.3), që i gjejmë edhe në veshjen tradicionale të shqiptarëve, të të dyja gjinive (fig.5) roli i të cilave është vetëm besimtar. Toptha të tillë në formën e komçave, shohim edhe në veshjen e prelatëve katolik (fig.4)
Në fotot poshtë (nisur nga e majta fig.1) paraqitet mbulesa e kokës së Perëndisë hënore Horos, Orfeut, Amazonave, Attis dhe Shqiptarëve të shk. 19-20. Siç vihet re, kemi theksimin e majës së Qeleshes në formën e topthit, i cili, në varësi të mënyrës së punimit, anohet mbi kokë. Ky topth i drejtë apo i anuar i Qeleshes është një nga format e shprehjes simbolike të Krijuesit (Zotit).



Tek Qeleshja e shqiptarëve (fig.5) kemi të shtuar edhe një “bisht kali”, të njëjtë si në helmetat romake, i përdorur si në veri të Shqipërisë (Shkodër shk.19-20) dhe tek shqiptarët e Thesprotisë (Helladë shk. 19). Sipas besimit pellazg, tek bishti dhe koka e kalit, ndodhej “energjia e pavdekshme” (e Zotit).



Me lindjen e besimit kristian, krahas formës së qeleshes pellazge (konike, gjysmë-sferike dhe cilindrike) u huazuan edhe tre ngjyrat e përdorura në lashtësi: e bardha, e kuqja e purpurt dhe e zeza, të cilat kanë gjithashtu domethënie mitike. Me poshtë (nga e majta fig.1) kësula e zezë e shërbenjësit të kishës izraelite; (fig.2,3) ngjyra e kuqe dhe e bardhë tek katolikët dhe (fig.4) ngjyra e bardhë dhe e zezë tek ortodoksët.

Studiuesi Robert Graves (Robert Ranke Graves, 1895 -1985), këto tre ngjyra i lidh me tre ngjyrat e Hënës në mite, që personifikonin „tre fytyrat e saj“ dhe në objektet arkeologjike e gjejmë me grupin e tre Perëndive, në të gjithë hapësirën Euro-Afro-Aziatike.


Hëna e re është Perëndesha e bardhë: e lindjes dhe dashurisë. Hëna e plotë, Perëndeshë e kuqe: e dashurisë dhe luftës. Gjysmë-hëna, Perëndesha e zezë: e vdekjes, (38) por edhe e ringjalljes.
Siç vihet re në fotot e sipër-paraqitura të materialit, Shqiptarët i kanë përdorur në jetën e përditshme (deri në shk.19-20), të gjitha format historike të Qeleshes (konike, cilindrike, gjysmë-sferike dhe me majë të përkulur) si dhe ngjyrat (të bardhë, të zezë, të kuqe), të ardhura nga lashtësia. Format dhe ngjyrat e mbulesës së kokës, që i shikojmë sot tek shërbenjësit e besimit kristian, dëshmojnë se kur u krijua Qeleshja nga para-ardhësit e shqiptarëve, nuk kishte qëllim praktik (mbrojtjen nga të ftohtit apo nën helmetë) apo si simbol të lirisë, siç lexojmë në disa enciklopedi, por LIDHJEN me ZOTIN, prandaj shqiptarët edhe në shekullin e 19 e quanin veten bij të një populli hyjnor.

E fshehta e bishtit të Qeleshes

Një „bisht“ i vogël që ngrihet mbi kësulën e Papës, nuk do të na tërhiqte shumë vëmendjen, po të mos zbukuronte edhe Qeleshen e shqiptarëve të Çamërisë (Helladë, Shqipëri) dhe Labërisë (Shqipëri). A është një ngjashmëri e rastësishme, apo brenda saj fshihet një nga simbolet më të rëndësishme të besimit?
Meqenëse e gjithë veshja e shërbenjësve të besimit, ka një domethënie që lidhet me detyrën e tyre, llogjika na çon tek arsyetimi se ky “bisht” duhet të jetë një simbol i lidhur me Hyjnoren, që nënkupton figurën e Zotit.
Për njeriun primitiv Zoti ishte Drita, që njihet me shprehjen Ndriçimi hyjnor. Njeriu i Paleolitit, nuk e zotëronte dhuntinë e fantazisë, por ka shprehur në “artin” e tij vetëm atë që shikonte. Ay habitej me rripat e ndritshme që çanin retë në perëndim të diellit ose pas shtrëngatave, me një formë përsosmërie që nuk gjëndej në Tokë. Këto rreze drite, mund të preknin gjithshka mbi tokë, sikurse edhe duart e tij. Meqenëse “studimet” e të lashtëve bazoheshin mbi krahasimin, ai e gjykoi rrezen si “dorën” e Zotit, siç i shikojmë në muret e Piramidave egjiptiane apo skulpturat me shumë duar të besimit indian. Me këto vija të drejta (rrezet), ay krijoi simbolin e Yllit ( , simbole të kulturës Vinka/ Vinča), “fytyrën kozmike” të Krijuesit, objektit më të largët qiellor. Dhimitër Pilika (1923 - 2003) pohon se : “...Tek Ilirët, ylli lutej si perëndi e Dritës”. (39) Sipas P. Zheit Ylli = Qendra = O (Zoti) dhe fjalës “yll” në shqip i përgjigjet fjala El në hebraisht, emër që përdoret për Zotin. (40)



Ylli/kryq dy, tre e më shumë rrezesh, si simbol të Dritës hyjnore - Zotit, e gjejmë që nga vizatimet e shpellave (fig.1 Grotta dei Cervi) dhe gjatë të gjithë historisë së zhvillimit të shoqërisë njerëzore (fig.2,3,4). Në ikonën ruse të shekullit 19, shprehet qartas figura e Zotit me simbolin e yllit (fig.3). Edhe në ditët e sotme Ylli/kryq është simboli kryesor i besimit kristian dhe atij mysliman. Në mozaik (fig.4,s. Apollinare Nuovo a Ravenna) shikojmë Yllin, shenjë e Zotit në mitin kristian, i cili lajmëron lindjen e Krishtit. Të bën përshtypje Qeleshja e Magjistarëve, e njëjtë nga forma dhe ngjyra me ato të shqiptarëve të shk 19-20).

Yllin e kanë patur në monedhat e veta qytetet ilire të Apollonisë (të shoqëruar me hënën), Dyrrahut, Amantias, Korkyrës dhe Leukada (në trevat kaono-thesprote) në monedhën e mbretit ilir Monunit (shk IIIpk), në Etruri. (41)
Kjo „rrugë“ e ndjekur nga pellazgo-ilirët gjatë mijëra vjetëve, për të pasqyruar simbolin e Zotit tek Qeleshja, shprehet qartësisht në objektet arkeologjike. Një kurorë rrezesh drite, rrezaton mbi qeleshen labe të Tiseut (Teseo, mbret i Athinës) i miteve pellazge duke shprehur lidhjen me të Plotfuqishmin (nga e majta fig.1). Të njëjtën ide kanë edhe rrezet mbi kokën (fig.2) e mbretit Antiochos VI Dionysos, të seleukëve (Siria e lashtë). Simboli i Zotit, ylli (fig.3) ndodhet gjithmonë pranë Qeleshes së binjakëve Dioskurë (fëmijëve të Zeusit) në shumë monedha romake (211-208 pK). Në (fig.4) ylli qëndron mbi Qeleshe, i mbajtur nga një rreze më e zgjatur.



Në pikturat murale, relievet e gurta apo monedhat metalike, pasqyrimi i Zotit me simbolin e yllit, nuk ishte problem. Priftërinjtë e lartë të Kishës ortodokse (nga e majta, fig.2 poshtë) dhe të Kishës kopte (Egjypt, fig.3) kanë vendosur një kryq metalik (që njihet si kryq latin), i cili qëndron mbi kësulën e kokës.
Por Ilirët apo më saktë “të diturit” që merreshin me simbolet e besimit në lashtësi, kishin gjetur një zgjidhje më praktike. Ata vendosën mbi Qeleshe, elementin e Yllit dmth RREZEN, atë që sot e shikojmë mbi kësulën e Papës dhe tek shqiptarët.
Ndryshimet në besimin pellazg kanë ndodhur shumë kohë përpara së të shpallej kristianizmi. Karakteristikë ka qenë, se çdo fazë e re e tij apo çdo besim i ri që është shfaqur, ka vijuar të përdorë po ato simbole, por me një mit të ri. Tek kristianët, Kryqi/Yll shpreh tashmë jo Zotin, por sakrificën e Krishtit. Që kryqi kristian është huazuar nga lashtësia, na e dëshmojnë objektet arkeologjike. Në faqen ballore të varrit të Darios (Naqsh-e Rostam 486 pK, Persia e lashtë, Siri) Kryqi/Yll dhe topthat tek pragu, tregojnë rrugën drejt Zotit, që ka ndjekur shpirti i mbretit të vdekur. (fig.1 poshtë).

Tek Qeleshja e shqiptarëve, “bishti” shpreh RREZEN - “fytyrën kozmikë” të Zotit (Dritës hyjnore), ndërsa në zbukurimet (kryesisht argjendi) dhe veshjen e trupit, simboli i Zotit shprehet me yllin/kryq, topthin apo ruazën. A ka qenë “bishti” i sotëm, që në kohën e krijimit të institucioneve të besimit katolik dhe çfarë ka përfaqësuar? Këtë përgjigje mund t’a japin vetëm materialet arkivore dhe studiuesit e Vatikanit.

Si përfundim:

Plisi apo Qeleshja e shqiptarëve të sotëm është objekti që ka ruajtur dhe përcjellë MITIN e Origjinës së njeriut dhe Historinë e zhvillimit të besimit pellazg. Ajo ka simbolizuar lidhjen e njeriut tokësor me Krijuesin, siç e shprehnin edhe vetë pellazgo-ilirët, duke e quajtur veten HYJNORË.
Këtë e dëshmon edhe emërtimi ILIRË, i paraardhësve të shqiptarëve të sotëm, që është emërtimi i simbolit kozmik të Zotit: YLLI-t (në dialektin çam - Illi).
Edhe sot, ky popull mban tre emra, që vijnë gjithashtu nga mitet më të hershme të Evropës:

1) Arbër-esh /Arv(b)an-it: Të lindur nga dheu;
2) Shqiptar (Ipe- dial çam shqiponjë): Zogut që përfaqëson Zotin në Tokë. Sipas Moisiut, shqiponja dhe ylli, janë sinonime (42) Pra të thuash ILIR apo SHQIPETAR shpreh të njejtin simbol: ZOTIN!;
3) Alban (Alpan/Pan): Mbret i Çamërisë (Thesproti, Helladë), më i shquari në lashtësi, familjen e të cilit e njohim në mite si Perëndi të Olimpit, gjysmë-perëndi dhe gjykatës të shpirtrave mbas vdekjes.

(Kontakti me autoren: fatbardha_demi@yahoo.com)

Literatura:

1- f281- 285 Niko Stillo “Etruskishte Toskerishte” West Print
2- Ancient Illyria - Dita e plisit për të gjithë shqiptarët...
https://www.facebook.com/illyria.al/posts/656690494371582
3- f15 ,17 Mircea Eliade « Storia delle credenze e delle idee religiose. Dall’eta della pietra ai misteri eleusini »Bur Saggi, Milano, 2013
4- f75 Maria Gimbutas « Il linguaggio della Dea » VËNËXA, Roma, 2008
5- f.63 Mark Tirta « Mitollogjia ndër shqiptarë »
6- (a) Reljev i periudhës ilire, Perndia Silvan me brirët e dhisë (b) Flijimi i dashit para betejes, vihet re përdorimi i dy tipeve të Qeleshes: gjysëm-sferike dhe me majë të perkulur.http://www.zemrashqiptare.net/news/id_32667/cid_14/Brahim-Avdyli:-Armiqt%C3%AB-m%C3%AB-t%C3%AB-rreziksh%C3%ABm-(7).html (c) « Allée de béliers », Temple de Karnak à Louxor (Égypte) (d) Jo vetëm Zeusi, Giove-Amon, Hermes, por edhe në monedhat romake portrete janë të paisur me brirët e dashit www.truciolisavonesi.it
7- f75-79 Marija Gimbutas “Il Linguaggio della Dea”, VENEXIA, Roma, 2008
8-f 19 Orhan Rexhepi “Pellazgo Dardanët, nga Atlandita deri në Hënë”,Preshevë,2012
9- f357 Dr. Johan George von Hahn “Studime shqipetare” (Albanesische studien, Jena 1854) IDK.
10- (a)Testa di Poseidone, figlio di Crono e di Rea, fratello maggiore di Zeus, scultura greca V sec. a.C. http://www.ëlicriso.it/it/mitologia_ambiente/dei/poseidone/(b)Elena
(c) Odisea me Qeleshe por jo shokët e tij.
11- f105,106 M.Eliade (po aty)
12- f531 Zhei “Shqipja dhe Sanskritishtja” (pjesa e dytë),Tiranë, Tertiumdatur, 2006
13- f 416 Arif Mati “Mikenet=Pellazget” Tirane, Plejad, 2008
14- (a) http://en.wikipedia.org/wiki/Men_%28god%29 (b) Statujë e gjetur në malin Lykaion në Arkadi. (Hellade) (c) http://www.summagallicana.it/lessico/e/Etruschi.htm, Museo di Villa Giulia - Roma (d) Site Web pour cette image 31e154fdd38a9532 fr.goldenmap.com
15- Pëllumb Xhufi “4000 dokumenta për shqipetarët në arkivat veneciane”
16- (a) Luftëtarët hititë me qeleshe.Private Tour of Hattusaswritten www.turkeyforholidays.com - (b) Reliev e një beteje të fiseve sarmate (Rossolani) banorët e lashtë të Europës qëndrore dhe Rumanisë. (http://it.wikipedia.org/wiki/Roxolani) (c) Elmo della Cultura di Golasecca. (tek matër “ITALIA e lashtë”) (d) Perëndia Mars, përpara tij shpata me dorezë të mbrojtur në formën e qeleshes që përfundon me yllin/kryq të varur. 402-Denario L.Valerius L.f.L.n. Flaccus Ag Ø 18-21 mm 3,29-4,03 g 108-107 a.C.
http://www.antiqva.org/Monetazionë%20IV-III%20Sëc%20aC.htm
17- (a) http://www.artepreistorica.com/wp-content/uploads/2010/01/07.oppio_.pdf
(b) Mentouhotep III Site Web pour cette image PHM- place-hecataei-milesii.net
18- f46 M.Eliade (po aty)
19-f81, Delia Guasco “Popoli italici L’Italia prima di Roma”, Giunti, Firenze, 2006
20- f.69 Colette Nieri, «Tabu Miti e Socetà, Economia e religione nell’analisi delle culture »-Edizioni Dedalo, Bari,2007)
21- f156 Orhan Rexhepi “Pellazgo Dardanët, nga Atlandita deri në Hënë”, Presheve,2012
22- f21 Giovanni Semerano, “Il popolo che sconfisse la morte”, Paravia Bruno Mondadori Editori, 2003
23- f408 Dr. Johan George von Hahn (po aty)
24- f37 M.Eliade (po aty)
25- f356 Dr. Johan George von Hahn (po aty)
26- f74 Orhan Rexhepi “Pellazgo-Dardanët...” Preshevë, 2012
27- f144 Niko Stillo (po aty)
28- http://ilmondodiaura.altervista.org/EGIZI/Egiz (Egizi alimentazione)
29- f109 M.Eliade (po aty)
30- f.214M.Tirta « Mitollogjia ndër shqiptarë »
31- f410 Dr. Johan George von Hahn (po aty)
32- f38 M.Eliade (po aty)
33- f8 Xhuzepe Katapano „Thot-i Fliste Shqip“ Botimet enciklopedike, Tiranë,2007
34- f350 “Panteoni dhe Simbolika” Mark Tirta, Tiranë « Nëna Teresa »,2007
35- f 31 Giovanni Semerano “Il popolo che sconfisse la morte”
36- Edith Durham, Brenga e Ballkanit dhe vepra të tjera për Shqipërinë dhe shqiptarët,Tautazhi dhe simbolet e vizatuara për të (Tautazhi në Shqipëri), f.470-475. Edibe Selimi –Osmani « Simbole vendëse ilirë te shqiptarët e Maqedonisë » Studime Albanologjike 3, Shkup, 2011
37- f24,49,50 Petro Zhei (po aty)
38- Dea triplice - Wikipedia it.wikipedia.org/wiki/Dea_triplice
39- f92 Dhimitër Pilika “Pellazgët origjina jonë e mohuar”, Botimet Enciklopedike, Tiranë 2005
40- f265,521 P.Zhei (po aty)
41- f 92, Dh.Pilika (po aty)
42- f88 Xhuzepe Katapano “THOT-i FLISTE SHQIP“ (botim në Itali nga Bardi Editore, Roma,1984) në shqip nga Botimet enciklopedike ,2007.

Orhan Pamuk dhe Elif Shafak akuzohen nga qeveria dhe shtypi turk

Autorët Orhan Pamuk dhe Elif Shafak së fundmi janë akuzuar nga shtypi pro qeveritar si dy autorë që “nuk janë njerëz” si dhe i takojnë një lobimi ndërkombëtar letrar i cili e ka qeverinë turke në atakim.

http://en.wikipedia.org/wiki/Orhan_Pamuk

Një artikull në një gazetë pro Erdoganit këtë javë ka shkruar se Pamuk ekziston në këtë grup i cili zgjedh disa autorë dhe i përdorë ata për të sulmuar qeverinë.

Elif Shafak

 “Kurdo që unë shkruaj, një libër, një kritikë, ku merem me Turqinë, unë merrem si një person kundër Turqisë, person i deleguar nga ndërkombëtarët. Për këtë lobimin ndërkombëtar letrar, është hera e parë që po dëgjoj” ka thënë Shafak, e cila së fundmi ka publikuar librin e saj “The Architect`s Apprentice”. 

http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/elif-shafak-fear-is-a-very-dangerous-thing-8571991.html


PEN International, në anën tjetër, ka reaguar ndaj këtyre sulmeve duke thënë se autorët edhe në të kaluarën janë sulmuar për shkak të gjoja ofendimeve të tyre ndaj turqizmit, por kjo duhet të stopojë dhe letërsia duhet të thyejë barrierat.

http://moreintelligentlife.com/content/places/anonymous/seven-wonders

Turkish novelists Orhan Pamuk and Elif Shafak accused of being Western stooges by pro-government press

Major Turkish authors Orhan Pamuk and Elif Shafak have been accused by the pro-government Turkish press of being controlled by an “international literature lobby” that has the Turkish government in its sights.

An article in the pro-Erdoğan paper Takvim this week includes the claim that this literature lobby selects a few authors from each country and then uses them to attack the government. Images of Shafak and Pamuk have been circulated on social media, bearing the line “they are projects” – implying that they are projects developed by western powers to criticise the Turkish government. Earlier this year, a piece in the pro-government Yeni Akit said the two writers were “not human”.

Elif Shafak, whose most recent novel, The Architect’s Apprentice, has just been published in the UK, said: “One accusation was that we were being recruited by western powers in order to criticise Turkey. Whenever we say something critical, whenever I write a piece for a newspaper that is critical of Turkey’s government or history, this happens. But this is the first time I’ve heard of an “international literature lobby”.

“Unfortunately, in Turkey conspiracy theories are very widespread, and people believe in them. That kind of paranoia happens all the time,” said Shafak.

“They say the lobby is using novelists – imagining we have this power. Of course not many people will take it seriously, but enough do. So it’s all over social media, the picture is being circulated over and over, with lots of slander, hate speech and misinformation.”

Jo Glanville, director of English Pen, a writers’ organisation campaigning for freedom of expression for writers worldwide, said: “They are claiming that Orhan and Elif are tools of an international literature lobby, and that they shouldn’t be thought of as writers, that they are projects of this lobby. It’s very obviously a desperate attempt to undermine their credibility and their influence, by saying they are just mouthpieces, not independent intellectuals.

“It’s a completely routine intimidation practice. The government will use its supporters in the media to discredit anyone who criticises it. This time, it’s by creating this mythical international literature lobby, which clearly has absolutely no grounds to it at all.”

The press claims follow comments made by Pamuk on publication his new novel Kafamda bir Tuhaflik (A Strangeness in My Mind). The Nobel laureate was accused of criticising his country to publicise his book, after telling Turkish paper Hurriyet that it “deals with the oppression suffered by women in Turkey”, adding: “if we were to criticise Turkey from the outside, it would be about the place of women in society.”

Last month, Turkish president Recep Tayyip Erdoğan drew fire for suggesting women were not equal to men. “Our religion [Islam] has defined a position for women: motherhood. Some people can understand this, while others can’t. You cannot explain this to feminists because they don’t accept the concept of motherhood,” Erdoğan said, adding that treating men and women equally “goes against the laws of nature”.

“Their characters, habits and physiques are different … You cannot place a mother breastfeeding her baby on an equal footing with men. You cannot make women work in the same jobs as men do, as in communist regimes. You cannot give them a shovel and tell them to do their work. This is against their delicate nature,” he said to a summit in Istanbul on justice for women.

“Our politicians make thoughtless statements on this point as if they want to start a fight,” Pamuk told Hurriyet this week. “The worst thing is that there’s a fear. I find that everyone is afraid; it’s not normal … Freedom of expression has fallen to a very low level … Lots of my friends tell me that such and such a journalist has lost his job. Now, even journalists who are very close to the government are getting harassed.”

Shafak agreed. “In Turkey, novelists are like public figures. We get lots of attacks. I’ve been accused in the past of insulting Turkishness, being a traitor, siding with the Armenians. I try not to take it personally, but we have absolutely seen freedom of expression slow down in Turkey, particularly over the last few years, and it is becoming even worse. It is becoming more and more difficult to write critically,” said the novelist, who was prosecuted in Turkey for “insulting Turkishness” after her bestselling novel The Bastard of Istanbul was released.

Pen International called the latest attacks on Shafak and Pamuk – who has previously been accused of “insulting Turkishness” with remarks about Turkey’s persecution of Kurds – “a return to the defensiveness of Turkey’s old military regimes; where any sort of criticism was seen as an attack on the Turkish state and its people”.

“Pen International is particularly concerned that both writers, who were put on trial for insulting Turkishness in the past, are being targeted for their legitimate expression yet again and could face the same kind of threats to their lives that they did in the past,” said the writers’ organisation.



******

Elif Shafak: ‘I don’t have the luxury of being apolitical’

'I experienced love and hate as an writer in Turkey – you get used to that' … author Elif Shafak. Photograph: Christian Sinibaldi for the Guardian

It is tempting to read Elif Shafak’s latest novel, The Architect’s Apprentice, as a love letter to Istanbul and its Ottoman past, or even a kind of apology to the city she left behind when she moved to London with her two children four years ago. The book, which Shafak wrote in English before revising its translation into Turkish, spans the era from 1546 to 1632 and tells the story of the great imperial architect Mimar Sinan, through the eyes of an invented apprentice and elephant-keeper, Jinan, who stows away from Goa as a 12-year-old to escape an evil stepfather.

The novel evokes the glory and cruelty of the Sultanate at its peak, under Suleiman the Magnificent and his successors. But to see it as anything as simple as a celebration of the city in which Shafak has spent much of her life would be a mistake.

“This book is very critical,” she says. “The main historical narrative in Turkey does not talk about human beings and the very few individuals we mention are sultans. How did so-called ordinary men and women feel through the centuries, when Turkey was going through these changes? I’m interested in sexual minorities, ethnic minorities, and I’m interested in silences. Animals of course we never mention, women we rarely mention. For me there is always a desire to bring back stories and subjects that have been forgotten or pushed to the sides.”

The novel, Shafak points out, foregrounds many injustices and illustrates the close connection between architecture and war – with the most spectacular mosques funded by plunder. Alongside Jinan, Sinan, the elephant Chota and cross-dressed apprentice Yusuf (a girl in disguise), it makes a hero of the Gypsy Balaban. And it highlights the practice of fratricide, whereby sultans on ascending the throne had their brothers strangled. Warmly welcomed in Britain, where one reviewer called it her best book yet, The Architect’s Apprentice, has had a chilly reception in Turkey – though as the country’s most popular female author, with 1.65 million followers on Twitter, Shafak says she is used to taking the rough with the smooth.

“I get a lot of criticism from the cultural elite and a lot of love from readers,” she says. “The more you are read in the western world, the more you are hated in your motherland. Being a writer in Turkey has a very humbling and moving side because if readers like a story then they share it and pass it round.”

Shafak was born in Strasbourg in 1971. Her mother had fallen in love and dropped out of university to get married; her father was studying in France for a philosophy PhD. But the relationship fell apart and Shafak’s mother returned to Ankara with her baby and the prospect of being remarried, quickly, to a much older man.

“That’s the tradition, it’s a very male-dominated society”, she says, and when you’ve already been married, “you’re not in a top place in the marital market any more. You have fallen down and you’re not a virgin, but you have to be married off so that you’re not a threat.”

But Shafak’s maternal grandmother decided her daughter should complete her education before attaching herself to another man. Shafak’s mother became a diplomat, and Elif spent a lonely childhood, first with her grandmother and later in embassy postings in Madrid (where Spanish became her second language), Jordan and Germany.

“Part of me always felt like the other, the outsider, the observer,” she says. “My father had two sons with his second wife, who I didn’t meet until my late 20s. I was always on the periphery. In Madrid I was the only Turk in a very international school, so I had to start thinking about identity. All these things affected me. I had no centre in my life, no sense of continuity, and I do sincerely believe books saved me from insanity.”

At the Middle East Technical University in Ankara, Shafak – who gave up her father’s surname when she was 18 and renamed herself Shafak (which means “dawn”) after her mother – studied international relations and took Turkey’s first course in women’s studies before signing up for a PhD on masculinity. But though she cherished her interdisciplinary training, the priority was always fiction. An eclectic reader of philosophy, religion and stories of all sorts, who was “almost addicted” to Russian novels at one point, her first book told the story of a heterodox hermaphrodite dervish and employed a deliberately esoteric vocabulary in protest at the Turkification of her mother tongue from the 1920s onwards.

People were surprised, she says. “They didn’t expect that kind of language from a 24-year-old feminist, leftist person. We have taken out hundreds of words because they came from Arabic or Persian and were not Turkish enough, and I am very much against that kind of linguistic purification.”

She published more novels and her readership grew, but life as a public figure in Turkey was suffocating. Having relocated to Boston with a fellowship at Mount Holyoke women’s college, in 2004 she published her first novel written in English, The Saint of Incipient Insanities. From there she moved to Michigan and then Arizona, where she was a full-time scholar.

But personal and professional life were drawing her back to Turkey, where she met her future husband Eyup (they married in Berlin, she wearing black as usual) and was prosecuted, following publication of her bestselling novel The Bastard of Istanbul, for insulting Turkishness (it tackled the Armenian genocide of 1915).

“I was surprised,” she says coolly. “When you write about Armenians you know there will be a reaction, but I didn’t expect this. There was a huge reaction, and demonstrations at which people were burning my picture, spitting on my picture.”

The case lasted a year before the charge was dismissed, during which she was protected by bodyguards. “It was demoralising and upsetting but I don’t want to paint a very dark picture,” she says, “because I also had so much support. I have experienced both love and hatred and as a writer in Turkey you get used to that. We move very easily from one to the other, we are very emotional people, so you learn not to take it too seriously. The hullabaloo is temporary.”

The trial ended the day after the birth of her first child, which precipitated another crisis in the form of postnatal depression. In her memoir Black Milk, she puts this down to an unresolved conflict between warring aspects of herself (and barely alludes to the fact that hanging over her pregnancy was the possibility of three years in prison).

The book intersperses brief essays on famous women writers including Zelda Fitzgerald, after whom Shafak named her daughter, with chapters describing the quarrel that raged between Shafak’s six “finger women” – each representing an aspect of herself and “no taller than Thumbelina”, with names such as Mama Rice Pudding and Miss Ambitious Chekhovian – over what direction the rest of her life should take.

The effect is comic, and she doesn’t say much about the form her depression took, but Shafak says it “was a very important phase in my life. I had taken it for granted that all I needed was a pencil and paper, because I had my imagination, which was so vivid. When I lost my connection with words I had to rethink many things and remodel myself. It wasn’t only motherhood that challenged me. I had lived out of a suitcase all my life and the basic assumption was that I could go where I liked. I was a free spirit and it terrified me that I had to settle down.”

Today Shafak and her husband live in different cities – she in London, he in Istanbul. But they are not separated and the family gets together around twice a month. “It’s a different marriage,” she says, “and I find it very difficult to explain particularly to people in Turkey because it’s not like anything they have seen before.” Their two children, she believes, manage the arrangement well.

Shafak chose London because she loves the English language, because it’s nearer than the US and because it is one of the few truly cosmopolitan cities in the world. “I know it sounds like a cliche but to me the fact it’s so multicultural is a treasure. It’s not something you see everywhere, even in major European cities that are supposedly multicultural there isn’t much interaction and there are more ghettos. London is unique. It can be challenging as well because it doesn’t open up very easily so it takes a while to find your feet, but it’s worth the effort.”

The city’s literary scene, though, she says, is less cosmopolitan than you might expect and “can be surprisingly insular”. She knows the proportion of translated books published in the UK by heart: 4%, while in Turkey it is around 47%. “It’s a one-way street, isn’t it? We read western literature more than western readers read Turkish literature. There has to be more balance.”

Shafak doesn’t believe in categories of low- and highbrow. Her bestselling novel to date, 2010’s The Forty Rules of Love, sets the contemporary story of a New England housewife embarking on a new romance against an account of the 13th-century friendship between the Sufi poet Rumi and wandering mystic Shams. She may have given up writing novels in Turkish for now, but Shafak has made herself a literary ambassador for Sufism, which she is not alone in regarding as a crucial and too-often ignored strand in Islam. “Maybe I am able to notice things some of my British friends don’t,” she says. “I like to question cultural biases wherever I go and I question Islamophobia as much as I question anti-western sentiment because I think all extremist ideologies are very similar.”

Uninterested in organised religion, she is strongly drawn to Islamic mysticism and the idea of an “inner-oriented journey. With that inner space you come across Jewish mystics, Christian mystics, Islamic mystics, Daoists. And you’re surprised at how similar are the things they say.” In the Ottoman architect Mimar Sinan in her latest novel, she believes she has found a hero after her own heart: “he was the kind of person who saw the dome as an all-embracing concept – not a symbol of Christianity or Islam but a symbol that united human beings.”

Shafak has tackled controversial and current topics in her fiction (the Armenian genocide; “honour killings” in her novel Honour), and has also written as a journalist and commentator: last month she declared her opposition to Turkish president Recep Tayyip Erdogan’s comments that men and women are not equal.

But she is strongly critical too of a view of Muslim countries that concentrates on women’s rights at the expense of everything else: “I don’t think we can talk about women’s rights if there are no human rights,” she says. “We as women in the Middle East have supported some very authoritarian rulers who on the surface seem to have introduced progressive reforms for women, but who are clearly not pro-freedom of speech, not pro-media diversity. I would love to have a women’s movement that goes beyond this paradox. I want us to believe in democracy.”

Her own experience of cooperation, between her old-fashioned grandmother and highly educated, westernised mother, makes her believe in the possibility of a greater degree of solidarity between different kinds of Turkish and Muslim women. She is a champion of gay rights. “If you are a writer from Turkey, Pakistan, Nigeria, Egypt, you don’t have the luxury of being apolitical. You can’t say ‘that’s politics, I’m just doing my work’. For me, coming from the women’s movement, politics is not just about parties and parliament. There is politics in our private space and in gender relations as well. Wherever there’s power, there’s politics.”

Turkey and Twitter: major authors join PEN International appeal end to ban


Letter from Zadie Smith, Nobel laureate Orhan Pamuk, Salman Rushdie and other writers says Turkey's social media ban is an 'unacceptable violation of the right to freedom of speech'

'Grave concern' … Turkish author and Nobel prize-winner Orhan Pamuk is among the authors calling on Turkey to end social media censorship. Photograph: Murad Sezer/Reuters

Turkey's Nobel laureate Orhan Pamuk has said that the situation in his country "is going from bad to worse and even towards terrible" following the government's attempts to block access to Twitter, as a phalanx of major writers, from Zadie Smith to Günter Grass, line up to state their "grave concern" about "the freedom of words" in Turkey today.

The authors, who also include Salman Rushdie, Margaret Atwood, Karl Ove Knausgaard, and Grass and Pamuk's fellow Nobel laureate Elfriede Jelinek, have added their names to a joint letter from PEN International and English PEN which calls last week's ban on Twitter "an unacceptable violation of the right to freedom of speech". The Turkish government restricted access to the micro-blogging website, and prime minister Recep Tayyip Erdoğan indicated the ban could be extended further, saying he would not "leave this nation at the mercy of YouTube and Facebook" and pledging to "take the necessary steps in the strongest way".

On Thursday, he appeared to follow up that threat as Turkish media reported that the country's telecommunications authority (TİB) had blocked YouTube as a "precautionary administrative measure". The latest curbs came hours after an audio recording of a high-level security meeting was leaked on the video-sharing website. Turkey previously banned YouTube in 2007, but lifted the ban three years later.

According to PEN, the Twitter ban currently remains in place despite an administrative court order on 26 March ordering its suspension pending a court judgment.

Pamuk, who won the Nobel in 2006, not long after Turkish state prosecutors had charged him with "insulting Turkishness" for remarks he made to an interviewer, told the Guardian "there were times in Turkey when free speech was equally bad … as in 2008 when YouTube was closed. But at that time we were at least hopeful about the future. Not now. The situation here is going from bad to worse, and even towards terrible."

Pamuk's translator Maureen Freely, the new president of English PEN, added: "The real worry, I think, is that Erdoğan now seems to have the power to do whatever he wishes, whenever he wishes. And that is why we're so concerned about what he'll do next, to silence dissenters and crush opposition wherever he sees it."

The signatories to the letter point to the fact that Turkey ranks 154th among 180 countries on the World Press Freedom Index, saying that even today, "translators, editors, publishers, poets and writers face criminal proceedings and even imprisonment for legitimate expression under a variety of legislative fetters". PEN particularly highlighted the case of Muharrem Erbey, a human rights lawyer and writer who was arrested in 2009, and who is currently in prison awaiting trial. PEN believes the charges against the author are politically motivated, and that Erbey is being held because of his alleged affiliation with Kurdish political parties. The free speech organisation is calling for his immediate release.

In their letter, the writers – from Turkey and around the world – are asking Turkey's leaders "not to retreat from democracy and its keystone, freedom of speech; but rather to recognise their obligations under international treaties and to lift the block on Twitter with immediate effect".

Cif: Elif Shafak
'Democracy in Turkey is sorely lacking' … Turkish writer Elif Shafak was tried for 'insulting Turkishness'
"We urge them to remember that this beautiful country will be stronger and happier when, and if, it appreciates pluralism, diversity and the freedom of words," they write. "We welcome the administrative court in Ankara's decision to suspend the [Twitter] ban ahead of a full judgment and urge the telecommunications authority to restore access to Twitter immediately."

The Turkish author Elif Shafak, who was also tried for "insulting Turkishness" following the publication of her novel The Bastard of Istanbul, is one of the authors to sign the letter. "Turkey's rulers need to understand that democracy is not solely about getting a majority of votes in the ballot box. Far beyond that, democracy is a culture of inclusiveness, openness, human rights and freedom of speech, for each and every one, regardless of whichever party they might have voted for. It is the realisation of the very core of democracy that has been sorely lacking in Turkey today," said Shafak, whose trial – based on words uttered by fictional characters in her novel – went on for a year before charges were dropped.

The letter comes in the wake of a new report from PEN International and English PEN on the Gezi Park protests last year, and their impact on freedom of expression. "The excessive use of police force, as well as widespread media censorship and reprisals against journalists and users of social media, starkly illustrated the shortcomings of Turkish democracy in its lack of pluralism and disregard for fundamental rights and freedoms," says the report. It also lists the "human rights violations" that took place during the protests and calls on the Turkish government to, among other things, ensure freedom of expression is respected and peaceful protestors are not "arbitrarily detained". PEN International and English PEN also wants the right to peaceful assembly included in Turkey's proposed new constitution.


Floripress

Aktorët nga Kosova shfaqën një komedi politike në Kryeqytetin Serb

Aktorët nga Kosova shfaqën një komedi politike në Kryeqytetin Serb e cila përshkruan shpalljen e Pavarësisë së Kosovës. Numri i policëve serbë ishte pothuajse sa numri i shikuesve, mbi 60 vetë.

Artistë nga Kosova arritën në Beograd me shfaqjen `Fluturimi mbi Teatrin e Kosovës`. Kjo shfaqje ftohet për të dytën herë në kryeqytetin serb, por tashmë me përcjellje policore, dhe roje para teatrit. Kjo si pasojë e tensionimeve të marrëdhënieve midis shqiptarëve dhe serbëve, pas ndeshjes së futbollit Serbi – Shqipëri.

Megjithëkëtë, regjisori Jeton Neziraj, shprehet i kenaqur me interesimin e publikut, nga skena e artit dhe kulturës në Serbi.

`Shihet se ka pasur ndryshime radikale të raporteve shqiptaro-serbe, këtu në Beograd, pas incidentit të ndeshjes së futbollit këtu. Mirëpo, megjithë këto tensione, pra edhe që publiku ka ardhur me tension, ashtu edhe për neve nga Kosova, kemi qenë në tension, publiku shfaqjen e priti me interesim dhe ngrohtësi`', thote regjisori Neziraj. Numri i shikuesve ishte po aq sa policët që e ruanin këtë shfaqje, mbi 60 vetë, në Tetarin Rex, në Beograd. Aktorë të famshëm nga Serbia si Miki Manojlovic dhe të tjerë shprehën interesimin ti përcjellin kolegët e tyre nga Prishtina. E poashtu interesim shprehën edhe diplomatë nga Kosova dhe vendet e tjera të rajonit, përveç atyre të Serbisë. `Krejt kjo shfaqje tregon një realitet të ri që Pavarësia e Kosovës ka sjellë, dhe kjo nuk pritet mirë në Beograd, jo vetëm nga politika por edhe nga bota e artit, të cilët e kanë ende të vështirë te pranojne një realitet të tillë në Beograd`, thote Ardian Morina. “Fluturimi mbi teatrin e Kosovës” është një komedi politike mbi njërën nga ngjarjet më të rëndësishme të këtij shekulli – lindjen e shtetit të Kosovës. Kjo është një komedi për Kosovën e re që, e lodhur dhe e rrënuar nga lufta, varfëria, dhe keqmenaxhimet e misioneve ndërkombëtare, qe përpiqet ta gjejë rrugën e vet drejt të ardhmes. Kjo komedi politike deri tash, është shpërblyer me disa çmime ndërkombëtare.

Isa Musta dhe Hashim Thaçi ngushëllojnë familjen e Andreas Schockenhoff-it

Nënkryetari i Grupit Parlamentar të CDU-së në Bundestagun Gjerman, Andreas Schockenhoff, ka vdekur sot, në moshën 57 vjeçare, njoftojnë mediat gjermane.

Schockehoff ishte bashkëpunëtor  i afërt të kancelares Angela Merkel dhe herën e fundit ishte në Kosovë muajin e kaluar.

Kryeministri i ri i Kosovës, Isa Mustafa, ka shprehur ngushëllime, me rastin e vdekjes së Andreas Schockenhoff, nënkryetar i grupit parlamentar të CDU-së në Bundestagun gjerman.

Mustafa në profilin e tij në “Facebook”, ka shkruar se sot shkoi nga kjo jetë njeriu që u shqua me parime dhe energji në zgjidhjen e problemeve shumë të ndjeshme në Ballkan. “Në mesditën e sotme ndërroi jetë dr. Andreas Schockenhof, nënkryetar i grupit parlamentar të CDU-së në Bundestagun Gjerman. Sot shkoi nga kjo jetë njeriu që u shqua me parime dhe energji në zgjidhjen e problemeve shumë të ndjeshme në Ballkan. Gjatë këtij viti u takova disa herë deputetin Schockenhof, i cili shquhej me përkushtimin e tij për demokraci, për zhvillim e prosperitet. Ishte një njeri i dashur, i sinqertë dhe një mik i madh i yni.  Sot është një ditë e hidhur për të gjithë ne, që e njohëm dhe bashkëpunuam me dr. Andreas Schockenhof, por edhe një ditë në të cilën shprehim krenarinë që patëm rastin të kemi një mik të tillë”, ka thënë Mustafa.

Zëvendëskryeministri, njëherësh ministër i Punëve të Jashtme, Hashim Thaçi, ka shprehur ngushëllimet me rastin e vdekjes së deputetit gjerman Andreas Schockenhoff, të cilin e ka quajtur mik të madh të Kosovës.

“Sapo dëgjova lajmin e pikëllueshëm për ndërrimin e jetës së mikut të madh të Kosovës Andreas Schockenhoff. Ishte në Kosovë para disa ditëve duke përkrahur fuqimisht institucionet e reja dhe popullin e Kosovës.  Schockenhoff ishte deputet me ndikim i Bundestagut gjerman që nga viti 1990. Ishtë i njohur për përkushtimin e tij ndaj afirmimit të Republikës së Kosovës në arenën ndërkombëtare dhe forcimin e integritetit territorial të Kosovës. Familjes së tij, Kancelares gjermane, Angela Merkel, bashkëpartiakëve të CDU-së, dhe gjithë popullit gjerman u shpreh ngushëllimet e mia të sinqerta për humbjen e një personaliteti të shquar të skenës politike gjermane dhe ndërkombëtare dhe një miku të shtrenjtë dhe të pazëvendësueshëm të Kosovës i cili mbështeti fuqishëm vendin tonë drejt integrimeve europiane deri në çastet e fundit të jetës. U prefsh në paqe mik”, ka shkruar Thaçi në profilin e tij në “Facebook”.

Koment: Pikëpamjet e SHBA-ve për Kosovën

Koment i Zërit të Amerikës ku pasqyrohen pikpamjet e qeverisë së Shteteve të Bashkuara:

Më 9 dhjetor, Kuvendi i ri i Kosovës votoi për një koalicion të ri qeverisës, duke i dhënë fund periudhës së gjatë të formimit të qeverisë që nga zgjedhjet e qershorit. Sekretari amerikan i Shtetit, John Kerry, përmes një deklarate, e uroi Kosovën për konstituimin e Kuvendit dhe formimin e qeverisë, kalimi i parë demokratik i autoritetit politik që nga pavarësia, i cili rezultoi nga zgjedhje të lira dhe të drejta në të gjithë territorin e Kosovës.

Kjo qeveri koalicioni, dhe procesi që çoi në formimin e saj në përputhje me ligjet dhe kushtetutën e Kosovës, tregoi forcën dhe vitalitetin e institucioneve demokratike e politike të vendit.

Sekretari Kerry përgëzoi Presidenten Jahjaga për rolin e saj të palëkundur udhëheqës për të garantuar se kalimi i pushtetit do të bëhej në përputhje me ligjet dhe kushtetutën e Kosovës. Zoti Kerry uroi gjithashtu Kryeministrin Isa Mustafa dhe kabinetin e tij të ri dhe premtoi mbështetje, ndërkohë që ata ndodhen përpara sfidave të shumta me të cilat përballen Kosova dhe rajoni.

 Këto sfida përfshijnë normalizimin e marrëdhënieve me Serbinë dhe angazhimin e Kosovës në krijimin e një Gjykate të Posaçme për të trajtuar akuzat e hetuara nga një ekip hulumtues. Sekretari Kerry theksoi gjithashtu rëndësinë që qeveria e re të punojë në mënyrë gjithëpërfshirëse për të mbështetur të gjitha komunitetet e Kosovës, dhe për ta trajtuar seriozisht çështjen e korrupsionit.

"Ne presim të vazhdojmë bashkëpunimin tonë të ngushtë me Kosovën rreth një axhende të përbashkët që çon përpara zhvillimin politik dhe ekonomik të Kosovës dhe integrimin e saj euro-atlantik."

Tani që në Prishtinë ka një qeveri të re, Shtetet e Bashkuara mezi presin të shohin përpjekje të përtërira të nivelit të lartë në drejtim të zbatimit të plotë të marrëveshjes së prillit 2013 për normalizimin e marrëdhënieve Kosovë-Serbi. Ruajtja e momentit në Dialogun Beograd-Prishtinë është pjesë e pandarë e punës për ndërtimin e demokracisë gjithëpërfshirëse dhe shumetnike në Kosovë, për përmirësimin e mirëqenies së popullit të saj, dhe për përparimin si të Kosovës edhe të Serbisë në rrugët e tyre përkatëse drejt integrimit evropian, dhe për një rajon të qëndrueshëm, të qetë e të begatë.