PËRUROHEN 4 VËLLIME , ME “KALENDARIN KOMBIAR” TË KRISTO LUARASIT

(500 kopje të librit do të shkojnë në biblioteka dhe institutucione)

Nga : Prof.Murat Gecaj

Publicist e Studiues

Sot paradite, në sallën “Balsha” të “Tirana Internacional Hotel” të kryeqytetit tonë, u bë përurimi i 4 vëllimeve, me “Kalendarin Kombiar” (1897-1923 “ të botuar nga atdhetari Kristo Luarasi (1875-1934). Botimi i këtyre librave, si dhe tërë veprimtaria, u mundësuan e u organizuan nga Fondacioni “Alsar”. Ishin të ftuar: nga shoqata të ndryshme joqeveritare, si  Shoqata “Tirana”, Shoqata e Arsimtarëve të Shqipërisë dhe  Shoqata e Lidhjeve e Bashkëpunimit Shqipëri-Itali , nga Akademia e Shkencave të Republikës së Kosovës etj. Po kështu, merrnin pjesë akademikë e profesorë, punonjës të arsimit, kulturës e shkencës, përfaqësues të ambasadave të huaja në vendin tonë, nga media e shkruar dhe ajo elektronike etj.Pasi të pranshmit në sallë u ngritën në këmbë e dëgjuan me respekt Himnin tonë Kombëtar,  përurimin e çeli Prof. Marenglen Verli, i cili i përgëzoi botuesit e këtyre 4 veprave dhe i falënderoi gjithë të ftuarit për pjesëmarrjen.Fjalën e rastit e mbajti presiidenti i Fondacionit “Alsar”, Mehdi Gurra. Ai nderoi jetën dhe veprimtarinë disavjeçare të botuesit të “Kalendarit Kombiar”, Kristo Luarasi. Gjithshtu, nënvizoi faktin se këto vepra janë një pasuri e çmuar për lexuesit tanë. Sasia prej 500 kopjesh e tyre do të shkojë në bibliotekat kryesore dhe në institucione të rëndësishme të vendit tonëNë vazhdim, bëri një përshëndetje të ngrohtë përfaqësuesi i Ambasadës së Turqisë në vendin tonë dhe u lexuan përshëndetjet e dërguara, me këtë rast, si ajo e Akademikut Rexhep Qosja etj .

                                                                                                                    Botuesi Kristo Luarasi

Të pranishmit në këtë veprimtari dëgjuan me interes kumtesat e përgatitura nga: Prof.Ferid Duka, “Një tribunë e mendimit kombëtar shqiptar”; Prof.Hysen Matoshi, “Kalendari Kombiar, thesar i Rilindjes Kombëtare”; Prof.Seit Mansaku, “Gjuha shqipe dhe shkolla shqipe, në faqet e ‘Kalendarit Kombiar’”; Prof.Zeqir Kadriu, “‘Mbrothësia’,çerdhe e veprimtarisë atdhetare të Kristo Luarasit”; Prof.Luan Malltezi, “Mit’hat Frashëri dhe ‘Kalendari Kombiar’” dhe nga Prof.Genci Luarasi, nip i Kristo Luarasit, “Ndihmesa kulturore e Perandorisë Austro-Hungareze dhe mirënjohja shqiptare”.

Në tërësi, kumtesat e paraqitura dhanë një pasqyrë të pasur të veprimtarive atdhetare e kulturore të figurave më të shquara të asaj periudhe të paharruar historike dhe ngritën lart figura të tilla të shquara të Kombit tonë, si Kristo Luarasi. Po kështu, ata nënvizuan se këto vepra, në duart e  lexuesve  tanë, si në Shqipëri e trojet amtare dhe në disaporë,  do të ndihmojnë për ta njohur ende më mirë të kaluarën  tonë të lavdishme dhe janë një pasuri e çmuar, si për brezin e sotëm dhe ata pasardhës.Në mbyllje të kësaj veprimtarie mbrësëlënëse, zhvilluar në pragun e festave të Nëntorit dhe  e cila meriton përgëzimin për organizatorët, të ftuarit morën pjesë në koktejin e shtruar, me këtë rast, ku  i vazhduan bisedat  rreth tematikës së saj, me mjaft  interes.

SOTIR ATHANASI : . . . . SE KA CA NJERËZ ( Triptik plus një )

SOTIR ATHANASI

. . . . SE KA CA NJERËZ

( Triptik plus një )

Nuk do të ishte i plotë ky fluturim.

Po aq i mangët rrëfimi do të qe,

sikur të mo shkruaja për këtë dukagjinas

që nuk i bëri buzë fatit të tij,

por pa u tutur, në sy, atë e pa.

(Fjalë përmbyllëse të këtij Triptiku plus një)

Pjesa e parë

U shkëputëm nga çekimi. Një numur përbri një gërme vendosur në biletat tona, përcaktonte saktë hollin e nisjes për fluturim. Mjaft që të ndiqnim përpikmërisht drejtimin e shenjave aty-këtu, në atë rrjet kalimesh.
Para nesh një prift me çantë e kapele në dorë, veshur me sqimë, ndonëse me nishanet e një kleriku ortodoks, vajti e u ndal te bufeja.
Ne qëndruam në fillim s'di se ku, pastaj zumë vënd në një nga tryezat më këmbë për t'u vetëshërbyer. Po pinim me nge kafen, kur prifti me çantën në njërën dorë dhe kapelen te tjetra, kaloi përbri nesh dhe u mat të na fliste. Se atij, i lexohej kjartë mëdyshja dhe qe i pakuptimtë ngurrimi a druajtja që ia ndrydhi dëshirën e komunikimit.
Ishim në aeroportin e Athinës. Tepër i madh e lehtësisht për t'u përudhur në 'të. E, megjithatë, pasiguria dhe hutimi, karakteristika këto për të gjithë rishtarët, qenë të huaja për këtë gjashtëdhjetë vjeçar. Vështrimi i tij i butë, ngjante më së shumti me kudrimin. Aq më pak me një përhumbje. Kurrsesi me mahnitjen që të provokojnë hapsirat e këtyre përmasave.
Ai vështrim ishte soditës dhe i ngrohtë. Të tillë e mora unë dhe i atij lloi ai qe.
Se, ka ca njerëz, vështrimi i të cilëve mbetet dhe lë gjurmë te tjetri,
pikërisht kur ai largohet. Dhe ai, tanimë sikur qe shqitur e shtyrë tutje,
si me përtesë e dukshëm ngathtësisht.
Pavendosmëria si një lavierës, qe drejtuar asaj që quhet pendesë.
Ime shoqe, atë çast, që gjetiu e kishte mëndjen, nuk e vuri re uratën dhe u ndal për të blerë ndonjë dhuratë në një nga pavjonet Hondo Centër.
Për ne ishte vajtje rutinë në Tiranë. Dëndur e bënim atë rrugë me mjetin tonë nga Kakavija dhe ndonëse rrallë, edhe me avion.
Dyqani ynë turistik në Pire, vërtet trajtonte artikuj kulturorë,
duke përfshirë këtu edhe librin, simbolet apo kasetat e CD-itë shqiptare.
Por, gjithsesi: ai ishte një bisnes dhe si i tillë, kërkonte t'i qëndroje në krye.
Veç së tjerash, qe domosdoshmëri lëvizja. Madje s'është aspak teprim të thuhet gjesdisje. Një shkak i tillë bënte që ne të udhëtonim shpesh.
Në mos çdo muaj, një herë në gjashtë javë, patjetër në Tiranë rruga do të na shpinte. Kjo e sotmja, përkonte me dyzetë vjetorin e ndarjes nga jeta të Fan S.Nolit.
Miku im në revistës " Pelegrin", që del në Athinë periodikisht,
më kishte porositur të shikoja se ç'farë përgatitet në mjediset letrare,
apo edhe sallonet artistike të kryeqytetin për këtë aristokrat
të kulturës sonë kombëtare
Prandaj, bëra kujdes që t'a nisja prej këtu detyrën.
Kështu, u hodha te pavjoni i shtypit të huaj.
Shitësja nuk qe aty dhe një bashkatdhetar i imi me gazetën Shekulli, hedhur mbi banak dhe La humanite në dorë, lëshoi një thirrje të butë, por tejet të zgjatur, karakteristikë për anglosaksonët:
- Ooooo!
Unë nisa të mbledh dy a tre gazetat e vetme që kishin mbetur te stenda,
ndonëse s'ishin të freskëta. Se të pardjeshme ato qenë.
Informacioni miqt e mi, nuk është ushqim që s'hahet bajat. Ai, edhe pse I tillë, përtypet. Prandaj, bëra të njëjtin veprim me atë të klientit bashkëatdhetar:
vura mënjanë gazetat.
E zonja e pavjonit, ndërkaq u shfaq.
Qe një flokëverdhë deri në gjysmën e kokës.
Simetria tjetër, ishte e zezë, po sterrë, ama.
Në tiparet e saj tejet tërheqëse, binin në sy, qerpikët e gjatë e gjithashtu maviosur si dhe një fjongo e dalë sipër leshrave, si bri.
Ngjante me një cingëlane por, tejet të bukur. Por. . . ,
i hodhi një sy "Shekull"-it,dhe e kuptoi me kë kishte të bënte.
"Një allvanos më thprritkërka mua: "O-o-o ?!?
Kështu duhet të ketë menduar se buzët
(ato buzë tejet sensuale para ca çasteve), iu bashkuan vështrimit përçmues dhe surrati i mori një pamje, thuajse agresive.
Pati kujdes që: të arrakati pyetjen me zë të ulur:
- Dini greqisht, zotni?
Tundja e kokës dhe gjuha si e nepërkës, i doli jashtë dhëmbëve si për t'i helmuar ato tri fjalë.
- Ui . . . , - pardon! Ne, që do të thoshte Po,
u nxitua t'i përgjigjet patrioti im në greqisht, i zhytyr tanimë në faqet e shtypit francez. Ai nuk ia kthyer sytë asaj driade, por edhe pispilluqe tejet, të paafrueshme.
- Atëhere, pse nuk flisni greqisht, - tha shitësja.
Kësaj here, ishte vetulla e djathtë e ngrijtur përpjetë si akrep, që kërkonte të plotësomte helmin e pamjaftueshëm spërkatur me gjuhë.
Tjetri ndaloi leximin dhe vetëm atëhere ngrijti kokën i hutusr.
Unë, isha gati të flisja në emër të tij. Por, s'qe aspak e domosdoshme.
Ai me një qetësi papnore, tha:
- Se jemi në pavjonin e shtypit të huaj KRISTIANEMU
(e krishtera ime dhe përdori kështu një shprehje karakteristike greke.)
Për të vazhduar me një sarkazëm therrëse:
- Ajo që nuk di, jeni tepër e re për t'u quajtur zonjë dhe po kaq e patakt,
për t'u quajtur zonjushë. - Jeni . . . , dhe ai qeshi me një tjetër ironi
që kapte pamëdyshje kuotën më të lartë të sarkazmës:
- As te hupa, As te hapa, do të thoshte Sbekspiri me gjuhën e Malvoljos te
NATA E DYMBPDHJETË. DHE. . .
Ai, mbase domte të thoshte edhe diç tjetër,
nga që pezmi i saj i papërligjur, nuk mund të shpërfillej e të lihej të kalonte ashtu,
lehtë pa u ndëshkuar. Por, s'mundi.
Një afroamerikan i tërhoqi vëmëndjen grekes, me thi-rrjen:
- O o o! Nju-york Taims?
dhe ai bëri me nojma që do të thoshte se nuk po e gjente gazetën që kërkonte.
Një tufë syresh amerikane, kishin mbetur në një cep të skajuara,
kushedi për ç'arsye, midis së cilave, edhe Taimsi.
Shitëses i qenë skuqur faqet e bërë njësh me buzët e lyera vesh më vesh.
Ajo nuk e deshi veten pas kërkesës fshikulluese të njeriut me ngjyrë,
origjina e të cilit, vinte nga matanë oqeanit. Dbe,
sikur të mos mjaftonte e gjithë kjo, bashkatdhetari im, në vënd të saj,
iu përgjigj tjetrit me një an-glishte tingëlluese dhe zëëmbël:
- Ja ku i keni, zotni! , dhe i tregoi tufën e gazetave. - Por kjo sorkalle sorra,
s'duhet të ketë patur kohë t'i sistemonte që ju t'i gjenit lehtësisht.
- O je!
Dhe tjetri jo vetëm buzëqeshi, por kur pa se shqiptari im lexonte
La humanite, duke e marrë për francez, shtoi: -"Mersi, mister . . . , La fontenë,
pas kësaj, u shkri së qeshuri.
Kuptohet: figura e sorkadhes i kujtonte atij fabullistin e njohur
dhe kujdesin e kaprolles për t'u pispillosur, duke braktisur detyrat.

Ne paguam në heshtnje dhe ajo briartë na hodhi një shikim të akullt,
ftohtësia e së cilës të kujtonte një tjetër oqean: atë të Arktikut që,
gjithsesi, duhet të qe më i pranueshëm se sa ngrica e acarri nacionalist te kjo zhajkë e fytyrëfyçkë. Se atë, nuk e kthjelloi as fakti i zotrimit të tri gjuhëve të huaja nga klienti me të cilin u përball.
Është fatkeqësi që njëgjakësit e mi do të kenë rast të ndeshen dëndur me këtë përçmim. Se:
në mos një formë, në një tjetër, veçanërisht tani, pas liberalizimit të vizave,
me 'të ata do të ndeshen. Trajtat, është e natyrshme të ndryshojnë:
me munxa ose pa 'to.
Por në çdo rast, diçka të ngjajshme me nëpërkëmbjen, ato do të kenë.
Dhe njerëzit tanë, që s'e kapërdijnë lehtë shijen e hidhët të diskriminiit,
do të kenë përplasje. Kjo kuptohet: asnjëherë nuk është e mirë.
Se mund të bëhet shkak që t'a humbasësh Europën për pesë vjet.
Ky dënim shkuar absurdit, do t'a turpëronte edhe vetë Europën se do të ktbehej në..., mallkim.

* * *

Tutje, pranë banakut të bufesë, syri më kapi sërish priftin.
Lexonte një nga reklamat e panumurta të kozmopolitizmit që,
aq me tepri trumbeto-ben në Greqi.
Unë tunda kryet për këtë mashtrim, ndërsa kleriku,
si të qe-më marrë vesh me televalë, u shkëput nga ajo afishe e pavërtetë e mashtruese.
Ai, me kupën e çajit në dorë, u nis drejt koshit të mbeturi-nave.
Më pas nxorri nga çanta një tip broshure.
Tashmë ishte në ndarësen e fundit. Piketat dhe shiritat blu, tregonin se,
pas portës së qelqtë, ku ato përfundonin, ishte vëndi ku kryej kontrolli elektronik.
Nuk e di pse, por kisha ndjesinë se kleriku me librin e hapur në dorë,
më priste mua.
Unë time shoqe.
Ajo kishte psonisur në dy a tri qese, jo vetëm te filiali Hondo Centër, por edhe gjetiu ku pijet dhe çokollatat, edhe nga jashtë qeses, përhijonin.
Kur erdhi pranë, unë isha thuajse një hap larg atij të krishteri me nishanet ortodokse i cili qe zhytur në faqet e librit që lexonte. Madje, dukshëm binte në sy thellimi në 'të,
se ndonjë psalmt do të qe.
- Mbaji këto, - më tha gruaja dhe m'i la në dorë çantat plastike.
Prifti, i shkëputur tashmë nga libri, buzëqeshi ëmbël dhe më bapi udhë.
Atë ast, ne u gjendëm pranë konvejerit ku viheshin sendet personale në ca kuti plastike, si ato të marketeve.
- Nxito!, - më tha gruaja. Nuk e sheh? I zumë vendin uratës.
Ai bënte të njëjtën në një tjetër kuti ku vendosi ca libra, çantën përbri dhe pasaportën ameriksne në krye.
Pas kësaj, ktheu kryet dhe tha:
- Nga ju kemi dbe për ku shkoni, o bashkatdhetarët e mi?
Zëri ishte i plotë, kumbues dhe tepër, po tejet i ëmbël, po ju them.
- Nga Tirana jemi, im zot, vura unë menjëherë togfjalëshin, - dhe në Tiranë shkojmë, - nënvizova.
Ai tundi kokën dhe buzëqeshi.
Po me atë vështrim të butë.
Po me atë kudrim të ëmbël.
Po me atë ngrohtësi.
Na sodiste si tablo, tek qe kthyer përvete në një ikonë.
Se ai shikim, në mos të prekte, diçka me ledhatimin prindëror,
brënda do të kish.
- Po ju, im zot, nga Ju kemi dhe për ku udhë e mbarë, shkoni?
- Nga Bostoni jam dhe atje shkoj.
- Nga Bostoni!?! - nxitova të pyes unë dhe me ngut t'a ripyes:
- dhe keni lindur aty?
- Po.
- Dhe e flisni kaq mirë gjuhën tonë shqipe?
Ai tundi sërisht kryet dhe ngutej të vinte diç tjetër në kutinë plastike.
Duhet të nxitonim edhe ne, se kutitë tona, tashmë kishin kaluar matanë aparatit.
Por, unë s'e kisha fare mëndjen atje. Ngutesha t'a pyesja këtë prift më keq se një xhegert i krishterë. Si bie fjala:
- Dhe jeni shërbestar atje, në Boston? Në kishën e ngrijtur nga i përndrituri Fan S,Noli?
Siç duket i kisha zbrazur këto në mënyrë të pandërgjegjëshme dhe mora përgjigjen më të pa imagjinuar.
- Po, - tha ai dhe do të vazhdonte natyrshëm:
- Kam lindur në Boston dhe jam gjashtëdhjetë vjeç. Prindërit e mi ishin nga Boboshtica e Korçës, në e paçi dëgjuar.
- Kam qënë ushtar atyre zonave, im zot.
- Oh, - tha ai. - Njëzetë vjeçar. E unë vajta tani. Në këtë moshë.
- S'prish punë, im zot. Se, më në fund, vajtët. Ia mbërrijtët.
- Po. Më dajandisi xhani dhe nuk më plasi sa të sosja. Dhe m'u duk se i njihja ato vënde. Për Krisht të them dhe atë çast puthi kryqin që e mori nga kutia plastike dhe e vari në qafë. Ndjehej tepër i gjallëruar dhe artikulonte një shqipe për t'u patur zili.
- Më dukej se i njihja ata njerëz. I njihja edhe atë ajër të bekuar nga Fuqi-ploti.
Sytë iu skuqën - i njihja, - vazhdoi. Se për të gjitha këto, më kishin folur prindërit e mi vite e vite të tëra.
Unë mbeta pa zë.
- Edhe ju, të nderuarit e mi. Që sefte, më shëmbëllyet me PORTRETE të njohur.
Vini re! Nuk tha FYTYRË, as ÇERE. Jo. Tha PORTRETE.
Ky përshkallëzim gjuhësor, përdoret më së shumti në art kur duam të flasim për njerëz të hijshëm e të nuratuar.
- Kur dëgjova të flisnit shqip, nuk e di pse ngurova. Mbase nga që m'u mblodh diçka këtu, ndër grykët dhe, që të mos lotoja, u shtyva diku më tutje. Edhe pse zemra më thoshte: qëndro! Mos e bëj si javën e shkuar, kur zbrite në Athinë nga Amerika dhe kishnje frikë t'u flisje shqiptarëve nga gjithë ato përralla me keqbërës. Ja i sheh? Janë si ata që le atje ndë Boboshticë. Si edhe ata të tjerët ndë Tiranë e Rinas te Nënë Tereza. Si ata, me të cilët u ndave plot mall, kur zbërite në këtë aeroport të Athinës, ardhur nga Tirana.
Pas kësaj, pshehrëtiu i lehtësuar.
- Është faji ynë që nuk iu kuptuam, im zot.- munda t'i them unë.
Zëri i kontrollorit, urdhërues, por tepër i sjellshëm, mbase, nga që bashkatdhetari ynë, ende pashaportën amerikane e mbante në dorë. E kjo bënte që tjetri të sillej me rezerva.
Gjithsesi, do të bigëzoheshim në dy drejtime të kundërta.
Ne, njëmend që i përkisnim të njëjtit trung racor, por qemë mbjellur e ngulur mijëra kilometra larg njëri tjetrit. Prandaj duhet të ndaheshim këtu. Tani.
- Moment, ser!
Kontrollori buzëqeshi ëmbëlsisht dhe ngrijti gishtin e madh në përgjigje të së njëjtës shenjë nga urata.
- Kam qënë nxënës i të përndriturit Fan Stilian Noli. Ai erdhi në këtë botë, ditën e Ujit të Bekuar. Pra më 6 janar 1882. Dhe, u nis në Udhën e Qiellit, javën e dytë të marsit, të 1965 -sës. Saktërsisht më trembëdhjetë.
Manushaqet e para, sapo kishin çelur dhe unë mora trembëdhjetë të tilla dhe i mbylla në valixhe që, pasnesër në ditën e shënuar të përcjelljes, t'i vendos në meshën që do të bëjmë enkas për t'a kujtuar.
- I paharruar kujtimi dhe vepra e tij.
Kaq munda të them dhe u përshëndetëm e përqafuam si dy miq të vjetër.
Ai na hodhi një vështrim të ngrohtë përpara se të largohej.

-Janë ca shikime që mbeten gjatë në shpirtin e atij që i merr në çastin e ndarjes.
Këtë po i thoshja time shoqeje ndërsa zumë vënd në ndenjëset e hollit ku,
për pesëmbëdhjetë e shumta njëzetë minuta, do të dilnim të merrnim avionin.
Një nga detyrat e atij fluturimi qe edhe veprimtaria për Fan S.Nolin.
Nxënësin e tij ne sapo e takuam dhe shkojmë në Tiranë!
Ç'paradoks!
Se, po të ishim pak më të vëmëndshëm, në mos një intervistë të mirëfill-të, një bisedë të pranueshme, aty në kafe, edhe mund t'a bënim. Kjo, sigurisht e përkryer mund të mos qe. Por më e përshtatshme, padyshim që po. Kështu që, lexuesit e "Pelegrin" -it, nuk do të mjaftoheshin në kaq sa unë po shkruaj, por do të merrnin më shumë kënaqësi se sa vetëm shuarrja e kurriozitetit të këtij takimi rastësor e të bukur.
- Të kujtohet kur doli Hygerta Sako " Mis Shqipria "- më tha ime shoqe.
- Sigurisht. Por nuk kuptoj ç'lidhje ka kjo me këtë paradoks!
- Ka, si nuk ka. Mjaft të sjellësh në mënd bisedën e atyre dy djemve pas ndenjësve tona. Njëri, mesa kuptuam, duhet të ishte nga Sukthi, vëndi që e nxorri këtë "Mis", i tha shokut të tij gjithë gëzim, që kurorën e fitoi ish banorja e qytezës së tyre.
- Ne gjuan për vajza demek të bukura në Shijak e Durrës,
kur e bukura e Dheut Shqiptar, ishte në lagje, në obor.
- Po, - thashë unë. Ky është paradoks.

- 2 -

Por, s'qe e thënë që kjo mbresë të mbyllej këtu, Se...
Një polic mbante përkrahu një djalosh me duar të prangosura nga pas shpine. Kuptohet se ishte shqiptari ynë dhe kishte pothuajse gjysmën e moshës së klerikut nga Bostoni.
Njeriu i rendit, pas pak e shprangosi. I la në dorë biletën e udhëtimit si edhe ca letra të tjera dhe i kumtoi (në greqisht) se Ai, që nga ky çast, ishte i lirë dhe se së shpejti do të hypte në avion për në Tiranë.
Çuditërisht, ushtaraku u soll me 'të, jo verëm korrekt, por edhe më se njerëzisht.
Më në fund, u largua.
Kjo skenë, tepër e rrallë në lloin e vet, dhe sigurisht e jashtëzakonshme, na befasoi të gjithëve. Pse jo, edhe na preku në shpirt. Pas kësaj, na dukej si pakuptim të prisnim edhe më për të fluturuar. Kjo ndjesi e përgjithshme, vihej re edhe nga ngutja e secilit nga ne për të parë orën e dorës. Dëshira për të fluturuar, sa më shpejt të qe e mundur, kishte rrokur mëndjet e të gjithëve. Por atë nuk e kishte në dorë kërkush.
Nga ana tjetër, çfarë duhet të bënim ne,
të ngopurit me LIRI, për të porsa ardhurin. Për këtë bashkatdhetarin tonë?
Pashë orën dhe ajo tregonte se duheshin edhe dymbëdhjetë minuta deri në nisje. Bukur! Ai mund të ketë dëshirë të përtypë diçka. Se nuk është se u kthye nga ishujt e Egjeut ku kishte shkuar për pushime! Ai sapo ishte shprangosur dhe kaq mjaftonte të dridhëronte çdo zëmër nëne e çdo thinjë floku në kryet e një flokëbardhi, siç isha dhe unë. Ai mund të dëshironte ato çaste, një filxhan kafeje, miqtë e mi.
Nuk më zinte vëndi.

Pjesa 2-të

U ngrijta me vërtik si për të kryer një detyrë delikate ku, takti dhe sjellja, duhet të ishin, jo vetëm dashamirëse, por të tilla për të mos e lënduar në sedër.
Modelin e kisha tanimë. Ai qe kleriku, drojtja e të cilit, kishte si mburrojë, vështrimin e qeshur e soditës si përpara një tablloje.
I vajta pranë dhe me zërin tejet të ngrohtë si të ortodoksit nga Bostoni, i thashë:
- Nga të kemi e ku po shkoni, mor bir?
- Nga Fieri jam xhaxha, nga Fieri.
- Mos ke gjë nevojë për të holla se..., sigurisht, në këtë botë me halle, njerëz jemi dhe njëri tjetrit duhet t'i gjendemi, për të tilla raste. Për më tepër, në një aeroport të huaj.
- Jo xhaxha. Faleminderit e të paça.
- Qofsh mirë, por mos më kurse. Ke gjë të holla e të pret njeri atje?
- Mos kij merak, xhaxha. Kam para. I kam të gjitha.
Pas kësaj qe pa kuptim të shthja më tutje bisedën. U nisa drejt ndënjëses timei ndjekur nga dhjetra sy kurreshtarë të cilët, pa dyshim , që do të kishin bërë mbase, të njëjtin kujdes për t'a përkrahur e mbështetur.
Por...
Falmë, o Zot!
Ishim të gjithë të gabuar.
Djali i porsashprangosur, kishte nxjerrë nga xhepi celularin dhe po telefononte me zë tepër të lartë simahorët s tij. Dukej sikur kalëronte mbi hamshorin e lirisë dhe me shpatë në dorë,
priste sa në të majtë, në të djathtë.
Ja një copëzë nga..., shtegu i tij hipizmik:
- Do hapim punë me Bullgarinë. Leverdia është dy deri më pesë herë më e madhe. Kam zënë miq në Kolumbi. Te burimi, babam.
Sytë e mi që mbetën si të ngrirë, u shkrinë nga ndeshja në dhjetëra vështrime:
ca dashamirëse e të dhimbshme,
ca qortuese dhe ca tallëse.
Por të gjitha kishin në dritën e tyre, atë që në sy e veshë të të gjjthëve, ky myteber, përçmonte sjelljen, vëmëndjen dhe dhimbjen e një shoqërie të tërë për fatin e tij.
Mendimi im i parë qe.
Mos ndofta isha bërë qesharak?
Edhe vetëm ky përfundim, më shkaktonte vuajtje shpirtërore dhe
më mënjanonte nga një lloj altruizmi patologjik,
karakteristik kjo, te personi im
si edhe te shumë të tjerë.
Mbase ai celular që më dukej se qe shndërruar në automatik që grinte dhjetra të rinj të cilët furnizoheshin nga këta tipa, që vetëm e vetëm të dy a pesë fishonin fitimet e tyre.
Mos durofsh, o Perëndi. Në djalle edhe delikatesa jote për të ndihmuar qënie të deformuara e të pashpirt!
Xhani im kish dalë jashtë robave të mia. Dhe unë e shihja atë të zhgënjyer e të vrarë nga një dorë kriminale.
Edhe tani që po hedh këto rreshta, të njëjtën ndjej,
ndonëse kanë kaluar vite që atëhere. Kam bindjen që nuk do të më shuhet nga kujtesa lehtë ajo çere si dhe ato fjalë:
" Mos kij merak, xhaxha ", që nënkuptonin "Mos ma qaj hallin, xhaxha ".
Por, ngushëllohem me një tjetër pamje. saktësisht me atë kur, personeli çeli portat e qelqta dhe u duk autobuzi që do të na shpinte te avioni. Qe çasti kur kontrollorja e biletave na thirri të pafaqiteshim pranë saj dhe se si ca grave me fëmijë të vegjël, iu bëri shenjë që të vinin të parët.
Myteberi ynë vrapoi të zinte rradhën me një ngut aspak të nevojshëm.
Ai, as që e vuri re se të gjithë qenë larguar.
Hapsira para dhe pas tij, mbeti bosh.
I liruari nga burgu tashmë i ngjante një rrënje të shkulur e të hedhur tutje me neveri. Gjindja e kishte veçuar si ndonjë lebroz.
Kontrollorja, që isbte e njëjta në çekim, vuri buzën në gaz me një domethënie të veçantë dhe tha:
- Aha! Qënkërkeni ju i Koridhalosë
(burg në një lagje të Athinës).
Ajo i futi letrat në aparatin elektronik, ia dha në dorë dhe i tha:
- Udha e mbarë të qoftë!
Toni i zërit të saj, qe i tillë që në shqip të sjell në mend shprehjen:
"Prapa diellit, apo në djall shkofsh! "
Tjetri nuk foli. Mbase e trembi prania e oficerit të kufirit që u ndodh aty me radio në dorë. Ai i hodhi një vësbtrim të vëngërt dbe kokoroshi i Fierit e mori në vënd të bagazheve.
Unë e kapa atë shikim të ushtarakut që synonte kërcënimin.
Se . . . :
Ka ca njerëz, vështrimi i të cilëve të mbetet në mëndje në çastin që ndahesh prej tyre.

* * *

Shiu që nisi të bjerë vrullshëm e me rrebesh, sapo zbritëm nga avioni dhe do t'i hipnim mjetit që priste në fushë, na lagu të gjithëve. Por çuditërisht, askujt nuk iu duk i besdisshëm. Aq më pak ngacmues. Dhe, kurrësesi të shqetësohej nga ai rrëmbim i menjëhershëm e ai vrrull inatçor.
Kësisoj, i përshkuam ato pak hapa me kokën ulur që të mbroheshim disi.
Ai, personazhi ynë i ri i këtij udhëtimi, por edhe i këtij shkrimi, i vetmi që kishte xhaketë, e hoqi atë për të mbuluar me ngut e një kujdes dukshëm të veçantë e ngrohtësisht, shoqen e tij vërsnike. Madje, mund të themi se kujdesi i tij për 'të, qe me po atë merak që kishte edhe për dokumentat e tij që të mos i lageshin. Ato ishin të futura në një qese plasmasi si ato të marketeve, të cilat i kishte palosur disa fish.
Vajza, edhe kjo e mikluar disi si tepër nga ai përkujdes mashkullor, e mbante ende mbi krye setrën, pa e kuptuar se tani nuk qe më e domosdoshme. Ndodheshim brënda në autobuz.
Po edhe djali. Vazhdonte më kot t'a shtrëngonte si për t'a mbrojtur nga ai shi, ndonëse i beftë e tinzar i cili s'rreshtte së rëni, por . . , përjashta. Qe diçka që u ra në sy të gjithëve. Ashtu, siç edhe të grishtte t'a sodisje këtë idil të bukur baritor. Se, gjithçka fliste për një çift të dashuruarish nga krahinat e veriut të vëndit tonë.
Më në fund, të dashuruarit e kuptuan dhe sidomos djali, se veprimi në fillesën e tij, qe tejet i përkorë e i natyrshëm, tani e kishte humbur domosdoshmërinë. Ndonëse, për ne vazhdonte të ndriçonte si diçka tejet e bukur, për ata, jo.
Ai ia hoqi xhaketën nga koka vajzës, por, tashmë nuk duhej.
Autobuzi kishte mbërrijtur, ndërsa shiu, vazhdonte të derdhte shtamat e tij nga qielli. Prandaj, të gjithë ne që ndiqnim me kënaqësi pastërtinë e ndjenjave të tyre, njëzëri thirrëm:
- Vi - she !
Hyrja në holl me shpërthim të qeshurash, e mbushi atë.
Më në fund, ato u platitën dhe siç ndodh rëndom në të tilla raste, njerëzit nxitojnë për të vulosur pasapartat sa më shpejt në dritarezat e kontrollit policor. Qëllimi? Të mbërrijnë sa më parë pranë bagazheve.
Gjithsesi, edhe çifti ynë, tërheqës i bukur e i dashuruar, ngutesh për gjatë hollit, pa i shqitur duart e shtënguara me njëri tjetrin. Për 'ta fluturimi për rreth dy orë nga Tirana, kishte kaluar si një vetëtimë e mbase edhe si ky shi i beftë e hokatar... .
Pa e kuptuar, u gjëndëm përballë një sporteli policor. Përpara nesh, çifti i hijshëm. Djali, iu afrua me shumë mirësjellje dritarezës, pa harruar t'i thoshte "mirëmëngjes" oficerit. Ky, nga ana e tij, u mjaftua me një tundje koke si me përtesë. Se ishin ende orët e para të ditës.
Oficeri mori dokumentat e tij dhe bëri shfletimin faqe më faqe.
Në fillim m'u duk një kontroll rutinë. Por, s'qe aspak ashtu. Një tendosje në rritje vërehej në shikimin e tij shitues. Befas, ngrijti kryet, tejet i acaruar, si të kishte zbuluar gjurmët e një mashtrimi të madh:
- Nuk më thua?!?
- Urdhëroni, zotri!
Oficeri kishte ulur sërish kryet mbi dokumentat për t'u ngrijtur më me pezm dhe për t'i dhënë zërit një ton më të sertë e më zëmërak:
- Nuk më thua?, dhe shtoi përpara se të shtronte se cila qe ajo që do të pyeste: - Mos më ndërprit!
Shqiptari ynë tundi kokën në vënd që të thoshte "si urdhëron", që të mos ia tërthorrëzonte ligjërimin.
- Nuk më thua?!? Kur erdhe nga Tirana?
- Sot.
- Dhe kur shkove në Tiranë?
- Sot, - u përgjigj djali: shkurt, prerë, sinqerisht dhe i vendosur.
Oficeri hapi portën pas shpine hodhi një sy dhe pa sahatin e murit, akrepat e të cilit shënomin orën nëntë të mëngjesit. U kthye drejt dhe e përplasi pas qosheve ansore të kabinës pasaportën e bashkatdhetarit tim. Mua m'u ngri gjaku dhe m'u drodh zemra. Shqiptari im nuk lëvizi as qepikun. Kjo do të thoshte se tërbimi i njeriut të ligjit, duhet të qe i pakuptimtë.
Kështu mendoja unë. Por jo dhe oficeri i cili klithi:
- Tha me treleni, o tipos !
(Do të më çmëndi, ky tipi! )
Njeriu i shërbimit, siç,duket mbante nën vëzhgim, portretin e patrembur të këtij "mashtruesi", i cili, kishte edhe kurrajon të thoshte:
- Gaboheni, zotri!
- Lathos?!? - u tërbua ushtaraku.
- Po, zotni! Lathos! - përsëriti me të njëjtin ton shqiptari im.
Oficeri, që me vështirësi përmbante zemëratën, më bëri mua me shenjë të afrohesha dhe shqiptarit tim të mënjanohej pak:
- Flisni greqisht? - më pyet.
- Po zotri!
- Pasaportën!
Ai bëri kontrollin rutinë, vulosi dhe si ma dorzoi atë, tha:
- Pyete patriotin tënd të të shpjegojë kur vajti dhe kur erdhi nga Tirana.
- Me kënaqësi, - i thashë unë. Por ai u kujtua për diçka dbe më tha: - Prit!
U kthye sërish djaloshit:
- Mirë. Domethënë se pardje që kishte ndeshje, ti ishe në Greqi. Kështu?
- Po, zotni! Po jo pardje. Parsidje! Të mërkurën! - korigjoi djali
- Stop! - tha oficer.
Djaloshi im simpatik, ndaloi.
Mua atë çast, mëndja më shkoi pesë a gjashtë dekada përpara. Në psikologji, ushtronim duke pyetur njëri tjetrin me dredhira të tilla. Si kjo që kërkonte të bënte oficeri. Ai e kishte nxjerrë përfundimin, pa e analizuar thellë problemin. Sipas tij, kemi të bëjmë me një rast të mësimit përmëndësh të një gënjeshtre, nga e cila mund t'a nxjerrish të vërtetën duke e ndërprerë gënjeshtarin në rrëfimin e tij, me një pyetje, jashtë teme. Kjo ngatërron llogjikën dhe në rast se kemi të bëjmë me pohime të rema, gënjeshtra del zbuluar. Prandaj, ai doli sërish dhe nxitimthi te pyetja e më parshme:
- Pra, kur shkove në Tiranë?
- Sot!
- Dhe kur u ktheve nga Tirana?
- Sot, zotni!
Për çudinë e oficerit dhe për kënaqësinë time, djali nuk u ngatrua aspak.
Njeriu me uniformë, e harxhoi edhe fishekun e fundit.
Durimin e humbi plotësisht, prandaj m'u drejtua mua:
- Fol shqip me patriotin tënd, përpara se të çmëndem nga kjo paramilito (përçartje).
Unë e kisha bindjen, tanimë, se mëndja e oficerit gjetiu rravgonte dhe gjithsesi, më bënin çudi përgjigjet e djalit që, në vështrimin e tij të patundur, thërrmohej çdo dyshim. Prandaj e pyeta direkt:
- Pa më shpjego, o bir, ku qëndron ngatërresa e keqkuptimi i problemit që një oficer policie, nuk po i jep dum? Ku është kundërtia këtu, o djalë?
Ai e mori shtruar:
- Jam nga Dukagjini i Mirditës. Më quajnë Nik Prel Nika. Grueja jeme, - dhe më tregoi me dorë shoqen që kishte në krahë, - quhet Drane Kolë Nika, dhe ashtë e shkrueme në dokumentet e mia...
- Që do të thotë? - e ndërpreva unë.
- Që don me thanë që kjo, nuk mundet me udhëtue e vetme.
- Pse?
- Sepse, veç pasaportës që e ka me vizë të skadueme, për me hi në territorin grek, duhet me kenë edhe unë që kam kartat dhe emni i saj asht i shkruem mirë e bukur, besa, - dhe ai tregoi, me krye letrat që ende i sillte ndër duar njeriu i kufirit. - Kjo është arsyeja, që në çdo pesë a gjashtë muej, mue më duhet të shkoj nga Athina në Rinas. Aty, ka dalë ime shoqe e më pret bashkë me babën. E unë...
Ai e ndërpreu rrëfimin se u përcoll pak. Sytë iu përndritën, por kafshoi buzën e poshtme fort sa iu mavios.
- Vazhdo Nikë!, - i thashë unë. - Vazhdo e mos u ep!
- Çfarë me vazhdue e si me e ndjekë rrjedhën e jetës sonë. Po ashtë e katërta herë, o burri dijshëm që mezi mbërrij të pi nji kafe në atë klubin e Nana Terezës me babën tem. Se druhem mos më len avioni me të cilin erdha dhe duhet me hikë për të mos hup vendin e punëe. Ani se ia len në dorë babës cigaren e pështjellun për mue.
Dhe Nika heshti për një çast.
- The se është e katërta herë. Kështu?
- Po.
- Pra je mësuar në një farë mënyre.
- Po. Por kësaj here kishte ardhur edhe nana.
- Po. Mandej?
- Atë e mbanin hypur në vig. Brenda në furgon.
- Pse?
- Se asht e paralizume. Por, për çudi, sa më dëgjoi zanin, foli. Foli për Krisht, po të them. " Nikë!, - më tha. t''a dush grun', se ajo më pështoi ".
Dukagjinasi Nikë Prel Nika, u përlot. E kush do të mund të qëndronte stoik kur bëhet fjalë për nënën dhe je në emigracion dhe ajo është e paralizuar, mijëra kilometra lerg?
Dukagjinasi me shputën e dorës resiti sytë dhe si bëri kryqin, e mbëlodhi veten nga ai ngashërim i beftë.
Oficeri që e ndiqte rrëfimin e tij, me një zëmërim , çuditërisht të shtalbuar e mjaft të zbutur, tha:
- Çfarë ka. Pse u përlot.
- Do t'ua spjegoj, zotri! Të jeni i sigurtë se, në ato që do të dëgjoni, ka dramë njerëzore. Aspak jerm. Kurrsesi kllapi.
Këtu do të doja të bëja edhe ndonjë metaforë. Se gjëra të tilla, mund të "jetohen " në vetëdijen e njeriut normal e pa halle, vetëm në jerm e në kllapi.
Nika ende s'kish përfunduar. Ai me një zë të malluar më tha:
- Zotni! Harrova të them edhe diçka tjetër.
- Po?
- Se unë, jam nisë sot herët, në ag të ditës nga Santorini.
- Ashtu?
- Po zotni! Me avion kam ardh' në Athinë. Me avion nga Athina në Tiranë dhe që andej mbërrijtëm sëbashku këtu, përmes atij shiu...
- Mirë, Nikë. Po pse shkoni çdo pesë a gjashtë muaj në Tiranë e bëni gjithë këtë odise sfilitëse?
- Sepse grueja jeme rri me mue në Santorini , vetëm një javë. Se pastaj, e hipi në avion dhe e kthej në Tiranë. Aty, del baba dhe e pret. Se ajo duhet t'i shërbejë nanës seme të sëmurë.
Unë tunda kokën.
Tashti ishte rasti t'i flisja aoficerit për një sakrificë tepër të madhe.
E pse jo. Edhe për një veçim me dhimbje të jetës bashkëshortore në kulmin e saj.
E po t'ia kishte ngenë, mund t'i deklamoja në greqisht, pjesë nga mitologjia greke. Konkretisht: për Empedoklin dhe filozofinë e tij, 500 vjet para Krishtit. Mbi parimin e të kundërtave në dashuri e mbi dashuritë...
Ndërsa mendoja këto, Nika tha:
- Ai ende, nuk i ka pa vulat e lëvizjeve të brëndshme në Greqi. Se nuk do të mërrehej.
- E ndoshta do të mrekullohej, - plotësova unë.
Ia shkoqita të gjitha oficerit ndërsa ai, po shihte përputhjet e fjalëve të mia me vulat në pasaportë. Nga shprehja e fytyrës së tij kuptova se:
Nika kishte dalë nga ai tharku i fëlliqur që e kishte futur fantazia e hulumtuesit të dokumentave. Më pas, kur fytyra e tij u çel dhe bebëzat e syve ia zmadhuan nga habia, u binda se tanimë, ishte zhdukur edhe rrethi i kuq në të cilin, oficeri e kishte futur atë.
Ai hodhi edhe një shikim nga ne dhe i vulosi të dy pasaportat me një gjest triumfues.
Nika i mori ato nxitimthi dhe i futi në qesen e bardhë të marketit për t'a palosur disa fish.
- Pse ngutesh? Bagazhet s'duhet të kenë mbërrijtur ende..
- Nuk kam valixhe, zotni.
- Atëhere?
- Shpejtoj të kap avionin për në Santorini, zoti oficer.
Tjetri lëshoi një pasthirrmë:
- Po, po! Ç'bëjnë shqiptarët! Panajiamu!
O SHËN MARIA-ime!
* * *
Nuk do të ishte i plotë ky fluturim.
Po aq i mangët rrëfimi do të qe, sikur të mos shkruaja për këtë dukagjinas që,
nuk i bëri buzë fatit të tij, por pa u tutur, në sy, atë e pa.

SOTIR ATHANASI
Shkruar në Athinë,
Tetor 2011

Tirana e shpërfill Prof.dr. Mathieu Aref (Arif Mati)ndërsa Sorbona i jep doktoraturën

Arif Mati (Aref Mathieu), është  me origjinë nga fshati Rremull, i rrethit të Matit, është lindur me 1 mars 1938 ne Kajro (Caire), Egjipt. Eshtë i martuar, ka tre djem dhe një vajzë.

23 vitet e para të jetës së tij i ka kaluar në Egjipt, ku edhe ka kryer gjimnazin dhe studimet universitare. Më pas, në vitin 1961, ai udhëton drejt Francës, ku edhe jeton që prej asokohe. Eshtë i diplomuar në fusha të ndryshme, si « Literaturë, Artet e bukura, Arkitekturë, Drejtësi e shoqërive, dhe Histori antike ». Flet pesë gjuhë të ndryshme : shqip, frëngjisht, arabisht, italisht dhe anglisht.

Në vitin 2003 et 2004 ka publikuar dy libra në gjuhën frënge dhe më pas të përkthyer edhe në gjuhën shqipe :

1 - « Albanie (histoire et langue) ou l’incroyable odyssée d’un peuple préhellénique. - Shqipëria (historia dhe gjuha) ose odiseja e pabesueshme e një populli parahelen », Shtëpija botuese Plejad, Tiranë 2007.

2 – « Grèce (Mycéniens = Pélasges) ou la solution d’une énigme. – Greqia (Mikenët = Pellazgët) ose zgjidhja e një enigme », Shtëpija botuese Plejad, Tiranë 2008.

Me 3 janar 2012, Zoti Mati mori gradën Doktor në degën « Histori dhe Civilizimet Antike », në universitetin e njohur francez, me famë botërore, Sorbona (Sorbonne – Paris IV). Ka mbrojtur temën « Kërkime mbi Pellazgët, si origjinë e civilizimit grek » duke e justifikuar me argumentat e më poshtëm :

- Greqia, në lashtësi quhej Pellazgji ;

- Pellazgët ishin "barbarë" që nuk flisnin greqisht, pra ishin jo grekë, me ta nuk kishin lidhje etnike dhe gjuhësore. Pellazgët nuk ishin stërgjyshërit e grekëve ;

- Pellazgët u dhanë Helenëve një pjesë të madhe të kulturës së tyre, institucioneve, besimin fetar, dhe një fond gjuhësor (siç dëshmon Herodoti) nëpërmjet Jonianëve që ishin Pellazgë përpara se të bëheshin ata helenë ;

- Grekët e lashtë nuk e njihnin "qytetërimin Miken" ;

- Homeri i përcaktonte Pellazgët dhe gjuhën e tyre të shenjtë dhe gjuha greke nuk është folur përpara shk. 6 p.k dhe prandaj nuk ka patur asnjë "qytetërim Miken" ;

- Linearin B, Ventris dhe Chadwick në mënyrë mekanike e emërtuan "mikenë" dhe gjuhën si "greqishtja e lashtë" ;

- Pellazgët padrejtësisht janë trajtuar nga historia moderne si një popull i zhdukur pa lënë gjurmë. Në të kundërt të gjithë autorët antik i kanë trajtuar si populli më i lashtë në vendin që më vonë u bë Greqi dhe banorë të vetëm para-grek ;

- Qytetërimi i emërtuar Miken, nuk ka ekzistuar kurrë me këtë emërtim. Qytetërimi i vetëm që ka egzistuar para ardhjes së grekëve qe ai i Pellazgëve.

Ne, si matjanë, puna e Arif Matit, na bën të ndihemi krenarë, sepse vë në dritë historinë (origjinën, gjuhën...) e popullit shqiptar, e cila për shkak të luftërave dhe pushtimeve të ndryshme ndër shekuj, ka qenë e modifikuar. Historia është shkruajtur shpesh nga ata që kanë fituar luftërat, dhe ata që i kanë fituar, e kanë shkruajtur atë jo ashtu siç është në të vërtetë, por ashtu siç u përshtatej.

Zoti Mati ka kontribuar, në mënyrë vullnetare, ashtu si edhe matjanë të tjerë, për zhvillimin e blogut « Dars (Klos), Mat - Albania », duke dërguar një hartë të komunave të zonës së Matit dhe një hartë të lashtësisë së Shqipërisë, këtu më poshtë. E falenderoj përzemërsisht për kontributin e tij dhe krenohemi që rrënjët i ka nga zona jonë matjane.

*****

Aref Mati kishte udhëtuar drejt Tiranës për të folur mbi tezat e tija, rreth pellazgëve, me historianët edhe gjuhëtarët shqiptarë.

Gjyqi i pellazgologut të radhës, Aref Matit, u bë në Top Channel në një emision të organizuar nga Alban Dudushi . Të ftuar ishin prokurorë e gjykatës si Neritan Ceka, Seit Mansaku, Myzafer Korkuti dhe përballë tyre pellazgologu Aref Mati i cili u vu nën trysni të paparë sepse po fliste në lidhje me pellazgët.

I zhgënjyer nga nga keta karrierist dhe njerz te kapur pas pushteti, Aref Mati niset te provojë tezat e tija nga ana shkencore duke iu drejtuar një universiteti nga më të vjetrit edhe nga më të mirët e botës: Sorbonës. Në Sorbonë jo vetëm që e dëgjuan me vëmendje e me respektin qytetarë por i dhanë titullin e Doctorrit te Shkencës për tezën pellazgjike. Kjo doktoraturë e dhënë nga Sorbona është një pëllëmbë në fytyrën e akademisë brekëngrisur të Tiranës …por mendësia e Kim Jongut në radhët e shkencës shqiptare nuk dorzohet lehtë. Të injoruar nga Sorbona por kryelartë zotërinjtë Ceka, Korkuti, Mansaku etj. Të rrojë Partia!

Në vijim ndiqni rrjedhën e doktorrimit të Aref Matit

Më 03 Janar 2012, në Universitetin e Sorbonës në Paris historiani ynë i shquar Arif Mati mbrojti tezën e doktoraturës me titull: “Kërkime mbi Pellazgët, si origjinë e civilizimit grek”. Këtë tezë e mbrojti me sukses përpara jurisë prej 3 anëtarëve, si: 1. Dominique Briquel, Profesor në Universitetin Paris – Sorbon që ishte edhe drejtuesi i temës. 2. Charles Guittard, Profesor në Universitetin Paris – Nanterre (Paris X) dhe 3. Guillaume Bonnet, Profesor në Universitetin e Bourgogne (Dijon)

Në sallë, përveç familjarëve të tij (ku ishte edhe Fatbardha Demi e cila i ka sjellur këto të dhëna dhe disa foto në adresë të pashtriku.org), ishin të pranishëm studiues të gjuhës shqipe në Francë, intelektualë, studentë dhe miq shqiptarë dhe francezë, por për çudi nuk ishte i pranishëm asnjë përfaqësues nga ambasada shqiptare në Paris, edhe pse z.Mati ia ka bërë ftesën me kohë.

Arif Mati me këtë rast përmes një materiali studimor prej 13 faqesh, për afro 40 minuta shpalosi rrugën metodike që kishte ndjekur nëpërmjet një gjurmimi të dëshmive të autorëve antik mbi Pellazgët, shkrimet e grekëve antikë të Homerit, Hekate i Miletit, Helanikosi i Lesbos etj., të cilët ta mundësojnë të nxjerrësh disa përfundime, si:

– para “ardhjes” së helenëve, vendi që u bë Greqi, banohej nga Pellazgët,

– Greqia, në lashtësi quhej Pellazgji,

– Pellazgët ishin “barbarë” që nuk flisnin greqisht, pra ishin jo grekë, me ta nuk kishin lidhje etnike dhe gjuhësore. Pellazgët nuk ishin stërgjyshërit e grekëve.

– Pellazgët ju dhanë Helenëve një pjesë të madhe të kulturës së tyre, institucioneve, besimin fetar, dhe një fond gjuhësor (siç dëshmon Herodoti) nëpërmjet Jonianëve që ishin Pellazgë përpara se të bëheshin ata helenë.

– grekët e lashtë nuk e njihnin “qytetrimin Miken”, (që është një emërtim i dhënë nga Schliemann mbasi zbuloi Mikenën dhe Trojën)

– Homeri i përcaktonte Pellazgët dhe gjuhën e tyre të shenjtë dhe gjuha greke nuk është folur përpara shk. 6 p.k dhe prandaj nuk ka patur asnjë “qytetrim Miken”.

– Linearin B, Ventris dhe Chadwick në mënyrë mekanike e emërtuan “mikenë” dhe gjuhën si “greqishtja e lashtë”,

– Pellazgët padrejtësisht janë trajtuar nga historia moderne si një popull i zhdukur pa lënë gjurmë. Në të kundërt të gjithë autorët antik i kanë trajtuar si populli më i lashtë në vendin që më vonë u bë Greqi dhe banorë të vetëm para-grek.

– Qytetrimi i emërtuar miken, nuk ka ekzistuar kurrë me këtë emërtim. Qytetrimi i vetëm që ka ekzistuar para ardhjes së grekëve qe ai i Pellazgëve.

Historiani Arif Mati, për mbrojtjen e tezës së tij, ka përdorur burime historike, kulturore, arkeologjike, antropologjike dhe mitologjike dhe nëpërmjet argumenteve shterruese ka arritur në konkluzionet e lartpërmendura. Për më tepër A.Mati lidhjen e gjuhës pellazgo-shqipe e ka trajtuar si rrjedhim logjik të fakteve, dhe si përgjigje për vendosjen e kësaj lidhjeje (të gjuhës shqipe me pellazgjishten), pohon se edhe po të ishte kinez, përsëri do ta bënte këto studim dhe do të nxirrte këto përfundime.

Teza e tij është një studim prej 798 faqesh, dhe për këtë punë kolosale shkencore ka shfrytëzuar 338 autorë, duke punuar për 3 vjet rresht nga 15 orë në ditë. Sipas Arif Matit, ky studim mbi Pellazgët na bën të mendojmë dhe të reflektojmë thellë mbi origjinën e Greqisë dhe të grekëve, historisë, kulturës dhe të gjuhës së tyre. Nëpërmjet autorëve të lashtë ne mund të zbulojmë një histori komplekse të Greqisë që nuk kufizohet vetëm me Helenët – ka thënë Arif Mati – dhe nëpërmjet këtyre autorëve, në fakt, mund të zbulohen kontradiktat, mospërputhjet kohore dhe manipulime të tjera që do të na lejojnë të krijojmë një këndvështrim të rinovuar të historisë së Greqisë.

Në përfundim të mbrojtjes së kësaj teze, juria dha vlerësimin e duhur për seriozitetin dhe rrugën e ndjekur shkencore dhe pas konsultimit të tyre, vendosën që Arif Matit ti jepet titulli i merituar:

“Doktor në shkencën e historisë së antikitetit (Greqia antike) të Universitetit Paris-Sorbon”.

Në fund të themi se, në Universitetin e Sorbonës, i cili shtrihet në krahun e majtë të lumit Sena në Kuartierin Latin, kanë kaluar emra të shquar si Marie dhe Piere Kyri (që kishin marrë çmimin Nobel për fizikë), teologu i famshëm Erasmo da Rotterdam, pastaj filozofi dhe shkrimtari Jean – Pol Sartre dhe shumë figura të tjera të shquara.

Arif Mati trondit historinë europiane, pellazgët janë themelues të qytetërimit europian, jo helenët



Kjo tezë ka të bëjë me periudhën Para-helene dhe të Greqisë arkaike dhe ka për qëllim studimin e “traditës” tek autorët e lashtë në lidhje me zanafillën e qytetërimit grek nëpërmjet referecës së Pellazgëve. Ajo hedh një dritë të re mbi, njohuritë tona historike, kulturore dhe thekson fillimet e qytetërimit grek i shfaqur pas shekullit të tetë para erës sonë.

Hekataeu i Miletët, Homeri, Hesiodi, Herodoti, Tukididi ose tragjedianët dhe të tjerë jo me pak të famshme kanë përmendur gjerësisht Pellazgët dhe pohuar që ishin paraardhësit e tyre dhe jo stërgjyshërit dhe kanë theksuar autoktoninë e tyre dhe që kishin jetuar në ato trojat që do të bëheshin më vonë Greqi. Paraardhës të grekëve, Pellazgët u kanë lëne atyre trashëgimin e elementëve thelbësore të qytetërimit të tyre.

Këtu do të gjeni një qasje multidisiplinare që ballafaqon të dhënat e traditës së lashtë me ato historike, etno-gjuhësore, arkeologjike dhe mitologjike, që mund ti sqarojnë.

Ky libër gjithashtu sqaron me argumente bindëse për sa i përket kronologjisë së Greqisë së lashtë të mbivlerësuar nga autorët modernë, anakronizmat dhe gabimet historike: “Lufta e Trojës”, e pretenduar që ka ekzistuar në shekullin e dymbëdhjetë para erës sonë, është në realitet një luftë e vonshme (shekulli i shtatë para erës sonë) e kryer nga pushtuesit e parë helen kundër Azisë së Vogël në një rajon që më vonë do të bëhej Greqi; katër “shekujt të errët” (-1200-800) mbetin të heshtur mbi ekzistencën e Helenëve në atë kohë;

Zeusi (Iliada, XVI, 232-236) është përcaktuar zyrtarisht si “Pellazg” dhe jo Helen; një qytetërim hipotetik i quajtur miken (shpikje e pseudo-arkeologut Schliemann) është injoruar nga të gjithë autorët grek; Lineari B, i cili nuk është përveç një gjuhë para-hellene domethënë pellazge uzurpuar pjesërisht nga pushtuesit helen.

Iliada dhe Odisea janë poema epike rrjedhur nga një «traditë gojore» para-helene dhe jo greke, etj. Shkrimtarët modernë kanë errësuar rolin thelbësor të luajtur nga pellazgët në shpërthimin e qytetërimit helen dhe rolin e etruskëve në shpërthimin e qytetërimit romak. Ky studim, jashtë shtigjëve të rrahura, i jep kësaj vepre referencash një karaktër të jashtëzakonshme.

Mathieu Aref është një studiues françez, i lindur nga prindër shqiptarë në vitin 1938 në Kairo të Egjiptit, ku ai përfundoi shkollën e mesme klasike (letërsi dhe gjuhë greke dhe latine) dhe universitare (Histori, gjuhësi, Arte të Bukura dhe Arkitekture).

Ai ka botuar dy libra mbi Greqinë para-helene dhe Shqipërinë (Frëngjisht 2003/2004 dhe në shqip 2007-2008) dhe paraqiti një tezë doktorature në Sorbonën të Parizit IV në 2012 nën titullin “Studime dhe hulumtime mbi Pellazgëve në zanafillën e qytetërimit grek”.

Kjo tezë është rezultati dhe përfundimi i pothuajse pesëdhjetë vite studime dhe hulumtime të gjera. Më në fund njohja e tij të gjuhës shqipe (dy dialektet) e ka lejuar të deshifrojë dhe të shkoqisi shkencërisht shumë antroponime, teonime, toponime dhe oronime të Iliadës, Odisesë dhe mitologjisë.

https://www.connaissances-savoirs.com/les-pelasges.html/

****

 Historia e Skënderbeut nuk është as mit as legjendë, 

por një histori e vërtetë

Që kur Shqipëria u çlirua prej komunizmit (u bënë plot 18 vjet!) e që kur Kosova u bë e pavarur (megjithë refuzimin e Serbisë, Rusisë dhe mosnjohjes të ndonjë shteti tjetër i pashtruar) nepsi për tokat shqiptare po shton oreksin e Greqisë për jugun e Shqipërisë dhe të Serbisë për një ndarje etnike të Kosovës. Për Serbët, si dhe për Grekët, të gjitha mjetet janë të pranueshme për të manipuluar mendjet, me qellim që e tërë bota të besojë në vërtetësinë e pretendimeve të tyre.

Nëpërmjet besimit fetar, Grekët duan të përforcojnë praninë e Kishës ortodokse në Shqipëri (veçanërisht në jug) dhe me kalimin e kohës, të penetrojnë pabesisht, për të arritur si përfundim pushtimin paqësor të jugut shqiptar (çfarë utopie!). Serbët (të mbështetur në zellin e fesë ortodokse) dëshirojnë të bindin botën mbarë, dhe veçanërisht Bashkimin Evropian, se Kosova qenka djepi i Serbisë.

Kjo goditje kundra Skënderbeut, figurës madhore kombëtare shqiptare, nuk është e paqëllimtë, ajo dëshmon se demonët e vjetër trazojnë edhe në ditët e sotme, disa shpirtra hakmarrës dhe një dogmatizëm fetar që është ende gjallë. Për të sqaruar më mirë këtë çështje, po bëj një shqyrtim shumë të përmbledhur (ndonëse do të duhej të shkruhej një libër i tërë) të këtij debati steril dhe shumë të rrezikshëm, të krijuar nga dy vende fqinjë të Shqipërisë, mëmëdheut të të gjithë Shqiptarëve kudo në botë. Fatkeqësisht, këto lloj pohimesh, të dëmshme dhe të pavërteta, ideologjish dhe analizash boshe si dhe veprime keqdashëse, që kryhen nga armiqtë e huaj, janë përqafuar dhe po përsëriten përsosmërish, pa asnjë pjekuri e ndershmëri nga ca shqiptarë: gazetarë të mediave të ndryshme, shkrimtarë të doktrinuar, analistë e komentues të tjerë. Është vërtet për të ardhur keq, që disa shqiptarë, marrin stafetën e armiqve të Shqipërisë e të shqiptarizmës.

Përveç tentativave të tyre manipuluese e të gënjeshtërta, Grekët ashtu si dhe Serbët (një aleancë fetare, një bashkim i shenjtëruar apo luftë e shenjtë?) kanë hapur këto kohët e fundit një shteg të ri për pretendimet e tyre: të sulmojnë historinë e Shqipërisë dhe tërësinë e saj tokësore, po kështu dhe figurat e mëdha të shqiptarizmës e në mënyrë të veçantë atë të Skënderbeut. Të gjitha këto sulme, këto manipulime e vullgaritete historike janë jo vetëm të palogjikshme dhe të pabazuara, por njëkohësisht të ulta e shpifëse. Ato nuk mbështeten mbi asnjë themel, asnjë argument vërtetues dhe provë historike. Qëllimi i tyre është i qartë.

Serbët gjithmonë kanë pretenduar se Kosovarët (territori i të cilëve s’është gjë tjetër veçse ai i Dardanisë së lashtë, emër që shpjegohet bukur nga shqipja si “vendi i dardhave”) nuk qenkan “autoktonë” por një popullsi e ardhur nga Shqipëria, Turqia apo gjetiu! Ndërkohë që historia e shkruar dhe e mirënjohur pohon se Sllavët e jugut janë shfaqur në Ballkan veçse andej nga fundi i shk. VI-të apo të VII’të erës sonë dhe ata pushtuan hapësirën tokësore (nga dy anët e Danubit deri në Greqi, e nga Adriatiku deri në Detin e Zi) që u përkisnin Ilirëve (Panonëve, Istrianëve, Venetëve, Liburnëve, Dalmatëve, Dardanëve, Tribalëve etj) dhe Trakëve (Dakëve, Gjetëve, Brigëve, Mesianëve, etj) që, në pjesën më të madhe i asimiluan duke marrë një pjesë të kulturës e traditave të tyre (fjalë, kostume popullore, rapsodi, etj).

Të gjitha tribut e para sllave (Sërbe, Sllovene, Kroate) dhe Bullgare u kristjanizuan vetëm në shek. IX të erës sonë pas krishtit, nga dy prifterinj grekë sllavofone: Cirili dhe Metodi. Që nga kjo kohë ata filluan të ndërtojnë disa kisha nëpër Ballkan dhe veçanerisht në zonën shumë të bukur të liqeneve të Ohrit e të Prespës. Deri në ditët e sotme, fanatizmi dhe nacionalizmi i kishës ortodokse nuk kanë rreshtur. Madje, në mënyrë të çuditshme, sërbët transformuan një dështim (fusha e Mëllënjave – Kosovë – 1389) në një fitore, në një simbol kombëtar, dhe bëjnë të besohet se kjo qe një luftë vetëm midis Serbëve dhe Otomanëve, ndërkohë që ishte një luftë shumë-etnike kundër trupave turke e zhvilluar nga hungarezët, shqiptarët, serbët, bullgarët, etj.! Pa harruar se në këtë beteje u vra sulltani otoman Murati i I’rë, pikërisht nga një Shqiptar! Ja pra si qëndron Historia, ajo e vërteta!

Për sa u përket Grekëve, këta pretendojnë, pa të drejtë, jugun e Shqipërisë d.m.th. Veriun e Epirit të lashtë. Për ç’arësye?

1. Pikësëpari, ata mendojnë se Epiri ishte një provincë greke. Dhe shkojnë deri aty sa pohojnë se etnia greke vjen nga veriu i Greqisë, d.m.th. Epiri, ndërkohë që kjo zonë s’ka qenë kurrë pjese e Greqisë. Qenë Romakët, që pas pushtimit të mirëfilltë të Greqisë, sajuan një “Greqi të re” duke përfshirë aty Maqedoninë, Thrakën dhe Epirin. Straboni, (fillimi i erës së krishterë: vitit 58 para Krishtit – 21 apo 25 pas Krishtit), pohonte se në kohën e tij Epiri ndodhej jashtë Greqisë. Të gjithë autorët e lashtë (shek. VI dhe V para Krishtit), pa përjashtim, e trajtonin Thesprotine (emri i lashtë i Epirit) si një vend të populluar nga “barbarët” që do të thotë “ata që s’flasin greqisht”. Zanafilla e kësaj legjende, qe një gabim i Aristotelit (cituar në librin tim të fundit “Mikenët = Pellazgët” – përkthyer në shqip në vitin 2008 nga shtëpia botuese Plejad). Duhet të shtoj se tekstet e para të shkruara në greqisht (të Homerit dhe Hesiodit) nuk kanë përmëndur as Helenët, as Dorët dhe as Ionët. Në raste të rralla kur këto emra janë përmëndur, bëhet fjalë për ndërfutje (shtojsa) të mëvonshme të bëra nga disa logografe (shkrues) helenofilë: kjo vërtetohet prej “kritikëve të Aleksandrisë”. Nga ana tjetër duhet shënuar fakti që shumica e heronjve të pavarësisë greke të shek. XIX-të ishin me origjinë epiro-shqiptare apo Arvanitë (si dhe shumë burra të politikës, si Papandreu): Boçari, Tsavallas, Bubulina, Kanaris, etj. Ç’u mbeti grekëve? Skënderbeu?!

2. Në vazhdim meqenëse jugu i Shqipërisë (i quajtur prej Grekëve “Epiri i Veriut”) u konvertua në fenë ortodokse, Grekët kanë bërë të besohet (dhe vazhdojnë ta bëjnë) se Shqiptarët ortodoksë paskan qenë dhe janë Grekë, ndërkohë që në Shqipëri janë gjithesej 40 mijë grekë të mirëfilltë. Pra Grekët dhe Serbët e konsiderojnë “fenë” si “kombësi”!?! Ishin organet e Bashkimit Europian që ju imponuan Grekëve heqjen nga pasaporta, përkatësinë fetare. Ashtu siç Serbët kërkojnë “copëtimin” e Kosovës, Grekët duan një copë të Shqipërisë: strategjia e tyre ka kohë që ka nisur duke formuar një “bashki separatiste” (shqiptare të nënshtruar fanatizmit të kishës ortodokse!) në Himarë në Jug të Shqipërisë. Po kjo Kishë ortodokse, e mbështetur nga shteti grek, kërkon ngritjen e “monumenteve për të rënët” të ushtarëve grekë në jug të Shqipërisë, etj etj. Është për tu vënë në dukje gjithashtu se kisha ortodokse shqiptare drejtohet nga një klerik i ardhur prej Greqisë si duket për një nënshtrim grek të radhës, mbi asamblenë e episkopatit ortodoks shqiptar. A janë kaq naivë autoritetet shqiptare, për t’iu lënë dorë të lirë Grekëve?

3. Nuk duhet të harrojmë se ndërmjet viteve 1920 dhe 1924 Greqia ka ndërmarë pastrimin e parë etnik dhe etnocid [shkatërrimin e identitetit kulturor dhe shpirtëror të një populli – shënim i përkthyesit] në Europe: shpërnguljen e më shumë se 450 000 Shqiptarëve të Epirit të jugut (nën dominimin grek) drejt Turqisë kundrejt kthimit të 1 500 000 grekëve të Turqisë drejt Epirit. Ata donin të na bënin të besojmë se këta Shqiptarë “myslimanë” ishin Turq (pikërisht siç bënë serbët me Kosovarët)! Kështu ata i zëvendësuan shqiptarët e përzënë nga Epiri, me Grekë të ardhur ngaAnatolia. Por nuk flitet aq sa duhet për këtë problem të rëndë që duhet ta denoncojmë njëzëri dhe në mënyrë zyrtare tek organet e “Amnistie Internacional”. Një tjetër marrëzi është duke u bërë në ditët e sotme në Greqi: autoritetet greke i shtyjnë emigrantët shqiptarë të “greqizojnë” emrin dhe mbiemrin, madje të ndërrojnë edhe fenë. U japin madje edhe kombësinë greke! Çfarë bëjnë organismat europiane për të ndaluar këtë veprim të turpshëm të ç’kombëtarizimit masiv, dhe të manipulimeve të papërgjegjshme, shqetësuese, çnjerëzore dhe të turpshme? A nuk shkelen të Drejtat e Njeriut” në Greqi, anëtar i BE’së?

Tashmë, për ta përforcuar më mirë këtë fushatë antishqiptare, ata sulmojnë pa u hyrë gjembi në këmbë, identitetin shqiptar e sidomos heroin e tij kombëtar “Skënderbeun”. Ata dëshirojnë të ç’kombëtarizojnë Shqiptaret duke u mohuar çdo lidhje me të kaluarën e tyre të famshme. Grekët duan edhe një herë, të vjedhin Historinë e tyre, ashtu siç bënë me paraardhësit e tyre Pellazgë, të cilëve, ata ju përvetësuan një pjesë të madhe të kulturës, traditave dhe mitollogjisë së tyre.

Gjergj Kastrioti (1405-1468), i mbiquajtur “Skënderbe” (“Zot Aleksandër” d.m.th. i denjë për bëmat e Aleksandërit të Madh) prej Otomanëvë, është hero kombëtar shqiptar i njohur nga të gjithë historianët e të gjitha vendeve mbarë, siç e vërtetojnë arkivat otomane, të Vatikanit, spanjolle, italiane, franceze, ato të lindjes, etj. Kjo është e shkruar e zezë mbi të bardhë . Për rrjedhojë, të gjithë këta shpirtzinj nuk do të mundin kurrë të ndryshojnë historinë e shkruar dhe të pranuar njëzëri. Duhet shënuar se për nder të Skënderbeut shqiptar, shumë biografë (nga të cilët më i rëndësishmi është Barleti në shek. XVI), shkrime historike (si ai i Jacques de Lavardin, Paganelit, Hammer-purgstall), shumë tragjedi dhe drama nga të cilat një gjysmë_duzinë në Francë e të tjera në Spanjë, ku ai qe një figure e madhe e Teatrit spanjoll, në poema si ajo e shkruar nga Ronsardi dhe një opera e kompozitorit të madh Vivaldi etj. qenë shkruar gjithandej në Europë e më gjerë.

Së fundi, me që Skënderbeu ishte i krishterë dhe mbret i Arbërisë (Shqipërisë) dhe i Epirit (i populluar në atë kohë kryesisht nga shqiptare) u dashka me ia vesh atij nënshtetësinë greke ose serbe etj. Skënderbeu është vlerësuar si një hero autentik shqiptar. Deri më sot asnjëri nuk ka vërtetuar të kundërtën. Pra sot nuk kërkohet veçse të njolloset kujtimi i tij, të turbullohen shpirtrat dhe të mbillet përçarja jo vetëm mes Shqiptarëve por edhe ndërmjet popujve e shteteve të tjera të botës. Grekët dhe Serbët e përshkruajnë, me shumë këmbëngulje, figurën e Skënderbeut si një lloj “miti” që shqiptarët e paskan përvetësuar! Fjala “mit” e përdorur nga armiqtë e historisë heroike të Shqiptarëve, merret këtu në kuptimin negativ të saj. Historia e Skënderbeut nuk është as mit e as legjendë por një histori e vërtetë e njohur nga të gjitha Shtetet e shek. të XV’të si dhe Vatikani, e nga të gjitha arkivat historike të Shteteve të kësaj epoke. Kjo egërsi anti-shqiptare, ky denigrim pa shkak, këto manipulime të ulëta e kjo fushatë shpifëse nuk nderon askënd. Përkundrazi, kjo rrezikon t’i vihet zjarri barutit, në këtë zonë të Ballkanit që është populluar prej pushtuesve të ndryshëm dhe që përmbledh një shumëllojshmëri të tillë etnike, gjuhësore, kulturore, politike (mozaik etnik, dhe Kullë Babeli) që jo më kot është quajtur “fuçi baruti”.

Veprimet me paramendim dhe provokimi nga ana e serbo-grekëve janë më se të dukshëm: ata dëshirojnë të prishin imazhin e Shqiptarëve dhe të heronjve të tyre. Shpresoj qe t’iu vijë mëndja (arsyeja) dhe të hedhin tutje këtë armiqësi të kotë e këtë urrejtje të gjatë shekullore. I kërkoj sidomos autoriteteve shqiptare të jenë vigjilent, të mos dorëzohen ndaj sirenave serbo-greke: mos u bëni naive. Duhet qëndruar syhapur kundrejt çdo prekje të integritetit tokësor te Shqipërisë e Kosovës e të dinjitetit të tyre si shtete sovrane. A duhet shitur shpirti e dinjiteti thjesht për të hyrë në Bashkimin Europian? Historia dhe e ardhmja do të jenë gjykatësit e vetëm.(DR. MATHIEU AREF (ARIF MATI)

Pa asnjë ditë përvoje në vendin e tij në gjykatës kryesor në Bosnje dhe Kosovë

Malcolm Simmons, ish-kryetari i Trupit Gjykues në EULEX që të enjten dha dorëheqjen dhe doli në media franceze duke akuzuar EULEX-in dhe BE-në për korrupsion, nuk ka qenë asnjëherë i angazhuar si gjykatës në Angli apo Uells duke shkelur kështu rregulloren e OKB-së që kërkon përvojë 5 vjeçare në vendet e tyre, para se të dërgohen në Kosovë.

Për më tepër sipas hulumtimit të publikuar në faqen e Koalicionit për Mbrojtjen e Sinjalizuesve në Evropën Juglindore, thuhet se Simmons nuk ka qenë kurrë i regjistruar as si avokat. Të dhëna të tilla i ka pohuar Bordi i Standardeve të Barit në Mbretërinë e Bashkuar dhe Këshilli i Avokatëve.

Ai u certifikua si avokat praktikant në nëntor të vitit 1992, por ky certifikim i tij u mbyll në vitin 2000. Brenda sistemit të Mbretërisë së Bashkuar, avokatët në praktikë zakonisht shpenzojnë pak kohë në sallën e gjyqit dhe janë më pak të kualifikuar sesa avokatët normal, të cilët kanë privilegjin për të argumentuar çështjet në gjykatë.


Dyshimet për biografinë e Gjyqtarit që akuzon për korrupsion në EULEX



Për dallim nga Simmons që nuk kishte asnjë përvojë gjyqësore në vendin e tij, gjyqtarë të tjerë aktual në EULEX kanë punuar për Gjykatën Supreme në Itali, Gjykatën Supreme në Gjermani e deri në Bullgari e Turqi.


Simoons nuk i është përgjigjur thirrjes së autores së tekstit për të dhënë sqarime sesi ka arritur të zgjidhet në krye të trupit gjykues në EULEX pa pasur asnjë ditë përvojë në vendin e tij. Përgjigje të tillë nuk kanë dhënë as vet EULEX e as BE-ja.

Macolm Simmons është një zyrtar i lartë publik me përgjegjësi të mëdha në katër institucione: gjyqësori i Kosovës, EULEX-i, Zyra e Punëve të Jashtme në Britani të Madhe dhe vet BE.

Ashtu sikurse për të gjithë individët me pozita të larta, edhe biografia e Simmons do të duhej të ishte në dispozicion. Megjithatë një e tillë nuk gjendet. Ka pak informacione mbi përvojën e tij profesionale, trajnime dhe sfondi akademik.


Ajo që dihet për Simmons është miratuar pa ndonjë certifikim për përvojën dhe kredencialet e tij.

Sipas një artikulli të publikuar në janar të vitit 2004 në “Gazetën e Ligjeve” në Britani, Simmons la një post të avokatit në një firmë ligjore të vdekur në Londër, në vitin 2001 për t’iu bashkuar një misioni ndërkombëtarë të sundimit të ligjit në Sarajevë.

Simmons në këtë artikull thuhet se ka qenë një nga tetë gjykatësit dhe avokatët ndërkombëtarë që u dërguan në Këshillin e Lartë të Prokurorisë dhe Gjyqësorit që sapo ishte formuar për të reformuar sistemin e drejtësisë në Bosnje. Edhe pse mungonte përvoja si gjyqtar në Britani të Madhe, ai u zgjodh gjykatës i Apelit në sistemin e drejtësisë në Bosnje.

Në vitin 2006, Simmons u emërua gjyqtarë në një gjykatë të Krimeve të Luftës në Bosnje dhe në një Gjykatë për Krime dhe Korrupsion. Megjithëse nuk kishte përvojë paraprake si gjyqtarë në Britani të Madhe, Simmons u quajt “gjykatës ndërkombëtar” në dokumentin e emërimit të nënshkruar me 5 maj 2006 nga Përfaqësuesi i Lartë i atëhershëm për Bosnje dhe Hercegovinë, Christian Schvarz-Schilling.

Pas përfundimit të mandatit të tij në Bosnje në vitin 2008, Zyra e Jashtme e Britanisë e dërgoi Simmons në EULEX, ku u promovua si President i Gjyqtarëve në vitin 2014.

Të dhënat e gjykatës boshnjake tregojnë se Simmons e identifikoi vetëm me titullin akademik “DR” të cilin ai e hoqi pas shkuarjes në Kosovë. As EULEX e as Zyra e Jashtme nuk kanë mundur të konfirmojnë nëse Simmons mori një diplomë të tillë dhe nëse po, në cilin Universitet.

Roli i Simmons në disa raste të profilit të lartë ka ngjallë reagime dhe kritika. Këtu përfshihen rastet sikurse ai i Hasan Çengiq, ish-zëvendës ministër i Mbrojtjes në Federatën e Bosnjës dhe Hercegovinës, i cili u lirua nga të gjitha akuzat për shpërdorim të detyrës në vitin 2005.

Simmons gjithashtu kryesoi në Bosnje, rastin e Ziajd Poljo i cilli u akuzua për shmangien e taksave për 800 milion euro. Edhe pse një nga të akuzuarit në këtë rast u shpall fajtor, Poljo nuk u gjykua pasi gjykimi u shty për shkak të pengesave administrative.

Në vitin 2005, Simmons shërbeu si kryetar i një kolegji prej tre gjyqtarësh që dënuan Ante Jelaviç, ish-kryetaren e Presidencës së Bosnje dhe Herzegovinës. Jelaviq u shpall fajtor për shpërdorimin e detyrës dhe u dënua me 10 vjet burg. Dënimi u hodh poshtë një vit më vonë për shkak të shkeljeve të procedurave penale në shkallën e parë.

Performanca e Simmonsit u kritikua nga Meddzida Kreso, atëherë kryetare e Gjykatës së Bosnjës e cila kundërshtoi haptas zgjatjen e mandatit të Simmons në vitin 2006.

“Kemi dëgjuar se një nga gjyqtarët nuk ka qenë kurrë gjykatës në vendin e tij. Ai nuk e din as Ligjin e vendit të tij e lërë më të Bosnjës”, ka thënë ajo.


*****

COALITION EXCLUSIVE: Top EU ‘Judge’ Lacked Credentials to Serve on Kosovo’s Bench

NOVEMBER 16, 2017 

by Natalia Żaba

https://see-whistleblowing.org/out-of-order-high-ranking-eu-judge-lacked-credentials-to-serve-on-kosovos-bench/

A little-known British lawyer rose to become one of Kosovo’s most powerful judges despite lacking the credentials to serve as an international judge and following controversies stemming from his previous posts in the Western Balkans.

Malcolm Howard Simmons has ruled on many critical cases in Kosovo and Bosnia and Herzegovina during a span of at least 11 years, even though he never sat on the bench in his home country of the UK. Substantial experience and training typically is a prerequisite for such international judges.

Despite lacking this background, Simmons has served on many courts in Kosovo, including the Supreme Court, as well as a Bosnian war crimes tribunal, according to court records and media reports. Perhaps most notably, he was the presiding judge in the 2013 acquittal of Fatmir “Commander Steel” Limaj and nine other former members of the Kosovo Liberation Army. The so-called “Klecka” case is considered by the Humanitarian Law Center to be among the most important war crimes trial in post-war Kosovo.

Simmons also sat as the presiding judge at the Kosovo Supreme Court during a 2015 war crimes case, and issued rulings on criminal cases in 2013 and 2014 involving the illegal smuggling of migrants in and out of Kosovo.

In 2014 Simmons was appointed President of Judges at the EU’s rule-of-law mission in Kosovo, EULEX. He had been seconded to EULEX in 2008 by the UK’s Foreign and Commonwealth Office (FCO). He resigned this past Thursday after making unspecified allegations of misconduct within EULEX, as first reported in Le Monde. In a statement released later in the day and reported by various outlets, EULEX said Simmons himself has been under “a series of independent investigations into serious allegations against him” during the past year.

Headquartered in Kosovo’s capital of Prishtina, EULEX was established in 2008 to help the newly independent country set up courts, prosecutors’ offices and police departments that meet European standards, free from political and criminal influences. It is EU’s largest foreign mission with 800 staffers and an annual budget of €63 million.

EULEX has been the source of several scandals in recent years, including allegations of bribery, corruption, cover-ups and whistleblower retaliation. The Simmons revelation is the latest controversy that raises questions about the agency’s operations.

Though the most powerful judge at EULEX, Simmons never served as a judge in England or Wales, according to the UK’s Royal Courts of Justice. Under a 2000 UN regulation, international judges are required to have at least five years of experience as a judge in their home country before being stationed in Kosovo.

Moreover, Simmons has never been registered as a barrister, according to the UK’s Bar Standards Board and The Bar Council. He was registered as a solicitor in November 1992, but his practicing certificate lapsed in 2000, according to The Law Society. Within the UK system, solicitors typically spend little time in the courtroom and are less qualified than white-wigged barristers, who are endowed with the privilege of arguing cases in court.

While Simmons had no judicial experience in his home country, other current and former EULEX judges include those who worked for Italy’s Supreme Court, the Supreme Court of the German state of Thuringia, regional appeals courts in Bulgaria, and criminal courts in Turkey.

Simmons did not respond to requests for an interview. EULEX officials would not explain how and why he was selected to be a judge in Kosovo, or whether they were aware he lacked prior experience in the UK. EULEX referred questions to the FCO, which in turn referred questions to the EU. Neither EULEX nor FCO officials would not comment on Simmons’ background, experience or training, and would only say that the situation is under investigation.

A Mysterious Biography

Malcolm Simmons is a high-ranking public official with significant responsibilities to four institutions: Kosovo’s judiciary, EULEX, the UK’s FCO, and the EU itself. Like all individuals in such prominent positions, his biography should be readily available. Yet, very little information on his professional experience, training and educational background has come to light.

What is known about Simmons has been compiled without input from EULEX or the FCO, which would not provide information on his experience or credentials.

According to a January 2004 article in Law Gazette, Simmons left a solicitor’s post at a now-defunct London law firm in 2001 to join the international rule-of-law mission in Sarajevo. Simmons told the publication he was one of eight international judges and lawyers dispatched to the newly formed High Judicial and Prosecutorial Councils to help reform Bosnia’s judiciary system. Though lacking any experience as a judge in the UK, he also was selected as an appeal judge for the councils, the article said.

In 2006 Simmons was appointed as a judge on a Bosnian War Crimes Court and a Crime and Corruption Court. Despite having no prior experience as a judge in the UK, Simmons was called an “international judge” in the appointment document signed on 5 May 2006 by then-High Representative for Bosnia and Herzegovina, Christian Schwarz-Schilling.

After finishing his mandate in Bosnia in 2008, FCO seconded Simmons to EULEX, where he was promoted to President of Judges in 2014.

Bosnian court records show Simmons identified himself with the academic title “Dr.”, which he dropped after moving to Kosovo. Neither EULEX nor FCO would not confirm whether Simmons received such a degree and, if so, where.

Questionable Performance

Simmons’ role in several high-profile cases has drawn public criticism. These include the case of Hasan Čengić, former deputy defense minister of the Federation of Bosnia and Herzegovina who was acquitted on all charges of abuse of office in 2005.

Simmons also presided in Bosnia over the case of Zijad Poljo, who was accused of evading €800 million in taxes. Even though another accused person in the case admitted to guilt, the trial was postponed due to administrative obstacles.

In 2005 Simmons served as president of a three-judge panel that convicted Ante Jelavić, former Chair of the Presidency of Bosnia and Herzegovina. Jelavić was found guilty of abuse of office and sentenced to 10 years in prison, though he was large at the time. The conviction was overturned a year later due to violations of criminal procedures at the first trial.

Simmons’ performance drew criticism from Meddzida Kreso, then-President of the Court of Bosnia and Herzegovina. Kreso publicly opposed extending his mandate in May 2006, expressing dissatisfaction with his work and calling for the protection of an independent judiciary.

“We heard that one of the judges had never been a judge (in his home country),” Kreso said. “He wasn’t acquainted with Bosnian law, nor was he willing to become acquainted with it. He was even unwilling to consult domestic law. I learned this from local judges he worked with.”

Kreso’s opposition to Simmons led to a major dispute with then-UK Ambassador Matthew Rycroft, currently the UK’s Permanent Representative to the UN. Rycroft prevailed in the standoff and Simmons was appointed as an international judge that same month.

“When his mandate expired, I was against extending it because of certain omissions he had made,” she added. “Despite this fact, he was appointed further and continued to work at the court.”

GJYQTARI QË PO AKUZON EULEX-IN MASHTROI ME DOKTORATURË FALSE

Vullnet Krasniqi


Avokati i dështuar në Britani që u bë gjyqtari më i rëndësishëm në sistemin e drejtësisë në Bosnje e Hercegovinë dhe Kosovë, Malclom Simmons ka mashtuar për vite të tëra duke paraqitur doktoraturën nga një Universitet që është mbyllur për shkak se ka shitur diploma flase.
Gjyqtari që po akuzon EULEX-in mashtroi me doktoraturë false
Malcolm Simmons ish-kryetari i Gjyqtarëve të EULEX-it i cili dha dorëheqje javën që shkoi duke akuzuar BE-në për korrupsion në misionin e saj në Kosovë, ka mashtruar me vite të tëra me doktoraturën e tij nga një universitet që ka shitur diploma.

Insajderi ka kontaktuar me HEED, insitutucioni zyrtar i Arsimit të Lartë në Mbretërinë e Bashkuar për verfikimin e diplomave dhe të Universiteteve, dhe ata kanë konfirmuar se diplomat e “FairFax University” nuk vlejnë në sistemin e Britanisë si diploma të cilat mund të përdoren për ndonjë gradim në karrierë.

“Universiteti FairFax nuk është i akredituar si i tillë, e as diplomat nga ky Universite nuk janë të akredituara e as nuk mund të merren për bazë për ngritje në karrierë. Diplomat nga ky universitet janë ‘diploma mill’”, thuhet në përgjigjen e HEED për Insajderin.

‘Diploma mill” është diplomë që merret nga një universitet që shet diploma por pa e ndjekur në fakt unviersitetin. Ato paguhen me para dhe zakonisht merren brenda një kohe të shkurtër.

Insajderi ka pyetur edhe Zyrën e Jashtme të Britanisë, organi që ka emëruar Simmons si gjyqtarë në misionin e BE-së për ligj dhe rend, EULEX apo si gjyqtarë ndërkombëtarë në sistemin e drejtësisë në Bosnje, nëse Simmons ka prezantuar doktoraturën nga “FairFax University” por ata nuk kanë kthyer përgjigje. Kanë kërkuar kohë për përgigje, duke thënë se kjo i takon adminsitratës së kaluar, para BREXIT.

Përgjigje nuk ka kthyer as vet Malcolm Simmons të cilit i janë dërguar disa pyetje për të sqaruar faktin se përse e ka prezantuar gradën e doktoraturës në CV dhe në disa media gjatë kohës sa ka qenë gjyqtarë në Këshillin e Gjyqtarëve në Bosnje e Hercegovinë.

DR.FALSO – në Bosnjë dhe Kosovë

Malclom Simmons i dha fund karrierës së tij në sistemin e drejtësisë në Bosnjë e Hercegovinë duke ushtruar poste të rëndësishme si gjykatës në Gjykatat më të larta në këtë shtet, dhe po bëhej gati që të niste misionin e tij të ri: në Kosovë, si gjyqtar i EULEX-it.

Ishte viti 2008, dhe Simmons e kishte mbushur aplikacionin për tu emëruar në EULEX dhe në listën e shkollimit universitarë renditë dy universitete dhe një kolegj. Insajderi ka siguar këtë formë të aplikacionit me informacionet e Simmons.

Të parin e renditë “Fairfax University” UK. Kualifikimi: Ph.D apo doktoratur në drejtësi. Simmons shkruan edhe muajin gusht të vitit 1995 si vit kur ka nisur studimet për doktoraturë në këtë universitet ndërsa muajin qershor të vitit 1997 si vit kur ai merr titullin Dr.Simmons.

Të dytin e rendit “College of Law” UK. Titulli mungon por ai shpjegojn se mes periudhës 1989-1990 ka bërë “ekzaminimin final të ligjit të shoqërisë”, ndërsa Universitetin e Uellsit e liston të tretin duke treguar se aty ka kryer bachelorin e fakultetit juridik.

Simmons e kishte listuar Universitetin “Fairfax” dhe titullin e tij si doktor shkence edhe pse në atë kohë ishin mbushur 4 vite që kur ky universitet ishte mbyllur përfundimisht.



“FairFax Unviersity” ishte një universitet i paakredituar në distancë që jepte diploma të gradave të ndryshme që ishte themeluar në Luziana të SHBA-së në vitin 1986 dhe u ndërpre në vitin 2004.


Diplomat e këtij universiteti nuk pranohen as në Britaninë e Madhe e cila i ka shpallur gradimet akademike të “Fairfax University” si diploma që nuk kanë ndonjë vlefshmëri akademike në Mbretërinë e Bashkuar.





Simmons e hoqi doktoraturën nga “Fairfax University” në vitin 2014

Insajderi ka pyetur në mënyrë specifike Simmons se përse në aplikacionin e vitit 2008 e kishte prezantuar doktoraturën në “Fairfax University” ndërsa e kishte hequr këtë gradë në aplikacionin e vitit 2014.

Simmons nuk ka kthyer përgjigje në asnjërën nga këto pyetje.



Insajderi ua sjellë të plotë dy aplikacionet e Simmons. Ky është ai i vitit 2008 kur EULEX ishte në formim dhe Simmons paraqet Doktoraturen nga “Fairfax Unviersity”


Ndërsa ky është aplikacioni i vitit 2014, kur Simmons kishte tërhequr doktoraturë nga CV-ja.






Insajderi ka arritur të gjejë vendimin e emërimit të Simmons në ekipin e avokatëve dhe gjyqtarëve ndërkombëtarë që do të bënin reformimin e sistemit të drejtësisë në Bosnje, ku ai prezantohet me titullin Dr.


Diplomë nga “Fairfax University” kishte edhe ish-ministri suedez Sven Otto Littorin. Në vitin 2007 mediat e kishin gjetur se ai e kishte prezantuar si doktoraturë diplomën nga ky Universitet. Kjo kishte bërë që ai ta hiqte nga CV-ja diplomën që kishte marrë në “FairFax University”.

Edhe ish-ambasadori i Afrikës së Jugut në Washington DC, Mninwa Mahlangu, ishte detyruar që të heqë nga CV-ja diplomën “bachelor” që e kishte marrë nga “FairFax University”.

“FairFax University” tashmë ka një sajt i cili funksionon vetëm si arkivë. Para se të mbyllet, ai funksiononte me zyrë administrative edhe në Mbretërinë e Bashkuar. Aty scpefikohet se në vitin 2005, pasië është mbyllur krejtësisht universiteti është hapur një në Ishujt Kajman “Cayman Islands” si “Fairfax University Institute”.

Insajderi ka dërguar pyetje edhe në emailet zyrtare të “FairFax University” por emailet e tyre të prezantuara në ëeb faqen e saj nuk egzistojnë apo nuk janë valide.

E nga “FairFax University Institute” nuk kanë pranuar të japin përgjigje nëse diplomat e mëhershme të këtij institucioni vlejnë në ndonjë vend.

“Ne nuk mund të flasim për diplomat nga ‘Fairfax University’ sepse ato nuk janë në kompetencën e ‘FairFax University Institute’. Për më shumë detaje mbi akreditimin e Universiteve në Britani qasujini HEDD”, ka thënë një zyrtare për media e “FairFax Unviersity Institute”.

Zyrtarisht “FairFax University Institute” nuk lëshon diploma por është më shumë një insititut që thuhet “se ka për qëllim ngritjen intelektuale të studentëve”.

Pavarësisht këtij skandali të doktoraturës nga një universitet që shet diploma, Malcolm Simmons nuk ka bërë asnjë ditë përvojë si gjykatës në Britaninë e Madhe.

Si u bë avokati i dështuar në Britani, gjykatësi kryesor në Kosovë



Simmons në Britani ka mundur të bëhet vetëm “solicitor” një term i drejtësisë në gjuhën angleze që në shqip ka kuptimin e bashkëpunuesit të avokatit me të drejtë mbrojtje. Ai ishte bërë edhe “barrister” një tjetër gradë në sistemin e drejtësisë në Britani të Madhe por nuk ka dëshmi që ai ka punuar si gjykatës, para se të emërohej si i tillë në Bosnje e Hercogovinë e më pas edhe në Kosovë.

Ai shërbeu nga viti 2001 deri në vitin 2003 si pjesë e Komisionit të Pavarur Gjyqësor, në Republikën Serbe të Bosnjes së Hercegovinës, nën mbikqyrjen e gjykatëses norvegjeze Rakel Surlien që ishte kryetare e këtij Komisioni.



Përpos një interviste dhënë për gazetën “Law Gazzete” në vitin 2004 ku flet për sfidat e tij si “reformues i sisemit të drejtësisë në Bosnje”, ai nuk mbahet në mend për ndonjë punë të madhe. Madje mediat në Bosnje e kanë akuzuar këtë komision se nuk kanë bërë punë të mirë në reformat në sistemin e drejtësisë.

Në vitin 2003 ai zgjidhet Anëtarë Ndërkombëtarë në Këshillin e Lartë i Gjyqësor dhe Prokurorial në Bosnjë, teksa në vitin 2004-2008 ai zgjidhet si gjyqtarë ndërkombëtarë i krimit në Gjykatën e Bosnjes dhe Hercegovinës.

Përkundër mospasjes së një përvoje të më hershme si gjyqtar në Mbretërinë e Bashkuar, Simmons-i u quajt “gjyqtar ndërkombëtar” në dokumentin e emërimit të tij të nënshkruar me 5 Maj 2006 nga asokohe Përfaqësuesi i Lartë për Bosnje dhe Hercegovinë, Christian Schwarz-Schilling.

Dyshimet për biografinë e Gjyqtarit që akuzon për korrupsion në EULEX



Në vitin 2008 kur BE-ja solli në Kosovë, misionin e saj për ligj dhe drejtësi EULEX, Simmons ishte deleguar në EULEX-it prej Zyrës së Jashtme dhe Commonwealth-it (FCO) të Mbretërisë së Bashkuar.

Në vitin 2014, Simmons ishte emëruar Kryetar i Gjyqtarëve në EULEX. Por ai u emërua edhe gjyqtar kryesues i Gjykatës Supreme të Kosovës gjatë rastit të vitit 2015 për krime lufte, dhe nxori vendime për rastet penale në vitet 2013 dhe 2014 të cilat përfshinin kontrabandimin e paligjshëm të emigrantëve brenda dhe jashtë Kosovës.

Shumë vendime që i ka marrë Simmons në Bosnjë e Hercegovinë dhe Kosovë kanë prekur figura të rëndësishme të luftës në të dyja vendet por ata nuk kanë përfunduar të dënuar, pasi nivele të tjera të drejtësisë kanë vendosur të kundërtën. Në Bosnje ka gjykuar komandantin Hasan Čengić e në Kosovë Fatmir Limajn. Të dy këta ishin edhe minsitra në Qeveritë e vendeve të tyre, por për asnjërin nga ta, nuk ka arritur ta argumentojë dënimin me burg.

TETË VJET GJYKIM – HISTORIA E MESAZHEVE TË DORËZUARA NGA THAÇI KUNDËR LIMAJT

Vehbi Kajtazi

Një histori tetëvjeçare e hetimeve dhe gjykimit të Fatmir Limajt për korrupsion, merr fund të premten në shkallën e parë të gjykatës. Limaj, i akuzuar për krim të organizuar, marrje ryshfeti, e vepra tjera të lidhura me korrupsionin është zyrtari më i hetuar në vend. Një listë mesazhesh telefonike mes këshilltarit të Limajt dhe një biznesmeni është konstatuar se është fals. Dokumenti i është dhënë Limajt nga presidenti, Hashim Thaçi. Limaj, kishte akuzuar se SHIK-u nëpërmjet dhëndërit të familjes së Kadri Veselit, ish-policit Fitim Rexha ia ka montuar mesazhet. Rexha që është djali i prokurorit, Ali Rexha kishte mohuar akuzat. Sidoqoftë, gjykimi më i gjatë për korrupsion ka arritur në fund. Vërdikti shpallet të premten.
Tetë vjet gjykim – historia e mesazheve të dorëzuara nga Thaçi kundër Limajt
Një listë mesazhesh telefonike që për herë të parë i kishin rënë në dorë presidentit Hashim Thaçi, janë përdorur për tetë vjet rresht nga Prokuroria kundër Fatmir Limajt.

Mesazhet, pos që ishin si prova të papranueshme për shkak se nuk kishte një vendim gjyqi që konfirmonte nxjerrjen e tyre, ka rezultuar se janë të falsifikuara.

Autori i montimit të mesazheve në mes të këshilltarit të Limajt dhe një biznesmeni nga Gjilani, ende nuk dihet zyrtarisht, por autori i shpërndarjes së tyre dihet – ai është presidenti Hashim Thaçi.

Dokumentin prej 6 faqesh Thaçi ia kishte dhënë në dorë Fatmir Limajt, duke kërkuar llogari prej tij për keqpërdorime në Ministrinë e Transportit. Thaçi nuk kishte treguar se ku i kishte marrë ato mesazhe.


Marrja në pyetje me e-mail e Thaçit

Prokuroria nuk ka qenë në gjendje ta marrë Thaçin direkt në pyetje në cilësi të dëshmitarit, por nëpërmjet një komunikimi me postë elektronike.

Në vitin 2012, prokurori i atëhershëm i EULEX-it, Johannes Pickert i kishte shkruar presidentit Thaçi për ta pyetur se ku i kishte marrë mesazhet.

Prokurori i rastit në këtë letër shpjegonte gjithë rrugën e këtij dokumenti.

“Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës (PSRK) aktualisht është duke hetuar z. Fatmir Limaj për sjellje të dyshuar kriminale lidhur me dhënien e tenderëve për ndërtimin e rrugëve në Ministrinë e Transportit prej 2008 – 2010”, shkruante prokurori në letrën drejtuar Thaçit.

Ai i kishte treguar Thaçit që Limaj ishte marrë në pyetje më 20 prill 2012. Gjatë marrjes në pyetje, Limaj ishte ballafaquar me përmbajtjen me shkrim të mesazheve tekstuale (SMS) në mes Endrit Shalës dhe biznesmenit, Florim Zuka.

Këto mesazhe ishin gjetur në banesën e Limajt gjatë bastisjes për rastin Kleçka.

“Këto SMS porosi përfshirë një korrespondencë nga viti 2009, që përmban të dhëna për Endit Shala (Shef i Kabinetit MTPT) duke bërë një marrëveshje ryshfeti më atë palë të tretë”, shkruante prokurori.

Kur Limaj ishte pyetur se pse këto SMS porosi ishin gjetur në ndërtesën e tij, ai ishte përgjigjur se këto SMS ishin falsifikuar nga dikush dhe se kryeministri Hashim Thaçi, i kishte poseduar ato nga një burim i paidentifikuar.


“Z.Limaj më tej deklaroi se Kryeministri ia dorëzoi atij këtë përmbajtje të shkruar të mesazheve tekstuale pasi u njoh me përmbajtjen e saj dhe duke informuar z.Limaj për këtë”, sqaronte prokurori.

Shtatë pyetjet e prokurorit për Hashim Thaçin

Prokurori Pickert ia kishte drejtuar Thaçit shtatë pyetje:

“A keni pranuar ndonjëherë nga dikush përmbajtjen me shkrim të mesazheve me tekst (SMS) apo informacione të tjera për mesazhe me teskt (SMS) që i përkasin një pale të tretë?

A keni qenë i informuar ndonjëherë lidhur me korrespondencat me SMS, të cilat mund të implikojnë z. Fatmir Limaj në kryerjen e veprave penale, përfshirë por jo kufizuar me korrespodencat midis Endrit Shalës dhe të tjerëve

Nëse sipas njohurisë tuaj ekziston një informacion i tillë me tekst SMS, i përmendur nën pikën 2, a të është dorëzuar ndonjëher

A e keni kontaktuar ndonjëherë z.Fatmir Limaj lidhur me komunikimet e pretenduara inkriminuese me tekst SMS dhe a e keni informuar atë që komunikimet e tilla me SMS ekzistojnë?

A i keni dorëzuar ndonjëherë një version në letër të përmbajtjes se mesazheve me tekst SMS Fatmir Limaj apo dikujt tjetri, përfshirë po jo kufizuar, atyre të cilët ju e dini se shoqërohen dhe/apo janë shokë me Fatmir Limaj?

A i keni dorëzuar ndonjëherë një version elektronik të përmbajtjes së mesazheve me tekst SMS Fatmir Limaj apo dikujt tjetri, përfshirë po jo kufizuar, atyre të cilët ju e dini se shoqërohen dhe/apo janë shokë me Fatmir Limaj?


A keni qenë të informuar rreth manipulimeve gjatë aktivitetit të përgjimeve që kanë qenë të urdhëruara në mënyrë ligjore, apo rreth ndonjë manipilumi në këtë drejtim?





Thaçi kishte refuzuar të përgjigjej në shumë prej këtyre pyetjeve. Nuk ishte përgjigjur po ashtu nëse këto mesazhe ia kishte dorëzuar Limajt, personalisht.

“Duke iu referuar kërkesës suaj për të ofruar sqarimet e mira lidhur me disa çështje të cilat ndërlidhen me rastin në fjalë, me lejoni që në formë përmbledhëse të sqaroj si më poshtë”, i kishte shkruar Thaçi prokurorit gjerman të EULEX-it.

“Unë në cilësinë time si kryeministër i Republikës së Kosovës shpesh herë ndodhë që të pranoj letra anonime me përmbajtje të ndryshme në të cilat përmendën persona të caktuar, raste të ndryshme që ndërlidhen me aktivitetet e qeverisë që udhëheqin, apo edhe për gjera tjera”, i kishte shkruar Thaçi prokurorit.

“Pjesa dërmuese e këtyre letrave, zakonisht lexohen nga stafi im, mirëpo ka raste kur ndonjë letër me përmbajtje të caktuar lexohet edhe nga ana ime. Në të shumtën e rasteve, letrat e tilla hidhen si të pavlera mirëpo në rast se ka ndonjë letër me përmbajtje të ndonjë rëndësie për ndonjë person apo individ i cili punon për qeverinë e Kosovës, atëherë unë atë letër dhe përmbajtje ia përcjelli individit të apostrofuar”, kishte thënë Thaçi duke u përpjekur të arsyetonte veprimin e tij të dhënies së këtyre letrave, Fatmir Limajt.

“Pikërisht, një letër e tillë anonime ka qenë edhe letra për të cilën ju keni kërkuar sqarime përmes shkresës tuaj zyrtare. E gjitha çfarë mund të iu them lidhur me atë letër është se unë atë ia kam përcjellë ministrit përgjegjës të apostrofuar sepse e njëjta letër ka pasur përmbajtje që ndërlidhet me ministrinë të cilën ai drejtonte”, ishte përgjigjur Thaçi.



Si u bë që një dokument me prova të falsifikuara të jetë objekt hetimi e gjykimi për më shumë se tetë vjet?

A ishte Limaj dhe stafi i tij i korruptuar apo ishin montuar prova kundër tyre me qëllim të eliminimit politik?

Gjatë marrjes në pyetje, Limaj kishte thënë se mesazhet janë të manipuluara. Kryetari i aktual i Nismës për Kosovën që mbanë pozitën e zëvendëskryeministrit, kishte thënë se dosjen me mesazhe ia kishte dorëzuar kryeministri Hashim Thaçi, por nuk ka treguar datën se kur ka ndodhur kjo.

“Unë shkova në zyrën e kryeministrit. Dikush ia ofroi këtë kryeministrit”, kishte thënë Limaj para prokurorit duke mos mundur ta saktësojë datën dhe kohën se kur mesazhet e shtypura në letër i ishin dhënë kryeministrit Thaçi.

“Kryeministri ma dha mua atë, dhe më tha, ‘shikoje këtë’. Unë e shikova atë dhe ishte shumë serioze për mua. Në të vërtetë isha i alarmuar. E lash aty dokumentin. E thirra këshilltarin tim Endrit Shala. i thash: shpjego çka është kjo’”, i kishte thënë Limaj, prokurorit.

Shala, kishte thënë se mesazhet janë të montuara. Kishte nxjerr si dëshmi listingun e telefonatave dhe mesazheve telefonike në PTK për atë periudhë. Datat e komunikimit në mesazhe nuk përputhëshin.

Limaj: SHIK-u ma montoi rastin

Limaj, kundër të cilit pritet të shpallet aktgjykimi të premten, kishte akuzuar Shërbimin Informativ të Kosovës dhe disa pjesëtarë të EULEX-it se kishin dërguar në burg dhe i kishin hapur rastin e korrupsionit në MTPT, siç kishte thënë ai “pa pasur asnjë fakt”.

Gjatë një interviste në emisionin “Rubikon” të KTV-së të në vitin 2014, Limaj kishte thënë se SHIK-u dhe dy francezë, njëri prej tyre këshilltar i ish-shefit të EULEX-it, francezin Yves de Kermabon dhe ish-kryeprokuroren e Prokurorisë Speciale të Kosovës, Izabel Arnal po ashtu franceze ia kishin përgatitur këtë rast për ta eliminuar siç edhe ka ndodhur.

Kishte përmendur madje se ishte arrestuar qëllimisht vetëm që mos të ishte pjesë e Konventës së PDK-së kur Kadri Veseli u bë zëvendëskryetar i kësaj partie.

Limaj, kishte akuzuar kryetarin e Kuvendit të Kosovës, Kadri Veselin për eliminime politike me anë të SHIK-ut. Me eliminime kishte thënë se Veseli ka ardhur edhe në kryer të Kuvendit duke u bërë njeriu i dytë në Kosovë në hierarkinë institucionale vetëm një vit e gjysmë pas hyrjes në politikë.

“Këtu është ndihmuar edhe nga z. Thaçi dhe tash z. Thaçi vetë duhet me u ballafaqu se ma nuk e ka as Jakupin, as Fatmirin, këta tjerët nuk i ka shumë telash se i lëshojnë rrugë vetë”, kishte thënë Limaj.

Ish-ministri i Transportit i akuzuar për disa veprime kriminale përfshirë krimin e organizuar dhe marrjen e ryshfetit, kishte thënë se duke u hapur ky hetim është eliminuar politikisht. Kishte thënë se në këtë ministri ka njerëz drejtpërdrejtë të lidhur me disa ndërkombëtar të cilët i kanë hapur hetimin.

“Janë dy nga pjesa franceze që kanë qenë të lidhur me SHIK-un. Unë pres që hetuesit nëse duan ta hetojnë në EULEX çka po ndodh, jam i gatshëm me dhanë deklaratën teme se çka ka ndodhur me disa element që kanë bashkëpunuar shumë ngushtë me njerëz të Kosovës për të eliminuar dhe linçuar njerëz”, kishte thënë ai.

“Po, në kohën e z. Kërmabo, këshilltari i tij në bashkëpunim me SHIK-un…, një prokurore Izabela Arnal, gjithashtu franceze, kryeprokurore e Prokurorisë Speciale e cila e ka pas detyrën për ta bërë atë që ka bërë në Ministrinë e Transportit në atë kohë. Asnjëherë në asnjë variant mos të kish ndodh ajo në MPTP nuk, do të ishte ajo situatë në PDK që është. Dikush ka xhlozu brenda PDK-së apo SHIK-ut, ka qenë duke akuzuar”, kishte vazhduar me akuza ai.

Limaj e kishte akuzuar Kadri Veselin për montim të mesazheve telefonike ndërmjet këshilltarit të tij, Endrit Shala dhe biznesmenit nga Gjilani, Florim Zuka. Në ato mesazhe flitet për përqindje ryshfeti deri në 25 për qind.

Dhëndëri i familjes së Kadri Veselit akuzohet nga Limaj për montim të mesazheve

Limaj, kishte thënë se këto mesazhe janë montuar nga një njeri i afërm i Kadri Veselit të cilit nuk ia ka përmendur emrin në këtë emision. Mirëpo në të kaluarën e kanë akuzuar ish-policin, Fitim Rexha djalin e prokurorit Ali Rexha i cili është i martuar me vajzën e vëllait të Kadri Veselit. Fitim e Ali Rexha i kishte mohuar këto akuza dhe kishte bërë padi në gjykatë për shpifje.

“Njëri nga ata që i ka përpunuar ata SMS të montuar është njeri i afërt i Kadri Veselit”, kishte thënë ish-ministri Limaj. Kishte shtuar se ka pasur prokuror të gatshëm për të linçuar njerëz.

“A e dini që është bastisur krejt ministria e Transportit pa pas asnjë fakt, asnjë letër”, kishte thënë ai.

Përmbajtja e këtij komunikimi që tashmë është vërtetuar se janë të falsifikuara, ishte kriminale.

Në to flitej për përqindje tenderësh që shkon deri në 25 për qind në këmbim të dhënies së tenderëve për kompaninë “Tali” të Florim Zukës. Mesazhet shkruhej se ishin shkëmbyer ndërmjet ish-këshilltarit të Fatmir Limajt dhe pronarit të kompanisë “Tali” Florim Zuka në janar të vitit 2009, disa muaj para bastisjes në MTPT.

Prokuroria ndërkohë thoshte të kundërtën. Pretendonte se mesazhet janë origjinale por janë fshirë në postë. Këtë e bazonte në faktin se në shtëpinë e Fatmir Limaj ishte konfiskuar dokumenti origjinal në një USB memorie si dhe një dokument tjetër i printuar me ndryshime.

“Parat e ofruara të ryshfetit në shumën prej 250.000,00 ‘25 me katër zero’ përbënë 20% të shumës se përgjithshme, e që iu kishte kërkuar më parë Mehmet Shkodrës nga Nexhat Krasniqi Florim Zuka ishte prezent kur ishin hapur tenderët”, thuhet në aktakuzë.

Sidoqoftë, gjykimi i Fatmir Limajt, Endrit Shalës, Nexhat Krasniqit e Florim Zukës ka mbërritur në fund. Të martën prokurori ka dhënë fjalën përfundimtare, duke kërkuar dënimin e të akuzuarve.

Pas prokurorit, fjalën përfundimtare e kanë dhënë mbrojtja dhe të akuzuarit. Të premten pritet të shpallet aktgjykimi, por pa mesazhet telefonike si provë materiale. Ato mesazhe është konstatuar se janë të falsifikuara.

“Ky arrestim ndaj deputetëve tanë për shkak të kundërshtimit të marrëveshjes për demarkacionin me Malin e zi dhe “Zajednicës”

Deputetët Albin Kurti, Albulena Haxhiu dhe Donika Kadaj-Bujupi janë arrestuar në hyrje të Kuvendit të Kosovës, teksa po shkonin për të marrë pjesë në seancën e rregullt parlamentare.

Lëvizja Vetëvendosje konstaton se arrestimi i tyre është bërë në mënyrë të dhunshme, me ç’rast është përdorur edhe sprej, nga çfarë kanë mbetur të lënduar deputetë e aktivistë.

“Ky arrestim ndaj deputetëve tanë për shkak të kundërshtimit të marrëveshjes për demarkacionin me Malin e zi dhe “Zajednicës”, është vazhdimësi e mendësisë së qeverisë së kaluar. Me këto arrestime dhe persekutime ndaj deputetëve dhe aktivistëve të opozitës, qeveria e Ramush Haradinajt po tregon vendosmërinë e saj për të ndjekur rrugën e dy qeverive të mëhershme – qeverisë Thaçi dhe qeverisë Mustafa”, thuhet në një komunikatë të VV-së.


Sipas tyre, një gjë e tillë është e papranueshme, dhe asnjë veprim nuk do të mund në asnjë mënyrë t’i jetësojë më këto marrëveshje, të cilave iu ka dhënë fund rezistenca e fuqishme qytetare, pjesë e të cilës dikur ishte edhe vetë Haradinaj, i cili tashmë për të ruajtur karrigen, është shndërruar në vegël të PDK-së dhe Listës Srpska.

Sipas VV-së, deputetët Albin Kurti, Albulena Haxhiu e Donika Kadaj-Bujupi duhet të lirohen sa më parë dhe procesi politik ndaj tyre të marrë fund. Qeveria e Kosovës dhe gjykatat e stërmbushura me gjyqtarë të korruptuar nuk mund ta cenojnë shtetësinë e Kosovës e nuk mund të shkelin mbi vullnetin qytetar.

“Ne jemi të vendosur fuqishëm kundër marrëveshjeve të dëmshme për vendin tonë, dhe kushdo që tenton që këto marrëveshje t’i ringjallë sërish, ka për të hasur në rezistencë edhe më të fuqishme qytetare. Mbrojtja e Republikës së Kosovës është domosdoshmëri, ndaj me asnjë kusht s’do të lejojmë që interesi i saj të cenohet”, thuhet në komunikatë.


Sipas VV-së, asnjë tentativë për ta heshtur apo zmbrapsur Lëvizjen nuk ka funksionuar në të shkuarën e aq më pak do të funksionoj tash.