Mëkatarët para gjyqit...

(www.sa-kra.ch)

       Përgatiti: Adem ZAPLLUZHA

ANTOLOGJI E POEZISË MODERNE SHQIPE

MAZLLUM BARALIU

          

             Hyrje

            Prof. Dr. Mazllum Baraliu Ka lindur në Bukosh të Komunës së Therandës.

            Shkollimin fillor dhe të mesëm e ka mbaruar në Therandë dhe Prizren, ndërsa atë superior në Prishtinë dhe Zagreb të Kroacisë.

            Mazllum Baraliu është profesor në Universitetin e Prishtinës. Është autor i shumë botimeve dhe i mbi dhjetë veprave artistike, shkencore dhe profesionale.

            Profesor Baraliu me vite të tëra ka dhënë një kontribut të jashtëzakonshëm në sendërtimin e Republikës së Kosovës dhe pavarësisë së saj. Në periudhën e pasluftës, ka vazhduar të kontribuojë në ndërtimin dhe udhëheqjen e institucioneve të Republikës së Kosovës, me shkencë, arsim dhe në letërsi. Edhe tani në mënyrë intensive punon në konsolidimin dhe avancimin e shtetit të Kosovës dhe kauzës kombëtare. Aktualisht është profesor i Universitetit "Hasan Prishtina"

            Deri më tani Baraliu ka botuar këto vepra letrare:

            "Lumëzime dashurue", "Rilindja"- Prishtinë;

            "Dëshira të qëndisura", "Rilindja" - Prishtinë;

            " E bukura Ilire", "Eurolindja" - Tiranë;

            "Valët e Madrigalit", "Rilindja" - Prishtinë;

            "Mësimi i pa mësuar", "faik Konica" - Prishtinë;

            "Bulëzat e Blerimit"; "Faik Konica" - Prishtinë;

            "Qyteti i shkronjave", është libri më i ri me poezi i shkrimtarit.

            Mazllum Baraliu është anëtar i rregullt i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës.

            Mbi 43 vite jeton dhe punon në Prishtinë.

                         

EMTIO SPEI*

Ia verbonin sy e mendje

me injektime ultra violete

e ai: "Vapa do duruar, se të heq

reumatizmin kolektiv"…

Hijet e natës ia herrnin tufën,

ai  u lutej "engjëjve bukëpërmbystë"

që në prapaskena e tallandi

shekujt i ngjyrosën

me gjak e me hi-gri.

Ua thanë trutë e ua prenë në pyje

(shkurt) drutë,

me rulet e serenadë shkelmore,

ata më shtrenjtë se lëkurën e Adamit

e të leopardit,

kërcunërisht blejnë shpresa të mjegullta…

Ruajnë e humbin çdo gjë e asgjë,

salutojnë, këndojnë e çirren horizontalisht

hidhen e përdridhe vërdallë

si drerë e sorkadhe në rruzare,

vallë, ç’i thonë kësaj?

shpresë  në thes, ecje apo valle,

tregtim kohe, apo emtio spei!

Demiurgët nga neveria

në ndërdyzje paranoike

e dehje somnambuloze

zëngjirur mezi këlthasin:

-karvanë të nëmur, keni mendjen,

Piratët e shekujve në kthesë…

DILEMË PËR KATRENË

Duke shkruar një katrenë

thellë u kredha në dilemë

Fjala është për arë e farë,

cila më shumë vlen në kandar?

Mendja bluan këtë gjykim:

Pa arë ç’vlen fara,

Pa farë s’bin ARA!

Të bekoj shoshën, zë në thua

të mallkoj farën, nuk dua

Dialektikë materialiste

do të thoshte Marksi

Ç’të donë profetët le të thonë,

Kah të sillesh-z e z o n ë…

NJË LUMË MËSHIRË

Thonë është humane dhe mirë

të kesh një lumë mëshirë

të pabëra e mëkate të mos bësh kurrë

edhe kur inkvizitorët të vënë në turrë

mëshirë e mëkat

dy qarkore takuar në lak…

Zotërinj, ndërtoni një gotë mëshirë

mëkatet lindin me hir o pahir…!

Kullëshpresat nga jashtë ndërtohen,

nga Brenda shkatërohen.

DËSHIRAT DHE SHPRESAT

Çudi, përse dëshirat janë yjet

nga do shkojnë thurin kurorë!

Janë si ëndrrat fëmijërore

shpeshherë të ëmbla të dashura

por prore të pakapshme!

Janë si ylberi spektrorë

të bukur e laryshorë

por si idhnakë që janë

papritmas zhduken e muken! 

Janë si drita e rrita shpresat dhe dëshirat

me ty janë s’preken me dorë

shtojnë vullnet mbase dhe prita,

(me shungullimë të mbushin gëzim)

Na bëjnë kalorës të shtegut DIELLOR.

PANAIR SILUETASH

Sa durim na duhet për ta kaluar detin

një qiell I tërë guxim për ta qetësuar rrëmetin

kohët lozonjare korbë-mbarsur mëkatesh

panair siluetash të miliona fatesh

s aura "sejratesh" ne duhet sprovuar

artin e qëndresës në legjendë shndërruar

drunjtë e pyjeve tona horizontalisht rriten

për blerim të uritur brejtjes ia zënë pritën

sa kohë buzëgremine shkëmbi ta mbajë bjeshkën

"kurbaneve" të paradoksit tash do hequr rreshkën

A t’i shijojmë frytet e pemës së Tantalit

t’i shërojmë pa hile ligatinat dhe moçalet…

le ta marrë flijimin e caktuar

që të mos riudhëtojmë rrugës së përshkruar.

PËRTYPJET SFINGORE

Nga përtypjet sfinksit

shkumëzonte mjerimi,

fijet e fatit shkunden

si gjethet e dyllta vjeshtore

Toka dërdëllit e lëngon

kur e pështyn e ndrydh marrëzia!

Mos këputni blerimin

se buzëqesh shkretëtira

Zogjtë vdesin  në këngë e pa fole…

AGIMET E SHTERRURA

Qëlloi të ishte darkë djajsh

në  sheshin e nimfave,

këndohej e pihej

dhe qonin dolli

në kupën e bardhësisë

së plisit…

Golgotë e dragonj

mëkatojnë 

për pre e trofe…

I dëgjuan ujqit

të ulërinin në pyll,

frengjitë e kullave gulçonin.

Dekadencë drite,

Kadencë skëterre!

Shterej e shterej agimi

Qielli i stërkequr ,

Shi e dritësi askund

Në kllapi flitet

Me verbëri

Mu në ditën e Shën Gjergjit!

ENGJËLLIMI I MËKATARËVE

Mëkatarët para gjyqit

(ditën e gjykimit)

filluan  të fajësohen reciprokisht,

si gjelat e dehur të grinden

për mëkatet e bëra

dikush nga porota

propozoi që të shndërrohen në engjëj

pastaj të përgjigjen

me radhë një nga një…

Dita e gjykimit sapo mbaroi,

Mëkatarët bijë të Hadit

Si gjithherë

Vazhduan këngën e vjetër!

Kryegjyqtari dhe porota

Caktuan seancën tjetër,

(u lanë kohë

Pendimi e përmirësimi),

Azraili i ftoi sërish në gjykatore

Por kurrë s’i futi më në dorë

H e r ë n  t j e t ë r!

MOLLË E KUQE TRUNG I NDARË

(www.sa-kra.ch)

       Përgatiti: Adem ZAPLLUZHA

ANTOLOGJI E POEZISË MODERNE SHQIPE

NEZIR PROKSHI

          

             Hyrje

          Nezir Prokshi u lind më 15 tetor 1945 në Vërbovc të Drenasit. U shkollua në vendlindje e në Prishtinë vazhdoi shkollimin e mesme – drejtimi ekonomik. Studioi në Fakultetin e Drejtësisë në Universitetin e Prishtinës pa shkëputje nga puna. Shkruan poezi e proze. Zotëron një arkiv të pasur të trashëgimisë etnokulturore veçmas në lëmin  e folklorit. Botoi në të gjitha gazetat e  revistat e kohës në Kosovë, Maqedoni e Shqipëri.

            Që nga viti 1967 ishte korrespondent i ’Rilindjes” i Radio Prishtinës dhe i TVP. Nga nëntori i vitit 1990 kur u instaluan masat e dhunshme të Serbisë ishte i papunë deri në përfundimin e Luftës kur u punësua në MPMS.

            Krijimin e parë letrar e botoi në revistën “Zëri i Rinisë” në vitin 1966. Nga opusi në fushën e letërsisë ka botuar vëllime me poezi: Luadhi Kohës, (1973), “Kohë Idhnake” (1987), “Shi me Diell” (1997), “Sheshi i Shpëtimit” (2007), “Lulet e Kosovës” (2010), “Qiejt Ilirianë” (2011), “Mbretëria e Ëndrrave” në gjuhën Rumune në 2o11, “Me Flamur në zemër” (2012) dhe “Gjysh – Dielli a ka Sy” (2012). Më pastaj në lëmin e publicistikës e të prozës ka botuar: Ditar lufte “ Mbijetesa e popullit të Drenicës më rrethinë) (2007) në botim të Radio Kosova e Lirë dhe  një libër monografik  “Baca Dinë -  dritë i shtigjeve të djemve të Lirisë” në botim të SHBP të Kosovës. Është fitues i disa çmimeve letrare. Poezitë e tij janë përkthyer ne gjuhën Rumune  anglisht. Është përfshi në disa antologji në Kosovë e Shqipëri. Është Botues i SHB “MESHARI” Prishtinë

            Aderon në Lidhjen e Shkrimtarëve të Kosovës.

           

MBRETËRIA E SHPRESËS

Çuditërisht  pa hile

E donte  Shpresën

U dashurua sa ishte i ri

Edhe babë e babagjysh

Jetua kishin me te

Ajo kishte gjithë fuqinë magjike

E binte shiun, pranverën, verën

Kapërcente muzgun

Në agullimë vinte me diellin

Kur e kundërshtonin kopilët

Thoshte

Botën ta jap Shpresën jo

Me te ecte, me te ëndërronte

Me te bënte gjumë

Si Mbret

Vitet i kalëronte

Anë e kënd botës

II

Kur kapërcente ndonjë rrebesh

Kohë idhnake,

Orëliga kur trokiste në dyer të hapura

Para se të këndonte këndesi

Ai ia thoshte këngës majë  krahu

Ndalonte  kur tretej në meditime

Mërmëriste:

Botën ta jap Shpresën jo

Koha s’ndalon

Shpresa ecte para tij

Te nesërmën

Jetonte në të veten kohë

Besonte  në të magjishmen fjalë

Kurriz e kishte Lirin

Nga Homeri mësoj poemën me mija vargje

Siç mësoi të shoh përtej errësirës

Përtej bjeshkëve, përtej fjalëve...

Një ditë, 

Dimër i acartë

E arrestuan

E shpallën “Rebel”,

Luftën për Liri pa Liri

E bënte nëpër qelitë e errëta

Kur e kërrusën stinët dhe e zbardhen motet

I thanë; Je i  Lirë, pa  L i r i

III

Ai vërtetë mbeti i pathyeshëm

I palëkundur nga Shpresa për Ëndrrën

Besonte

Kërkonte liri

Edhe sot e donë drejtësinë

Kurrë se di pse

I besonte bestytshëm Trimit

Se do e sjell  Lirinë

Me gjenin pellazg pranverën e priste

Në toka buke në Fushëkohën dardane

Dëgjonte tinguj në Harpën e Arbrit

Si hante palla për Shtat mbretëritë

Paj,

Mbret ishte 

Kaluar mbretërive tërë botës.

MOMENTE POETIKE

Gjithë këta qiej

Mbi këtë vend krejt të sheshtë

Në qiellin e parë fluturojnë Mjellmat

Edhe ndonjë lejlek i harruar

Në të dytin pluskim bore

Retë që zihen e dalin nga dielli

I treti një Zot e di, pak më lart një avion

Udhë të bardha bën në qiej Ilirianë mbi liqe

Matanë bjeshke në brezare ndrit një Yll

Mbi Gjole flutura  botë e rrallë bimore, lule

Duken barka të vjetruara mbetur brigjeve

Enkelana fle në çatinë e bjeshkës

Mbi liqe Nositët nuk duken, kanë ikur qëmoti

Thonë sa herë Lasgushi  e këqyrë Mitrushin

E herë hëna zbret e plotë, e Yjet

Kur yjet prushojnë  lind dielli n’Enkelanë

E kur të zdirgjem në rrafshin e Dushemishtës

E po u zhvesha lakuriq i çmendur do me thonë

Të gjitha fyerjet e tundimit do i marr në kraharor

Se më kanë dehur erërat me aromë Liqeni

Se më ka mplakur e Premtja kur u poqa me Zanafillën

E te plakëm në mes kësaj bardhësie o Zot

                            

MBRETËRIA MAGJIKE E HIJES

Kur vjen nata

Poema e hapur në tryezë

Grindet me metafora

Mbi mua kalërojnë

Shkëmbinjtë të mbërthyer

Majave të thepisura

Zbehen bardhësitë    

Luadhet me këmisha të përhitura

Lakuriqët që donë t’ia ndalin

Bubullimën qiellit

Ofshame te bezdisura

Labirinteve përrallore

Shenja të orëve të liga

Po ikin

Thanë po i përpinë errësira

Ka rënë një sëmurje e keqe

Në një lugajë që ka marr zjarr

Trishtimi do të përvidhet

Në mbretërinë magjike te hijes

Fatziu unë që nuk mu takuam

Në stinën e përtëritjes

Imazhe rastësore përshkonin qiellin

Ngadalë në duart e Lirisë

RENKIMI I ESHTRAVE

Rënkime vaje gjemë

Palca shpirtrash

Të shqiptarëve të vrarë

Të mbuluar nën ritmin

E krakëllimave të sorrave

Në errësirën e natës

Kur lakuriqet fluturojnë

Pa hënë

Të fshehur në brendësin

E  muzgut

Sa larg ndihet rënkimi

Gjema, fjala hidhërimi

Flakë digjet

Me vargun tim kryeneç

Numërojnë ditët vitet

Epokat të mbuluara

Me pëlhurë të përhitur

Se koha erdhi  për të rrëfyer

Për shekujt e dhunuar

Në një botë mbërthyer

Në ethe plagë e  dhembje

Të shpërndara qençe

Pa u shënuar emër varri

Le të rendon dheu mbi kokë

Ndritur nga drita e mëngjeseve

Me plot  Diell Lirie

Në qiejt Ilirian

MOLLË E KUQE TRUNG I NDARË

Dhe një varg seç lindi sonté si një Yll që muzgun ndritë

Dhe një këngë që mori përrenjve puthi Majat

Në Diell u ngjit

Dhe u gëzua shumë

U gëzua posa preku në  gur e cung

Metaforë s’është Mollë e Kuqe patëm emër edhe trung

Trung e fruta, degë e Mollës, lule e pemës mbeten të tharë

Seç nis udhë Syri Vargut, mbushur mall si mërgimtar

I  përlotur syri  nënës loton nën qepallë

Shihte ëndrra për  mote kthimi, në kraharor digjej, kishte mall

Dhe një ditë një Fundprilli, thane në Kosovë e ke një Varr

Është mbushur  gonxhe aromë Prilli, Trungjet Sythe, Fushat bar

           

FALJA E GJAQEVE

(www.sa-kra.ch)

       Përgatiti: Adem ZAPLLUZHA

ANTOLOGJI E POEZISË MODERNE SHQIPE

ALI PREBREZA

          

             Hyrje

           Dr. Ali M. Prebreza u lind më 15.II.1963 në Bardh të Madh, Fushë-Kosovë. Rrjedh nga  një familje atdhedashëse dhe arsimdashëse. Të  gjithë vëllezërit ishin të kyçur aktivisht në ilegale ndërsa babai i tyre është “fajtori” kryesor pse të gjithë djemët e tij (katër ) e kryen fakultetin e deri në doktor shkencash anipse ai ishte gjysmanalfabet. Shkollën fillore e kreu në vendlindje, të mesmen dhe fakultetin e mjekësisë drejtimi i stomatologjisë në Prishtinë, studimet postdiplomike në lëmin e kirurgjisë orale poashtu në Prishtinë. Para lufte punoi si arsimtar i kimisë-biologjisë në shkollën fillore të Bardhit. Luftëtar aktiv i ilegales dhe luftës së hapur kundër okupatorit serb nga ditët e para të daljës në dritë të UҪK-së.

            Pas lufte nga dhjetori i vitit 1999 u emrua drejtor i shtëpisë së shëndetit në themelim, nga viti 2001 punoi në KK Fush-Kosovë si zëvendësdrejtor e më vonë nga 2003 deri në shtator të 2011 ishte drejtor i Qendrës Kryesore të Mjekësisë Familjare “dr. Fatmir Krasniqi” Fushë-Kosovë, tani kryen detyrën e udhëheqësit të shërbimit stomatologjik në QKMF si kirurg oral.

            Anëtar, kryetar dhe redaktor i grupit letrar “Shkëndiat e Arta”, Bardh i Madh. Tani është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës si dhe kryetar i Shoqatës së Shkrimtarëve “Naim Frashëri”, Fushë-Kosovë.

            Vargjet dhe tregimet e Ali Prebrezës janë botuar nëpër shumë gazeta dhe revista.

            Me shkrime është marrë që nga klasa e gjashtë. Ka pasur fatin e keq që krejt krijimtaria e paraluftës i është djegur. Pas lufte ka botuar dy vepra: një përmbledhje me poezi për të rinj dhe të rritur dhe një tufë me pjesë skenike për fëmijë. Po ashtu në bashkautorësi ka të botuar edhe një libër me poezi të bashkatdhetarëve. Ka gati për botim edhe 11 vepra të tjera me poezi për fëmijë dhe të rritur.

            Jeton me familje në Bardh të Madh.

MOS  U  MUNDONI

 ( Adem Jasharit)

Mos u mundoni

T’ia nxirrni rrënjët

Se ai rrënjë ka tokën

Mos u mundoni

Ta ndani nga dielli

Se ai diell i diellit është

Mos u mundoni

Ta lini vetëm

Se ai në çdo zemër ka emër

Mos u mundoni

T’ia ndalni këngën

Skënderbeu ia la amanet

Mos u mundoni

T’ia vidhni dashurinë

Se ai bukuri përrallore ka

Lërini mundimet

Lërini

Se ai i pavdekshëm është       

RREZE  DRITE

( nënës sime )

Sa të  ka hije

Të   rrisësh jetën të nde

Djepin plotë  diell

Të  buzëqeshin

Sytë  dhe zemra

Rrita jote

E pushton në  gji

Aty mbinë  lulja

Engjëj plotë  në  lule

S’të  nxinë  shekujt fytyrën

As kohërat e çmendura

Mbete vetëm njeri

MIKES

Kur të  kthehesh një  ditë

Me breshëri fjalësh memece

E ballin tre pash mbi hundë

Duke grimcuar mendjen

Si fletën e ahut minjtë

Të  drurit të  rrëzuar nga malli

Hapi dritaret dhe shkallët numëroj

Athua qiler të nusërisë  tani në  qiell

Ruajnë  samarin që  i vumë  kohës në  shpinë

Apo drita e diellit verboi lulet

Dhe bebëzën tënde me brymë

Dhe ta dish se si fëmijë

I pa lindur shekujve fanar

Kam për të  mbetur përulur

Si kështjellë  e pa thyeshme në  përrallë

Kur të  kthehesh atë  ditë

Kanë  për të  lindur gurët në  zall

E kënga do të mi marri thinjat

Dhe zemrën time si të  isha beqar

LAGJES  SIME

Në  lagjen time

Ka njerëz të  dijshëm

Mençurinë  e fshehin nën kapelë

Në  lagjen time

Ka kohë  që  kanë  ikur

Janë  strukur nën mjekra

Dreqër me dasmorë

Në  lagjen time qeshin

Cuca me fustan  të  shkurt

Fëmijët rrinë  të  menduar

Sa janë  të mirë  e të urtë

Në  lagjen time

Vetëm heshtakët

Kanë  humbur  udhë

NE

I hoqëm shalën atit

T’i vë më  samarin vetë s

Hipokritët buzë qeshën qosheve

Në  avullin tonë  lahemi çdo ditë

E djersën tonë  me gjak e pimë

Buzët sa shtresa me shkrum  i vunë

Si korbat e bardhë  plasëm

E krahë t i huazojmë  hënës

Vafshi në  nëntëqind e sa të  nënës na thanë

Hije iu bë më  vetës në  pasqyre

Skeletin tonë  pikturuam me rreze X

Të  mos na magjepsi magjia e rrenës

FALJA  E  GJAQEVE

Nuk kemi të  falim

Asgjë

Vetë m gjakun dhe fjalë n

Na mbollën në  mes

Kaçat

Thikat dhe ndarjen

Ne dimë  të  falim

Japim

Besën e gurit

Ai që  falë  gjakun

Mbillet

Shqipe e flamurit

Mos merrni hak

Njerëz

Mjaft kemi derdhur gjak

Kosovës t’i falim

Arsyen

Këngët e fëmijëve në  lulak