Institucionet shëndetësore në Kosovë nuk po arrijnë të monitorojnë rastet dhe gjendjen e personave të infektuar me sëmundjen COVID 19, që shkatohet nga koronavirusi i ri, në komunat dhe mjediset e banuara më shumicë serbe.

Flori Bruqi

Vetëm gjatë këtij muaji, mbi 1 mijë kosovarë që gjenden jashtë vendit kanë bërë kërkesë që të kthehen në Kosovë. Më së shumti kërkesa ka nga Gjermania, Zvicra e Kroacia. Në Ministrinë e Infrastrukturës thonë se po e presin miratimin e Ministrisë së Shëndetësisë për të organizuar fluturimin e radhës. Të gjithë të kthyerit do të vendosen për dy javë në Qendrën e Studentëve, e cila me vendim të Qeverisë së Kosovës është lëshuar për karantinë. Kjo Qendër ka kapacitet vetëm edhe për 100 persona.

Shtetasit kosovarë që gjenden jashtë vendit duan të kthehen në Kosovë, pas situatës së krijuar në gjithë botën nga koronavirusi. Një numër i madh i tyre tashmë u janë drejtuar autoriteteve kosovare me kërkesa për kthim.

Alban Zogaj, shef i kabinetit të ministrit  Prof.dr.Lumir Abdixhiku, i ka thënë  se vetëm gjatë këtij muaji kanë pranuar mbi 1 mijë kërkesa.


Sipas tij, më së shumti kërkesa ka nga Gjermania, Zvicra e Kroacia.

“Kërkesat janë të mëdha. Janë diku mbi 1000 qytetarë të Kosovës që kanë kërkuar të kthehen në vend. Prej të gjitha vendeve të Evropës. Por, kërkesat më të larta janë nga Gjermania, Zvicra, Kroacia, Belgjika, Skandinavia”, ka thënë Zogaj.

Zogaj thotë se po punohet për kthimin e tyre, por se kjo varet edhe nga hapësirat që janë në dispozicion në Qendrën e Studentëve, e cila me vendim të Qeverisë së Kosovës është lëshuar për karantinë.

Disa prej tyre pritet të kthehen gjatë kësaj jave, nëse një kërkesë e tillë miratohet nga Ministria e Shëndetësisë në krye me Dr. Arben Vitinë.

“Kthimi i tyre varet shumë nga hapësirat që kemi në Qendrën e Karantinës. Në momentin që të kemi aprovim nga ana e Ministrisë së Shëndetesisë, do të organizojmë fluturimin e radhës. Jemi në diskutime për të organizuar një fluturim këtë javë. Nuk e dimë saktë, varet nga hapësirat në Qendrën e Karantinës”, thuhet në përgjigjet e Zogajt .

Për kapacitetin e konvikteve është deklaruar drejtori i Qendrës së Studentëve, Fatmir Sfishta.

Sfishta ,ka  thënë se aktualisht në këtë qendër janë të strehuar 430 persona. Sipas tij, në konvikte ka vend vetëm edhe për 100 persona.

Të kthyerit janë strehuar në konviktet III, VI, VII dhe VIII.



“Aktualisht në konvikte janë të vendosur 430 persona. Në këto konvikte mund të vendosen vetëm edhe 100 persona, sepse vetëm konviktet në të cilat janë të vendosur i kanë banjot e ndame. Instituti nuk ka lejuar që ata të vendosen në konviktet e tjera ku banjot janë kolektive”, ka thënë Sfishta .

Ndërkohë, ministri në detyrë i Infrastrukturës, Prof.Dr. Lumir Abdixhiku, në vazhdimësi i ka lutur shtetasit e Kosovës që nuk kanë urgjencë kthimi të mos paraqiten në ambasadat e Kosovës nëpër botë.

“I lus shtetasit e Kosovës që nuk kanë urgjencë kthimi të mos paraqiten në ambasadat tona nëpër botë. Si shtet i ri kemi nevojë për ndihmën tuaj; për durim. Po patët mundësi, kudo që jeni në botë, qëndroni në shtëpi”, ka shkruar Abdixhiku në Facebook, para tri ditësh.

Ndryshe, mbrëmë Instituti Kombëtar i Shëndetit Publik ka konfirmuar edhe tri raste të reja me koronavirus. Deri tani, në gjithë vendin janë konfirmuar 94 raste. Më së shumti raste ka Malisheva, Gjilani dhe Prishtina.

“Sot më 29.03.2020 në Laboratorin e Mikrobiologjisë Molekulare në IKSHPK me metodën RT-PCR, janë testuar 45 mostra të marra nga rastet në terren dhe nga rastet e hospitalizuara në Klinikën Infektive. Nga mostrat e marra për testim në virusin SARS-CoV-2, tre prej tyre kanë rezultuar pozitive. Rastet pozitive janë raste kontakti, dy prej të cilave me vendbanim në Prishtinë dhe një me vendbanim në fshatin Kijevë-Malishevë”, thuhet në njoftim.

Për gjendjen e të infektuarve ka dhënë detaje Qendra Klinike dhe Universitare e Kosovës.

Përmes një njoftimi në faqen zyrtare, QKUK-ja ka njoftuar se pesë pacientë të prekur me koronavirus po trajtohen me oksigjenoterapi, ndërsa njëri prej tyre është në kujdes intensiv në Klinikën Infektive.

“Sa i përket stafit të Klinikës Infektive, përveç infermieres së infektuar me COVID-19, e cila është në gjendje të përmirësuar dhe e vetizoluar në shtëpi, të gjithë janë në gjendje të mirë shëndetësore”, thuhet në njoftimin e QKUK-së.

Koronavirusi, që e shkakton sëmundjen COVID-19, është shfaqur për herë të parë në Kosovë më 13 mars. Për shkak të koronavirusit, autoritetet në Kosovë kanë shpallur gjendje emergjente për shëndetin publik.

Autoritetet lokale që veprojnë në komunat me shumicë serbe, nuk po e informojnë Prishtinën zyrtare për rastet pozitive më koronavirus.

Deri më tani, në këto zona, janë shënuar tri raste me COVID-19, të cilat i kanë raportuar institucionet lokale, dy në veri të Kosovës, në Mitrovicën e Veriut dhe Leposaviq, dhe një në komunën e Graçanicës afër Prishtinës. Të tri rastet janë raportuar jo në Kosovë, por te institucionet në Serbi.

Instituti i Virologjisë, Vaksinave dhe Serumeve, “Torlak” në Beograd analizon mostra nga mjediset serbe në Kosovë. Institucionet shëndetësore në komunat më shumicë serbe në Kosovë funksionojnë në kuadër të sistemit shëndetësor të Serbisë. Të infektuarit nga këto zona janë transferuar për trajtim në Nish të Serbisë. Kjo ka ndodhur me rekomandim të Ministrisë se Shëndetësisë së Serbisë.


Zyrtarë të Ministrisë se Shëndetësisë në Kosovë, ndërkaq pohojnë se Klinika Infektive kujdeset për të gjithë pacientët në vend pavarësisht përkatësisë etnike. Megjithatë, ata kanë bërë të ditur për Radion Evropa e Lirë, se në Klinikë nuk është lajmëruar asnjë pjesëtar nga komuniteti serb.

“Deri më tani nuk është asnjë rast me COVID-19 i raportuar nga institucionet shëndetësore të zonave të banuara nga komuniteti serb, edhe pse sipas Ligjit për Parandalim dhe luftim te sëmundjeve ngjitëse, janë të obliguar të raportojnë në Institutin Kombëtar të Shëndetit Publik-IKSHPK”, thuhet në përgjigjen e Ministrisë së Shëndetësisë.

“Të gjitha rastet që rezultojnë pozitive, IKSHPK i teston në kontaktet e tyre pas një periudhe të caktuar kohore, por në mungesë të të dhënave dhe raportimit deri më tash, nuk ka pasur asnjë kërkesë për testim në zonat e banuara nga komuniteti serb dhe në mungesë të informacionit nuk janë bërë testime”, thekson Ministra e Shëndetësisë e Qeverisë së Kosovës.

Në Ligjin për Parandalimin e sëmundjeve ngjitëse thuhet se “mbikëqyrja dhe raportimi i sëmundjeve ngjitëse është obligim ligjor i të gjitha niveleve të sistemit të kujdesit shëndetësorë të Kosovës, duke filluar prej punkteve të mjekësisë familjare deri në nivelin tretësor”.

Në Institutin Kombëtar të Shëndetësisë Publike të Kosovës thonë se të dhënat për rastet e të prekurve me COVID-19 në komunat e banuara me shumicë serbe, do të përfshihen në shifrat zyrtare të Kosovës atëherë kur autoritetet komunale në këto komuna do t’i raportojnë këto raste te në Ministrinë e Shëndetësisë së Republikës së Kosovës apo në Institutin Kombëtar të Shëndetësisë Publike.

Drejtori i Qendrës Spitalore Klinike në Mitrovicën e Veriut, Milan Ivanoviq kishte deklaruar ditë më parë për Radion Evropa e Lirë, se nuk ka asnjë komunikim të drejtpërdrejtë dhe asnjë kontakt me sistemin shëndetësor të Kosovës.

Ndërkaq, në një konferencë për shtyp në Mitrovicën e Veriut, të dielën, ai tha se rastet e para ishin rezultat i “joseriozitetit të njerëzve” ndaj kësaj sëmundje, që sipas tij infeksionet nga koronavirusi “ishin rezultat i një mbledhjeje masive në periudhën e hershme”.

Epidemiologu, Aleksandar Antonieviq, në të njëjtën konferencë ka thënë se janë marrë të gjitha masat për të ndaluar përhapjen dhe se jane marrë kontakte të linjës së parë dhe të dytë dhe kontaktet e të gjithë atyre që ishin në kontakt të drejtpërdrejtë me pacientët e sëmurë.

“Ky numër i regjistruar mund të rritet dita ditës pasi ne po hetojmë të gjitha ato kontakte dhe kemi shumë informacione”, tha Antonijeviq.

Sipas tij, një person pozitiv me COVID-19 nga Kragujevci i Serbisë është vënë ne lidhje me dy rastet në veri të Kosovës, të cilët kanë qenë në të njëjtën ngjarje.

Në anën tjetër, në përgjigjen e Ministrisë së Shëndetësisë së Republikës së Kosovës thuhet se “testimet për COVID-19 bëhen për të gjithë qytetarët e Republikës së Kosovës, të cilët i përmbushin kriteret për testim, sipas protokollit që nënkupton se ata kanë ardhur nga vendet e prekura ose kanë qenë në kontakt me rastet e konfirmuara dhe të dyshimta.

Ndryshe nga data e 08 deri më 29 shkurt 2020 , në Laboratorin e Mikrobiologjisë Molekulare në Institutin Kombëtar të Shëndetit Publik në Kosovë janë testuar 1082 raste të dyshimta, prej tyre 94 kanë rezultuar pozitiv, kurse një person ka humbur jetën.

Matrapazët në pushtet ...

Thirrjet  e Presidentit të Mitrovicës zt. Agim Bahtirit , për vëlla-vrasje dhe për kryengritje kundër shumicës parlamentare janë të rrezikshme, shkojnë kundër kulturës politike dhe vlerave të Kosovës dhe të qytetarëve të saj që kanë luftuar me dekada për një vend që është demokratik, i lirë dhe që respekton vullnetin e lirë dhe fjalën e lirë të të gjithëvë. 

Sovrani  do të mbështesë shumicën në Kuvendin e Kosovës që kërkon një zgjidhje që siguron stabilitet, unitet dhe respekt të vullnetit të qytetarëve të Kosovës për të ruajtur aleancat strategjike me Shtetet e Bashkuara dhe partnerët kryesorë evropianë të Kosovës.

Letër mikut,Fritz Radovani në Melburnin e largët !

I dashur im vëlla Fritz Radovani !

Koha e murtajës së Zezë kineze ndofta po shkon në amshim.Në Kosovën tonë të trazuar kanë dalë nga strofulla e komunizmit edhe ca çakej që unë po i quajë Covit-19.

Ata e rrëzuan Qeverinë Kurti.U bashkuan çakejt shqiptar më ata serb dhe e rrëzuan Qeverinë më të pa korruptuar në botë Qeverinë e mikut tim Albin Kurti.

Dje ua përcjella edhe një shkrim të Akademikut tonë të mirënjohur Prof.Dr.Hakif Bajramit, që po ta përcjelli edhe një herë sot.

https://floripress.blogspot.com/2020/03/akademik-prof-dr-hakifbajrami-phd.html

Të njoftojë sa për dijeni që edhe Libri  im "Leksikon enciklopedik" ka dalur nga shtypi që 5 ditë, por ai është në kafaz tek shtypshkonja !

Derisa të kalojë kjo Murtajë e zezë që e ka katandisur botën nuk mund ta nxjerri nga burgu pandemik .

Aty jeni edhe ju i prezentuar zt.Fritz Radovani.Poashtu ka dalë edhe  libri  tjetër para 10 ditëve  me titull "Diademë letrare 4".

Aty e keni edhe parathënien tënde që e kam botuar në faqët e para të librit .

Është ky një libër modest beletristikë  që pas vdekjës time, ndofta do t'ju hyjë në punë gjeneratave të reja ,që të njihën më historinë e Atdheut të katandisur me Corona virus të shumë ngjyrave ...

Unë jamë i vetë izoluar me familje prej kësaj zezone pandemike...

...Shpresojë që i gjithë njerëzim të shpëtojë nga kjo Murtajë biologjike .

Dhashtë Hyji që Covidët e Kosovës në zgjedhjët e reja që dosido  duhët  të pasojnë , që  të zgjohën nga letargjia shekullore dhe të mos bashkonën me" Listën Serpska"! Me ata që na vranë e shanë tash e 100 vjetë. 

Dhe  Zoti , e di mirë që këta Covid kosovar të mos kenë vend asë në sketerrë.

Miqësht dhe vëllazërisht të përshendes!

Më respekt!

Flori Bruqi

Në Prishtinë,29 mars 2020.

DIBRAN FYLLI : MASAKRA E IRZNIQIT DHE BELEGUT (29-30.03.1999)

Nxjerrë nga libri i Dibran Fyllit  :  “Tokë e mbjellë me varre”-Krimet serbe në Kosovë 1998/1999 

Në marsin e vitit 1999, në kohën kur sapo kishte filluar fushata e bombardimeve të NATO-s mbi caqet serbe, makineria policore, ushtarake dhe njësitet paralimitare serbe kishin intensifikuar dhunën, terrorin dhe po përdornin të gjitha mjetet më çnjerëzore mbi popullatën civile shqiptare, duke vrarë e masakruar pa mëshirë njerëz të pafajshëm në të gjitha anët e Kosovës. Më 29 dhe 30 mars 1999, Belegu u pushtua nga njësitet paramilitare serbe, që vranë në prag të shtëpisë para familjarëve Nezir e Naim Vishajn, si dhe mësuesin nga Irzniqi, Daut Aliçkajn, më pastaj popullatën civile i mblodhën në një shtëpi, në qendër të fshatit, duke i keqtrajtuar e kërcënuar se do të vriteshin. 



Në mëngjesin e 30 marsit 1999, forcat serbe, duke rrahur e keqtrajtuar gra, fëmijë e pleq, i kishin deportuar me forcë drejt Shqipërisë, ndërsa burrat, e mbase disa ende pa mbushur të tetëmbëdhjetat, i ndalën aty për t'i pushkatuar më vonë të gjithë. Më 29 mars 1999, njësitet e njëjta të forcave serbe, para se të hynin në Beleg, kishin vrarë këta persona në fshatin Irzniq të Deçanit.

Të ekzekutuarit në Irzniq:

1. Himë Dervish Dervishaj (?-1999),

2. Tahir Dervish Dervishaj (?-1999),

4. Hajdin Dervishaj (1927-1999),

5. Zeqë Isuf Dervishaj (1933-1999),

6. Shkurte Dervishaj (1955-1999),

7. Hajdar Smajl Daci (1941-1999) dhe

8. Tahir Smajl Daci (1936-1999).

Në Masakrën e Belegut janë vrarë 44 persona.Edhe pse, ekipe të hetuesisë, së pari nga UNMIK-u, pastaj edhe EULEX-i ishin marrë me rastin, duke mbledhur dëshmi të shumta, qoftë deklarata të dëshmitarëve të drejtpërdrejtë, të prezantuara edhe në Tribunalin Ndërkombëtar të Hagës, por edhe autopsitë e bëra të kufomave të krimit, megjithatë ende nuk ka asnjë të arrestuar.

Të ekzekutuarit në Beleg:

1. Ali Haxhi Kadriaj (1942-1999)

2. Daut Murat Aliçkaj (1949-1999)

3. Hysni Curr Binakaj (1943-1999)

4. Jetmir Arif Mazrekaj (1980-1999), 

(kufoma është hedhur në bunar),

5. Naim Daut Vishaj (1964-1999),

6. Nezir Ibish Vishaj (1934-1999),

7. Gëzim Selmon Vishaj (1966-1999),

8. Qazim Osë Hulaj (1944-1999)

9. Shaban Haxhi Kadriaj (1926-1999)

10. Shaqë Curr Binakaj (1951-1999)

11. Sadri Adem Zukaj (1930-1999), 

(është hedhur në bunar), si dhe

12. Shefqet Curr Belegu (1945),

(Të gjithë të lartëshënuarit janë identifikuar).

Personat e ekzekutuar-të zhdukur nga Belegu:

1. Faton Hasan Vishaj (1982-1999),

2. Fatmir Halil Vishaj (1966-1999),

3. Malë Isuf Vishaj (1936-1999),

4. Mujë Isuf Vishaj (1946-1999),

5. Zenel Ukë Vishaj (1928-1999),

6. Sadri Hajdar Vishaj (1970-1999),

7. Hasan Sahit Mazrekaj (1982-1999),

8. Ali Avdyl Mazrekaj (1923-1999),

9. Arif Haxhi Mazrekaj (1960-1999),

10. Hajdar Hamëz Mazrekaj (1934-1999),

11. Sahit Bekë Mazrekaj (1932-1999),

12. Sundim Sahit Mazrekaj (1979-1999),

13. Afrim Lush Hadergjonaj (1967-1999),

14. Bashkim Lush Hadergjonaj (1970-1999),

15. Muhamet Bajram Hadergjonaj (1963-1999),

16. Xhevdet Bajram Hadergjonaj (1969-1999),

17. Beqir Idriz Dervishaj (1953-1999),

18. Brahim Adem Zukaj (1926-1999),

19. Hamid Dervish Zukaj (1942-1999),

20. Hazir Himë Zukaj (1939-1999),

21. Haxhi Shaban Kadriaj (1971-1999),

22. Isa Tahir Tolaj (1961-1999),

23. Mehmet(Halil Tolaj (1966-1999),

24. Misin Hajdin Tolaj (1942-1999),

25. Naim Hysen Tolaj (1960-1999),

26. Nekë Halil Binakaj (1926-1999),

27. Zymer Miftar Binakaj (1946-1999),

28. Ragip Osmon Morina (1938-1999),

29. Ramë Shaban Kilaj (1941-1999),

30. Rexhep Lum Neziraj (1938-1999),

31. Smajl Ramë Ukëhaxhaj (1948-1999),

32. Shaban Ramë Nitaj (1928-1999),

33. Tafë Bekë Dinaj (1934-1999).

Ata që e mbijetuan këtë masakër, në dëshmitë e tyre dhënë Tribunalit të Hagës, ICG, KMDLNJ-së etj., kanë dhënë emrat e kriminelëve që kanë marrë pjesë në Masakrën e Belegut.

Prishtinë-Açarevë,Beleg  mars 2020

Sëmundjet pandemike që gati eshfarosën njerëzimin në botë

Koronavirusi ka vrarë më shumë se 21 mijë persona në gjithë botën deri më tani, ndërkohë që pandemia është në kulmin e saj në Europë.



Virusi me qendër në Wuhan po bën kërdinë në Europë, ku vendi më i goditur është Italia, ndjekur nga Spanja.

Koronavirusi është një shqetësim serioz, sepse bartësit mund të infektojnë një numër të madh njerëzish para se të mësojnë se janë infektuar.

Por gjatë historisë ka pasur shumë sëmundje që kanë rrezikuar të zhdukin popullsinë.

Më poshtë po ju tregojmë disa nga pandemitë e tmerrshme të së kaluarës, disa prej të cilave kanë kërcënuar të gjitha kontinentet.

Koronavirusi dhe teoritë e konspiracionit, çfarë duhet të dini

Nga Yoanzhong Huang

Frika është ajo që po përhapet më shpejt se virusi. Fabrikat janë mbyllur. Rrugët janë bllokuar. Fshatra të tëra janë izoluar. Qytete janë kthyer në karantinë. Përhapja e COVID-19 është kriza më e rëndë sociopolitike me të cilën liderët kinezë janë përballur që nga protesta e Tiananmen e vitit 1989.

 Kriza i ka kaluar kufijtë e Kinës. Përhapja e virusit përtej kufijve – dhe reagimi në panik ndaj kësaj përhapjeje – do të ketë efekte të thella në ekonominë globale, politikën, sigurinë dhe qeverisjen.

Ky virus lë shumë të panjohura. Ende nuk kemi një ide të qartë për transmetueshmërinë dhe virulencën e tij. Ne nuk kemi një ide të qartë për periudhën e inkubacionit, e cila mund të zgjasë deri në 24 ditë. Ne gjithashtu nuk e dimë se sa është mundësia që të prekurit t’i infektojnë të tjerët përpara se t’u shfaqen simptomat për vete dhe pse disa raste befas bëhen të rënda. Ne gjithashtu nuk e kuptojmë pse disa pacientë rezultuan pozitivë për herë të dytë edhe pasi në dukje ishin shëruar.

Thashethemet nxisin frikën dhe pasigurinë. Brenda disa javësh nga shfaqja e patogjenit, mediat sociale u mbushën me hipotezat se virusi ishte një armë biologjike – ose virus që kishte dalë nga një laborator në Vuhan ose një i tillë amerikan. Ndërsa thashetheme të tilla nuk janë të besueshme, duke pasur parasysh që as Shtetet e Bashkuara dhe as Kina nuk kanë motiv për të zhvilluar armë biologjike, ato janë të vështira për t’u shpërndarë, sepse zyrtarët ushtarakë nga të dy palët ende i shohin me dyshim motivet e njëri-tjetrit në krijimin e programeve të biosigurisë. Dobësitë në rregulloret e biosigurisë në Kinës u lënë vend më shumë thashethemeve për besueshmëri. Dhe mungesa e besimit midis dy kombeve – siç dëshmohet nga refuzimi fillestar i Kinës për të lejuar ekspertë të sëmundjes amerikane të vizitojnë Vuhanin – po minon përpjekjet për të përmirësuar përhapjen globale të virusit.

Teoria

Që nga fillimi i shpërthimit, publiku u informua se sëmundja nisi me ekspozimin e njeriut ndaj një virusi që e kishte origjinën te kafshët e egra. Por misteri se shfaqja e virusit krijoi terren për spekulime, dhe shumë shpejt, burime të ndryshme në internet filluan të çojnë përpara pretendimin se virusi ishte inxhinierizuar gjenetikisht. Një studiom i pabotuar, i hartuar nga shkencëtarët indianë, sugjeron se sekuenca e proteinave të virusit përfshinte elemente të virusit HIV, virus që shkakton SIDA. Edhe pseshumë shpejt, autorët e tërhoqën vullnetarisht studimin, kjo mori vëmendjen e faqeve të internetit si Zero Hedge, i cili pretendoi se Covid2019 ishte “farkëtuar” nga shkencëtarët kinezë. Duke folur në Fox News, Tom Cotton, senatori republikan nga Arkansasi, sugjeroi që nuk mund të përjashtohej mundësia që virusi ta kishte origjinën në një laborator në Vuhan që përdoret për të trajtuar patogjenët më të rrezikshëm.

Zero Hedge është ndaluar në Twitter, por mediat sociale kineze gëlojnë nga hamendësimet se virusi është krijuar nga Shtetet e Bashkuara si agjent i luftës biologjike kundër Kinës. Një teori konspirative e shpërndarë gjerësisht sugjeron se ushtarët amerikanë që morën pjesë në Lojërat Botërore Ushtarake 2019 në Vuhan qëllimisht e shpërndanë virusin në Tregun e Ushqimeve të Detit në Hunan. Duke pretenduar se “po vjen një lloj i ri i luftës biologjike”, një gjeneral në pension i Ushtrisë Çlirimtare të Popullit bëri thirrje për ndërtimin e një force të përhershme biombrojtëse në Kinë.

Përhapja e koronavirusit në Kinë nuk është rasti i parë që përflitet si sulm me armë biologjike. Gjatë epidemisë SARS 2002–3, një shkencëtar rus pretendoi se virusi ishte një përzierje e fruthit dhe shytave që mund të bëhen vetëm në laborator. Shumë kinezë e morën këtë nocion dhe spekuluan se SARS ishte një armë gjenetike e zhvilluar nga Shtetet e Bashkuara, që i kishte ata në shënjestër. Gazeta “China Youth Daily” lidhi një studim gjenetik të Institutit Kombëtar të Studimit Gjenetik në Kinë me programin gjenetik të SHBA. Në Shtetet e Bashkuara, ndërkohë, një ekspert i Kinës sugjeroi që virusi ishte i lidhur me programin e armëve biologjike të Kinës. Megjithatë SARS nuk ishte aspak një armë gjenetike. Sipas Qendrës amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, nga 166 pacientë të raportuar me SARS në Shtetet e Bashkuara në 2003, 58 për qind ishin të bardhë dhe 32 për qind ishin aziatikë.

Historia

Sa janë gjasat që SHBA-të ose Kina të kenë zhvilluar armë biologjike vdekjeprurëse me qëllimin për t’i përdorur. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, SHBA-të zhvilluan të tilla, por ato nuk u përdorën kurrë. Kjo sepse atyre nuk mund t’u besohej në fushën e betejës: nuk kishin efekt të menjëhershëm, mund të preknin edhe forcat amerikane, ishin të ndjeshme ndaj mjediseve dhe kushteve meteorologjike të ndryshme dhe mund të kontaminonin zonën për një kohë më të gjatë sesa ishte e nevojshme. Por pavarësisht kësaj, sHBA akumuloi armë biologjike në epokën pas luftës.

Në vitin 1969, SHBA u tërhoq nga programi i luftës biologjike dhe luajti një rol kyç në negociatat e suksesshme në nivel ndërkombëtar, që u finalizuan me Konventëm e Armëve Biologjike. Ky traktat ndalon zhvillimin, prodhimin dhe akumulimin e agjentëve biologjikë dhe sistemet e posaçme për qëllime armiqësore.

Në raport me Amerikën, Kina hyri më vonë në këtë lojë. Ajo kishte qenë në rolin e pritësit në luftën bakteriologjike nga ana e ushtrisë japoneze gjatë Luftës së Dytë Botërore. Si rezultat, Kina e ndjeu të domosdoshme të ndërtonte fabrika posaçërisht për mbrojtjen nga lufta biologjike. Në gusht 1951, kryeministri Zhou Enlai ngriti Akademinë Ushtarake të Shkencave Mjekësore për të kryer kërkime në këtë fushë.

Duke ditur që Kina nuk ka pasur armë bërthamore deri në mesin e viteve ’60, ka një bazë për të menduar se ka zhvilluar armë biologjike si mundësi për t’u kundërprëgjigjur në rast nevoje. Por që prej vitit 1982, Kina ka pasur një arsenal bërthamor. Dy vjet më vonë, Kina u anëtarësua në Konventën e Armëve Biologjike. Koha ka treguar se Kina, ashtu si Shtetet e Bashkuara, i kanë parë armët bërthamore si më të besueshme në rast se lindte nevoja për të parandaluar rreziqe.

Mesi i viteve 1980 solli një ndryshim në axhendën kombëtare të Kinës drejt zhvillimit ekonomik. Financimi për kërkimet në fushën e mbrojtjes nga armët biologjike u zvogëlua dhe ata filluan të zhvillojnë më shumë produkte për qëllime civile dhe jo ushtarake. AMMS u bë diçka analoge me Institutin Ushtarak të Kërkimeve Mjekësore për Sëmundjet Infektive. Ajo zhvilloi një ilaç pan-antimalarie të quajtur benflumentol dhe e pantentoi në më shumë se 50 vende. Gjatë shpërthimit të virusit Ebola në 2014, AMMS bashkëpunoi me kompanitë farmaceutike kineze për të zhvilluar dy ilaçe për trajtimin e sëmundjes vdekjeprurëse.

Mosbesim dhe keqkuptime

Kina dhe Shtetet e Bashkuara janë të dyja pjesë e traktatit BËC, por ato ende e shikojnë njëra-tjetrën me dyshim. Në të shkuarën është aluduar nga qeveritë amerikane se Kina ka vijuar të mbajë “një aftësi fyese luftarake biologjike bazuar në teknologjinë e zhvilluar para pranimit të saj në BËC.” Sipas një ish-zyrtari nga Departamenti i Mbrojtjes i ShBA-së, deri në vitet 1990, Kina kishte zhvilluar një shumëllojshmëri mikroorganizmash që shkaktojnë infeksione dhe toksina dhe për t’i kthyer në armë kishte mjete si raketat e llojeve të ndryshme. Edhe pse këto raporte dhe akuza nuk janë vërtetuar asnjëherë, botimet zyrtare kineze sugjerojnë aktivitete kërkimore të qëndrueshme dhe të organizuara që lidhen me luftën biologjike. Burime zyrtare raportuan se në vitet 1990, shkencëtarët kinezë përdorën disa zona si terren në të cilin kultivohet me shpejtësi bruceloza (tradicionalisht i konsideruar si agjent biologjik i përshtatshëm për përdorim ushtarak).

Shumë njerëz në Kinë gjithashtu i perceptojnë Shtetet e Bashkuara si një kërcënim potencial për luftë biologjike. Pas shpërthimit të SARS 2002–2013, disa ekspertë ushtarakë kinezë folën për një skenar të armiqve që spërkatnin viruse të panjohura të ngjashme me SARS në Pekin gjatë sulmeve ajrore. Duke vënë në dukje se Shtetet e Bashkuara kishin zhvilluar lloje të antraksit rezistent ndaj antibiotikëve, një ekspert i njohur kinez i mjekësisë ushtarake la të kuptohej se Uashingtoni kishte e kishte kthyer në armë SARS-in dhe virusin e gripit të shpendëve. Në vitin 2001, administrata e Presidentit George W.Bush refuzoi një protokoll të propozuar për Konventën e Armëve Biologjike me arsyetimin se ai nuk ishte i mjaftueshëm në qëllimet e tij. Ky refuzim i bindi disa ekspertë kinezë se Shtetet e Bashkuara ishin rikthyer te dëshira për të zhvilluar armë biologjike. Në vitin 2007, studiuesit ushtarakë kinezë publikuan një artikull duke akuzuar Shtetet e Bashkuara për “përdorimin e teknologjive të reja për të zhvilluar agjentë të rinj të armëve biologjike” dhe duke pretenduar se ishte “jashtëzakonisht e mundshme” që sporet e antraksit në sulmet e kryera në 2001 në zyrat e senatorëve demokratë erdhën nga laboratorët e ushtrisë amerikane. Dyshime të tilla mund të shpjegojnë pse qeveria kineze më vonë shtrëngoi rregullat mbi të huajt që përdorin materialin gjenetik njerëzor dhe e bënë më të vështirë kalimin e materialit jashtë vendit.

Mosbesimi dhe keqkuptimet e ndërsjella janë emblema e çdo dileme që ka të bëjë me sigurinë, në të cilën veprimet e ndërmarra nga një shtet për të përmirësuar sigurinë e saj çojnë në reagime nga pala tjetër, e cila e bën gjendjen e mëparshme më pak të sigurt. Më keq, programet e mbrojtjes nga armët biologjike janë kaq të errëta, dhe provokojnë një antipati të tillë morale, saqë inkurajojnë supozime të frikshme: kur një shtet dyshohet se po krijon armë biologjike, rivalët e tij ka të ngjarë të kërkojnë t’i kenë ato gjithashtu. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Shtetet e Bashkuara, Kanadaja dhe Britania e Madhe zhvilluan armë biologjike sepse menduan se Gjermania e Hitlerit do t’i zhvillonte ato (gjë që në fakt nuk ndodhi).

Është e vështirë të thuhet nëse një sëmundje është shfaqur vetë apo është shkaktuar qëllimisht, sepse shumë agjentë biologjikë janë në natyrë. Në kontekstin e marrëdhënieve bilaterale të tensionuara, një shpërthim i natyrshëm epidemie, i shkaktuar nga një patogjen i panjohur, mund të merret lehtësisht si sulm me armë biologjike. Historiani Alfred Crosby vë në dukje se pandemia e gripit spanjoll në vitin 1918 dyshohej se ishte nisur nga agjentët gjermanë. Në vitin 2004, qeveria indiane akuzoi “pakistanezët keqdashës” për kryerjen e “terrorizmit xhihadis” islamik duke përhapur qëllimisht HIV-in në Kashmir. Kur H5N1 (“gripi i shpendëve”) u bë një shqetësim i madh në të gjithë botën në vitin 2008, ministri i atëhershëm i Shëndetësisë në Indonezi, Siti Supari, akuzoi Shtetet e Bashkuara për përdorimin e mostrave të virusit për të zhvilluar armë biologjike dhe pezulloi funksionimin e një njësie të kërkimit mjekësor të marinës amerikane në Xhakartë.

Në kohën kur marrëdhëniet midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës janë pëkeqësuar, hamendësimet për origjinën armiqësore të COVID-19 kanë minuar përpjekjet globale për të trajtuar përhapjen e patogjenit. Për javë të tëra, Kina injoroi ofertat e ndihmës nga Qendra e ShBA-së për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve. Sipas një postimi të publikuar në një faqe interneti të lidhur me “Jiefang Daily” (gazeta zyrtare e Komitetit të Shangait të Partisë Komuniste të Kinës), “disa ekspertë të CDC-së amerikane “mund të jenë në një mision ushtarak për të “spiunuar aftësinë e kërkimit virologjik të Kinës”. Dy ekspertë amerikanë më në fund u bashkuan me delegacionin e Organizatës Botërore të Shëndetit në Kinë në shkurt, por vizita në terren e delegacionit nuk përfshinte Institutin e Virologjisë Vuhan – në të vërtetë, Vuhan, epiqendra e shpërthimit, fillimisht nuk ishte as në itinerarin e grupit.

Pretendimi se koronavirusi është një armë biologjike nuk është vetëm i dëmshëm, por edhe i pambështetur shkencërisht. Shkencëtarët kanë theksuar se mutacionet në virus janë “plotësisht në përputhje me evolucionin natyror”. Sipas “The Lancet”, shkencëtarët nga shumë vende kanë konkluduar në mënyrë të qartë se koronavirusi e ka origjinën nga kafshët.