Cikël poetik nga Mimoza Legisi (Madri Lene)Magjia e mendimeve...

Mimoza Legisi 

-----------------------------------------------------------------------------------

Kërkomë në Vargje

Unë nuk jam një oratore

e di që bukur nuk di të flas

nëse mbi sy më sheh një lot

kërko nje fletë rreth e përqark

do jetë e lagur...ndoshta

dhe jo e bardhë

mbi të shpirti është derdhur

dìsa fjalë janë vënë në radhë

mos prit që vargjet të rimohen

e ndoshta kuptim për ty nuk kanë

vetëm lexoje kur je në heshtje

do e kuptosh sa shumë më ngjajnë

nëse do jem buzë-perëndimit

gjithmonë hap bllokun tim te shkruar

aty do gjesh heshtjen e mbrëmjes

dhe atë cka kam menduar

dhe nëse larg do jem një ditë

do shkruaj mbi qiell mbrëmjeve të vona

të kthehem pas nuk do të mundem

stuhitë që ranë shumë na larguan

nëse mureve do të ngelin

shkronjat e trazuara të emrit tim

ta dish... s'do mundesh t'i bashkosh

nje shpirt i vrarë s'rrugëton në kthim!

Kuq e Zi në Beograd

Ç'po rënkon sonte Serbia

mbledhur është në Beograd

emri Shqipe po e tmerron

kokë më kokë janë shkrehë në vaj

nuk po munden të besojnë

djemt e Shqipes ne mes i kanë

e skanë shance të guxojn

të përmendë emrin shqipëtar

o Serbi o dorë mizore

paske qëlluar shpirt katran

me 20 shqiptar e humbe luftën

në shtëpin tënde në Beograd

një shtet të tër e ngrite në këmbë

në Beograd i grumbullove

të sulmonin dhe me gurë

djemt e Shqipes s'i frikësove

një flamur nga qielli zbriti

Ismail edhe Adem

në mes jush fort brohoritì

kuq e zi zjarr për atdhe

nuk u deshën gur as plumba

në Serbi me ju pushtuar

vec një Shqiponjë dykrenare

në qiellin tënd duke fluturuar

o Serbi moj e pabesë

gjarpërinjte i ke simbol

as në gjumë s'do jesh e qetë

kuq e zi do ëndërrosh.

Këngë-vajë mbi liqen

I vura ëndërrat në varg

pranë liqenit kristal-mbledhur

lulet pranë meje lulëzuan

qielli mbi mua buzëqeshi

u enda me këmbët e zbathur

drejt fushës se lojës bylbylave

të mbaja vënë nën gushë

aromën e bukur trëndafilave

në rrugën e shtruar kalldrëme

s'kish ferrë asgjëkundi e as guriçkë

përpara shtrihej horizonti

e ëndërrat shikonin pafundësinë

i ëmbël ishte burimi

tek pihej mbi gjethen mëllagë

poshtë blirit që shuante etjen

shumë fjalë u thanë...sa u thanë

kur ëndërrat kërkonin mëngjesin

të sillte me vete një këngë

cdo herë një notë mungonte

gjersa u kthye në vajë

dhe ylbejtë mbi liqen po ashtu

buzëqeshnin pas shiut të rënë

cdo mbrêmje buzë-bregut në heshtje

dëgjohet tek qan nje hënë

do nisem një ditë a një mbrëmje

të rrëfehem mbi gurin e lulkuqeve

tek këmbët më stërkal buz-liqeni

do me lagë një vesë mbi buzë

do flejë mbi shtratin e natës

ndoshta nuk do flejë...kush e din

pranë meje do ulet dhe hëna

te nisim këngën-vajë mbi kujtim

Lexome

Lexomi vargjet rrugeve te gurta

neper kalldreme do i rendis

gjithkund, ne gure ferra do duken

gjemba askund s'do te radhis.

Lexomi vargjet, fushave te gjera

arome lulesh do kundermojne

ne manushaqe e trendafila

ngjyre dashurie do te lulezojne

Lexome, brigjeve lexome

kur te shetisesh naten me hene

ne vale vargjet do i dergoje

prane teje perla do zene vend

Ndoshta s'do jene dhe aq me vlere

s'do jene Nerude, as Esenin

brenda do kene te madhen ndjenje

ndoshta me lot do te mbushen syte

Do me lexosh Alpeve te larte

ne bore te bardhe majave do jem

rreth teje ftohte nuk do te sjell

vec fjale te embla dhe bardhesi

Hidhi syt shpesh nga galaktika

yjet ne vargje do i shikosh

e di, qe fort pena te shkruan

dhe vargjet bukur do mi lexosh

Kthe koken mbremjeve ne horizont

ndoshta do te dukem ty ai djell

shpejt do te zhdukem ne erresire

vargjet e mia rreth do te ndrijne.

Magjia e mendimeve

Te mendova neteve te gjata

kur debora binte fjolle-fjolle

qendroja prane dritares e heshtur

me ore, e ore pa e kuptuar

luaja me mendimet...endrrat...kujtimet

e ndjeja pulsin te kendonte emrin tend

ashtu,embel...gezueshem...permallshem

udhetonte mes ujvares se dhimbjes

krijuar nga mungesa Yte

mungesa e fjaleve...shikimeve

qe shkriheshin magjishem ne hipnotizim.

”Pritem”.. Esee ( meditim )

Nga Mimoza Rexhvelaj :

Dielli ka rënë pingul mbi kokën e tharë që nxierr avuj. Ashtu në heshtje numëronte pikat e shiut që binin nga qepallat por nuk arrinin të preknin tokën e djegur nga zhegu.......
Avullonin duke u berë njësh me avujt e hapsirave boshe.... Dicka kërkonte ,dicka gërmonte të gjente, në brëndësinë e shpirtit. Në një lëmsh ndjenjash ngatërruar si gardhe jevgu. Sapo mbyll një vrimë, hap gojën një tjetër shteg dhe fija e rrjedhës e humb kuptimin logjikë.

Me thonjtë e lyer me ngjyra ylberi, por të çjerrur mjerisht nga nervat e tendosura ne pritjen e harrimit. Pritje e lodhshme pa një cadër, pa një hije për të strukur sytë. Supet e zhveshura kane ndërruar ngjyrë. E bardha e qumështit qe harruar në një tjetër stine...
Një ngjyrë e djegur në të kuqe rënkonte gojëshqyer mbi lëkurën e brishtë. Trupi si trung i prerë vazhdon të qëndrojë pa lëvizur duke rënduar mbi gurin memec, që psherëtimave nuk mori guximin t,i thoshte të pakten hesht !
Asgjë....Prit të pres....Asgje....
Dielli në rrugën e vetë të përcaktuar në koordinata, pak nga pak po mbërrin në puthjen e ëmbel të malit...
Flakëroi nga rrezet që zunë të flenë përtej qiejve. Në errësirë të plotë hëna u stolis dhe doli për të treguar stolite e reja, të stiluara enkas për sezonin . Gurët e diamantit shkëlqenin dhe mbushnin me dritë hapsirën bosh...
Etja i ka shkretuar buzët e ngjyra u qe harruar. Barku i boshatisur nga pritja kendon një refren vdekjeje që dhe ajo vetë u zgjua në heshtje e trembur nga simfonia e tingujve stonatur...
U përpoq të ngrihej por më kot, asnjëren gjymtyre nuk e komandonte dot....
Rrobat e mbledhura ishin po aty, në gjumë ...po aty dhe valixhja e pritjes mbeshtetur mbi gurin që ishte lodhur e nuk e mbante më peshën që rëndonte mbi supet e tij, të kalitura nga koha...
…..në pamundësi për të kryer një transplant të zemrës vec ashtu mund të shpresonte të gjente rrugën e kthimit. Nga ku u nis me ide te qarta se përrallat përfundojnë të lumtura, të paktën kështu i kishin thënë.
Ndoshta qe faji i këti guri të ftohtë që i ngatërroi punët dhe filli u bë lëmsh. Ngatërruar mes shpirtit, mëndjes dhe zemrës, secili në teoritë e veta nga më të cuditëshmet që janë dëgjuar.

Deri në lajthitje të cmendurise ,duke shkelur dhe limitet e vena nga ligjet e pathena por që sundojnë duke cunguar lirinë e shpirtit,duke krijuar barriera, shpella, humnera, sketerra ne pafundësi....
Nuk e kuptoj pse njeriu e prangos vetën me një deshirë të madhe dhe me pëlqim të plotë, sikur është Zot dhe bota jane ëngjëjt që murmurisin fjalë, fjalë qe vijnë e ngulen si gjëmba dhe lundrojnë nëpër mish dhe ke frikë t’i heqësh sepse nuk e dinë si do të reagojë e “madhërishmja” botë.
Kur e shikon trupin me vrima për ajrosje dhe format nuk jane gjithmonë ato që pretendojmë. Fundja abstraktja është në modë. Ndjeu një drithërim si një valë e ngrohtë qe tundi trupin, u duk si një shkëndi shprese , të paktën cikli i jetës do të vazhdonte...
Në vetmi të plotë, e harruar në rrugën e humbur që kthimi ishte më i vështirë se vdekja mbante shternguar nje premtim "pritëm".....


http://floripress.blogspot.com/2011/12/mimoza-cufaj-rexhvelajjetim-barkthare.html

Mimoza Cufaj Rexhvelaj:...jetim barkthare ne shekullin e ri..

Poezi nga Aulona Goxhaj - Monstra ne shpirtin tim

Aulona Goxhaj u lind ne Prill 1983 ne qytetin e Fierit. Qe ne femijeri ajo kishte nje pasion te vecante per fjalen e shkruar, pasion i cili u rrit edhe me teper me kalimin e viteve. Vazhdoi gjimnazin "Janaq Kilica" ne qytetin e lindjes, ku perkrahja e miqeve edhe e mesuesve e shtyn te shkruaje gjithemone e me teper. Ne vitin 2000 si shume te rinje e te reja te tjere, ajo u largua per ne Shetet e Bashkuara te Amerikes ku jeton edhe sot. Ajo vazhdon studime dhe kualifikime te reja drejt nje te ardhmje me te mire.

Poezine ajo e shkruan ashtu sic ia thote shpirti...duke e fiksuar ne kohen e vet ashtu bukur cdo gje qe ndjen tek vetja apo e konsataton si madheshti ose dobesi te kohes, te individit etj...!

Libri i saj i pare me titullin "Monstra ne shpirtin tim" u botua ne Tirane ne fillim te vitet 2006. Ky liber eshte nje deshmi e nje lufte te brendshme shpirterore me monstrat e dyshimit, tundimit, mekatit, dhimbjes e zemerimit. Nje perpjekje e saja per ti mposhtur monstrat e saj vetjak!

Pervec fjales se shkruar, nje pasjon tjeter i Aulones eshte arti figurativ. Ajo eshte thjesht nje amatore qe perpiqet te shpreh dicka nepermjet vizatimeve / pikturave te thjeshta me pastel, lapes apo bojra vaji e uji. Gjithesesi ajo perpiqet gjithemone e me teper ta permiresoj artin e saj, qofte ai letrar apo figurativ.



Disa poezi te shkeputura nga libri "Monstra ne shpirtin tim"



Monstrat ne shpirtin tim



Sy monstrash me veshtrojne ne sy.

E dhembet gjigant me kafshojne.

une prap e shoh monstrin ne sy

sado thelle dhembet meshojne.



Sy monstrash me veshtrojne ne sy

e aviten fshhtas nen retinen e zeze

reshkasin nen te mite sy

e une marre fryme, edhe vetem pres.



Sy monstrash me veshtrojne ne sy

e une ndjej putra qe thelle me cajne

me rrjedhin lot nga te mite sy

kerkojne shpirtin te ma perlajne.



Sy monstrash me veshtrojne ne sy

e monstrat renkojne, befas kelthasin

rrezellin nje e qeshur ne te mite sy

ne shpirtin tim, monstrat humbasin!





Per ty.......



Une zgjas doren kerkoj ndihme

dhe ti je gjithemon aty

je aty nese qaj

nese kam nevoj per ty



Edhe gjej tek ty nje mik

edhe gjej tek ty nje shok

gjej tek ty pakez paqe

kur s'ka me ne kete bote.



Ti me fal ngrohtesi,

me mbyll plagen qe me dhemb

ti me merr ne perqafim

e tret dhimbjen qe me tremb



Dhe s'e di pse je sic je

dhe gjej paqe vec tek ti

e te gjej gjithemon atje

kur ne shpirt kam vetmi



Edhe shkrihen horizontet

ngjyrat ndizen vec tek ti

dhimbja me tek une s'bertet

se je aty ta qetesosh ti.







Nostalgji



Neonet jane dehur

me drite kete nate

kete nate te heshtur

ku gjithecka fle

dhe yjet shtegtojne

te verber atje larte

mes galatikave te arta

te mbeshtjell nga re.

Nate qe nota heshtje

hedh mbi pentagram

e pemet marrin fryme

ne te shurdheten qetesi

e une kam deshire ta nis ku e lam

megjithese sonte s'mundem

sepse mungon ti!





Dyer



Kam frike te hap dyert e shpirtit

sepse jam mbytur aty per kaq kohe

Tani kaloj prane, i afrohem

por deren s'e hap dosido



Ulem me gjunjet tek kraharori

e strukem aty ne erresire

Mbyll syte e s'beje asnje zhurem

e fshehur ne nje paqe te shtire



S'bej asnje pyetje - C'rendesi kane pergjigjet

Mbyll veshet me gishtrinj qe me dridhen

e ne perhumbje veshtroj yjet

e hijet qe nga nje mur tek tjetri hidhen.



S'dua ti hap dyert e shpirtit

te kesaj bote te brisht, te hidhur

qe mashtron me flutura te bukura

pastaj me kthetra te mban te lidhur.



S'dua ti a hap dyert shpirtit

por endem rrugeve te qullta pa emer

e ndaloj befas e trembur

Portat pas mbyllen - tani gjendem ne zemer.









Nje nate pa gjume, une dhe hija jote



Nje nate pagjume, une edhe hija jote

prap dosido ndihem krejt vetem

Si nje krijes e huaj jo prej kesaj bote

ndersa yjet nen peshperimat e mia treten.



Po eci ngadal e po shkaterroj hapa

hapat qe hodhe kur vije drejt meje

Po marre fryme lehte e ne intervale te gjata

po coptoj kujtimet qe mora prej teje.



Shkel kujdesshem mbi dyshemen e ftohte

ja ketu, tamam ketu, ti me the te dua,

Shkarraviz hicin qe s'e harroj dot

e fshij me gishtrinj, e gervish me thua.



Ketu krejt papritur nje dite erdhe ti

e une te veshtroja mbeshtetur tek ky mur

ti me pe ne sy, ne syte e mi te zi

e the: S'a te dua s'do ta dish dot kurre.



Une ngerdheshem lehtas teksa te kujtoj

ngre pakez vetullat edhe mbyll syte

gjithecka qe ti the s' mundem ta harroj

dje se me gezonte, sonte se me mbyt.



Befas pyes veten: Sonte cfare po ben?

Teksa rrotull vjen ne kete dhome te ftohte

vjen e shkon e iken prap je ne nje vend

cudi se si as dhimbjen se braktis dot sot!

Thanë për librin "Diademë 2" të Flori Bruqit

Mirëmëngjes Flori!

Urime për librin Diademë Letrare, miku ynë! Është bukur të kesh kurajo dhe të guxosh për ta thënë të vërtetën si drita e diellit.Është trimëri ta shkruash atë të vërtetë të hidhur që na mundon e që na vret pak e nga pak. Është mëkat të mos e pasqyrosh ashtu siç duhet realitetin, se kjo të shtyn të jesh bashkëfajtor me shkaktarët e problemeve sociale si pasojë e politikave të mbrapshta që po e grryejnë shoqërinë!
Suksese Flori! Mos të shteroftë pena kurrë!
Vilhelme Vranari

-Vlorë 21-12-2014




Nepe Peraj: Po nisem nga mendimi i nje poeti ,filozofi dhe politikani te njohur,Isuf Luzaj ,i cili thote:"I pari urdher i ligjit njerezor, eshte te mesosh te mendosh,i dyti ligj eshte ,te realizosh gjithcka ke menduar...kurre nuk gabon ai qe i ka matur mire gjerat ...nuk terhiqet pas,nuk mbetet ne balte....vetebesimi ne vetevete eshte nje ngritje morale"...Urime vellacko dhe suksese!

https://www.facebook.com/nepe.peraj?fref=ufi



Ferit Lamaj Libër interesant, lexohet me një frymë. I shkruar me kulturë dhe profesionalizëm të mirëfilltë.




Mimoza Legisi  Shume urime i nderuar Z. Flori Bruqi . Talenti dhe profesionalizmi juaj eshte i pacmuar. Me shume Respekt per ju Mimoza Durres!





Agron Shele Stilistika dhe mesazhi i fuqishem shprehes ne vepren letrare te z Bruqi eshte modeli me i mire i trajtesave dhe subjekteteve te sotme letrare shqipe!

Flori Bruqi ju uroj suksese në fushën letrare. E njoh kontributin tuaj aq të vlefshëm dhe vetëm mbarësi ju uroj.

Përparim  Hysi

	Shkruan: Rexhep SHAHU
	Klubi i poezisë njofton se hyri në shtyp në Prishtinë libri i 34 i Flori Bruqit LIBRI I 34-t I FLORI BRUQIT - “DIADEMË LETRARE II”         Librin e autorit Flori Bruqi, "Diademë letrare II"mund ta shkarkoni falas në sektorin „Literaturë“ (E falënderojmë përzemërsisht autorin)
Që në krye të këtyre shënimeve për librin e fundit (i 34-ti), “Diademë Letrare II”, të gazetarit, shkrimtarit, kritikut e studiuesit shkencor Flori Bruqi, po e them se nuk do ta ndjek traditën e pahijshme të shkrimeve që bëhen për autorë apo për libra të ndryshëm, ku shkruesit e shkrimeve prezantuese, promovuese apo analizuese, në vend që të flasin rreth autorit e librit që marrin në dorë, fillojnë e rrëfejnë, keq e shumë keq, për dijet e tyre të mangëta, për bëmat e tyre të bëra keq, të pabëra apo të ëndërruara e të pamundura, që shpalosin erudicionin e tyre të mangët e shterpë, që gjejnë rast të nxijnë faqe letre, në gazeta, revista a në libra të huaj, për me folë për veten e tyre e përrallat që kanë dëgjuar kafeneve dhe rrallë, fort rrallë, flasin ndonjë fjalë që s’thotë asgjë për librin e autorin e librit që marrin në dorë apo marrin përsipër ta trajtojnë, duke shpalosë një krekosje acaruese, një padije të thellë e një servilizëm të pështirë ndaj autorit për të cilin duan të flasin, nga ndonjë qëllim jashtëletrar ose për shkak të rrethanave të caktuara, të dyshimta, që shtojnë pabesueshmërinë e artikujshkruesve dhe dëmtojnë e cënojnë autoritetin e librit e të autorit të librit për të cilin nxijnë faqe kompjuteri apo letra të bardha.              Në të shumtën e rasteve, krahas padijes e servilizmit, këto lloj shkrimesh i prodhon ndonjë interes i ngushtë çasti dhe pandershmëria e atyre që shkruajnë.             Them që në krye shënime, pasi është e vështirë t’i klasifikoj këto radhë apo fjalë në ato që njihen si rregullat e qarta të klasifikimit për shkrimet kritike që bëhen për libra të ndryshëm që botohen.        Them është e vështirë sepse ky libër i Flori Bruqit çelet pikërisht me një shkrim të gjatë profesional mbi kritikën letrare dhe kriteret që janë caktuar për të bërë një kritikë, shkrim që e trajton kritikën letrare në thellësi që në fillimet e saj, duke krahasuar e ballafaquar përvoja të ndryshme të huaja e vendase për kritikën dhe kritikën letrare.             Unë e kam të vështirë ta bëj kritikën e kritikës. Thjeshtë po e përshëndes këtë libër të 34 të Flori Bruqit, si një kontribut me vlerë në letrat shqipe, si “një libër që i shtohet mendimit kritik për letrat shqipe” siç shkruan poeti dhe shkrimtari Izet Duraku.             Në këtë libër te Flori Bruqit shfaqet gjeografia e gjërë e tematikës që ai trajton, gjeografia e gjërë e interesave të tij letrare, e autorëve dhe veprave që analizon e merr në shqyrtim. Dhe gjithmonë po flasim për atë që ai ka shkruar, për atë që është në libër dhe jo për ato gjëra, fjalë e qëndrime që mungojnë në libër dhe autori nuk i ka marrë në trajtim në këtë vëllim të dytë të librit të tij “Diademë Letrare II”, por që i gjenden të botuara në organe të ndryshme të shtypit të shkruar a të medias elektronike.              Në Diademë Letrare II, Flori Bruqi ka guxuar të merret me tema të rënda, me autorë të përmasave të mëdha, të cilët me ndikimin e tyre në letrat shqipe e më gjërë në fushën e letrave në shkallë europiane e botërore, janë rrezatues e imponues, janë “të frikshëm” për t’u marrë me to, apo për t’u afruar pranë tyre.              Pas një trajtimi të gjërë e të thellë të kritikës letrare, çfarë është e pse është ajo, si është, ku është e si duhet e mund të jetë në letrat shqipe, kur fillon e si fillon, si është lëvruar e si ka evoluar, Flori Bruqi na paraqet Frojdin me tërësinë e tij dhe të zgjidhjes së enigmave që ky shkencëtar ka bërë për njerzimin.              Flori Bruqi i krijon lehtësi e komoditet lexuesit edhe jo profesionist që ta kuptojë e të bindet për ndikimin e madh që pati në botë e në fushën e letrave Frojdi si psikologu që me tezat e tij u bë i pashmangshëm dhe imponues për t’iu referuar gjithkush që merret me letrat, kritikën letrare dhe laboratorin e krijuesit apo studiuesit shkencor.             Me durim e vullnet të spikatur studiuesi Flori Bruqi analizon tëresinë e veprave kritike të Ibrahim Rugovës dhe ndikimin që ai pati në historinë e letrave shqipe, duke qenë ndër të parët që i drejtoi kamerat dhe interesat letrare e shkencore nga shkenca letrare perëndimore për ta avancuar kështu kritikën dhe studimet letrare të autorëve shqiptarë dhe për t’u shkëputë nga shkolla lindore, term ky thjeshtë konvencional, ashtu siç ishte perëndimor edhe shkrimtari i parë modern i letrave shqipe, Pjetër Bogdani, të cilin Rugova e ka studiuar dhe analizuar në tërësi e në thellësi edhe si artist edhe si filozof paraprijës i modernitetit shqiptar.              Pasi paraqet, siç e përmendëm Ibrahim Rugovën me gjithë plotninë e tij si kritik e studiues i epërm i letërsisë që shërben si model për pasuesit me po atë fuqi e lartësi si politikan i pambërritshëm e i papërsëritshëm i kombit shqiptar, Flori Bruqi sjell vështrimin e tij për Krist Malokin – dijetarin shqiptar të Gracit të Austrisë, këtë aristokrat modern të letrave shqipe, i cili me fuqinë e argumentit e të dijës së thellë u rri si kurorë letrave shqipe dhe shërben si model i vështirë e “arrogant” për pasardhësit për shkak të dijeve, fuqisë dhe elegancës në analiza. Pak dihet për Krist Malokin për shkak edhe të nënvleftësimit a lënies mënjanë me dashje nga politika dhe shkenca letrare zyrtare e udhëhequr nga politika dhe për shkak edhe të skrupulozitetit të tij e të raportit të tij të pakompromis me të vërtetën gjatë analizimit të letërsisë apo të çfarëdo fenomeni shoqëror apo letrar.             Flori Bruqi kalon nga Dante Aligeri te Ismail Kadare i shtyrë nga mesazhet e mëdha që përcjell letërsia e madhe e autorëve që kanë fuqi rrezatuese e unifikuese për letërsinë e tyre kombëtare. Ferri ferr mbetet si dje, sot e nesër.              Qëndresa si vlerë kombëtare e shqiptarëve apo si ëndërr e dëshirë e përhershme e shqiptarëve në shumë vepra të Kadaresë, dimrat si stinë e dimrat si vuajtje për shqiptarët, si metaforë në letërsinë e Kadaresë, urat e kështjellat, besa e mbajtja e fjalës së dhënë, janë qëmtime, gjetje e pohime që Flori Bruqi i lehtëson për lexuesin e pangeshëm a dembel të letërsisë së Kadaresë dhe i paraqet me gjuhën e studiuesit në “Diademë Letrare II”.             “Princin shqiptar të kinemasë”, Bekim Femiun, këtë artist të përmasave botërore, këtë Uliks a Odise shqiptar, këtë patriot shqiptar që bëri për shqiptarët më shumë se divizione e taborre bashkë duke pohuar kudo skenave botërore se ishte shqiptar dhe nuk guxuan t’ia ndërrojnë asnjë germë të emrit asnjëherë, që edhe me vdekjen e vet dhe derdhjen e hirit të trupit të tij në Lumbardhin e Prizrenit i shërbeu Kosovës e shqiptarëve, Flori Bruqi e bën pjesë të librit të tij “Diademë Letrare II”, jo për shkak të librit me kujtime që ka shkruar Bekim Femiu, por për shkak se gjithë jeta e vepra e tij ishte në shërbim të artit e ishte art.             Edhe poeti, shkrimtari, këngëtari e patrioti idealist Jusuf Gërvalla është vështruar në tërësinë e tij nga Flori Bruqi me dashuri e konsiderata për artin e jetën e tij në shërbim të Kosovës e të çeshtejs shqiptare.             Nga “Diademë Letrare II” mësova se Jakov Mile, autori i librit “Raca Shqiptare”, mik i Migjenit, patriot i thekur shqiptar, kishte qenë ministër bujqësie në Shqipëri dhe u ndjeva me turp që nuk e kam ditur kur është dashtë me e ditë për me ia vendosë portretin krahas portreteve të gjithë ministrave të tjerë të bujqësisë të Shqipërisë të ekspozuar në mjediset e Ministrisë së Bujqësisë në Tiranë.              Flori Bruqi edhe për shkak të doktorimit të tij e të shkollimit në në fushën e shkencore të Defektologjisë, është njohur në thellësi me veprën e Jakov Miles, me thëniet e kundërthëniet, me tezat e kundratezat dhe është përfshirë edhe vetë në debatet shkencore e jo shkencore mbi librin e bujshëm “Raca Shqiptare”. Vështrimi për këtë vepër e këtë çeshtje zë vend të rëndësishëm në këtë pjesë të dytë të Diademës Letrare.             Në “Diademë Letrare II” ndërthurën të vjetrit me të rinjtë, të huajt me shqiptarët, të gjallët me të vdekurit e gjallë, shkrimtarët që jetojnë në Kosovë, në Shqipëri, në Diasporë, ata që shkruajnë shqip e ata që shkruajnë për tema shqiptare në gjuhë të huaj dhe ndërthurën mes tyre natyrshëm Aleksandër Xhuvani studiues, gjuhëtar e veprimtar i kulturës kombëtare, Naim Kelmendi poet e publicist, Shefqet Dibrani publicist e poet, Amiko Kasaruho autoritet i rrallë moral i shqiptarëve që shkroi tmerrin e diktaturës komuniste të Shqipërisë që e provoi në kurriz dhe përktheu mrekulli nga letërsia botërore në gjuhën shqipe, shkrimtari Mehmet Kajtazi me korpusin e veprave të tij, Ramiz Kelmendi me kontributet e tij të shumta, Kadrush Radogoshi me jetën e veprën e vet, Engjëll I. Berisha me poezitë e tij, Jakov Xoxa, Sterjo Spase, Haki Stërmilli, Foqion Postoli si katër shkrimtarë të fillimeve të letërsisë së ndërprerë në Shqipëri para diktaturës dhe në fillimet e saj si dhe dhe kompozitori i njohur Rexho Mulliqi që mbetet krenari dhe emblemë në krijimtarinë muzikore shqiptare në Kosovë.             Një libër është si një godinë. Flori Bruqi kishte aq shumë material e lëndë të parë për libër sa nuk mjaftojnë tre – katër libra 300 faqësh për ta përfshi gjithë materialin e lëndën e parë në dispozicion. Shpresojmë se autori do të “ndërtojë” libra të tjerë me shkrimet e shumta që ka të shpërndara gjithandej nëpër website e organe të ndryshme shtypi. Rexhep Shahu              Tiranë, shtator, 2014

"Toka e re" estetike e shqiptareve

-- nga Nazire Veizi, Tirane

Rreth veprave te shkrimtareve Pierre-Pandeli Simsia, Ilir Borova dhe Skifter Kellici qe jetojne e punojne ne SHBA.

Te tre keta shkrimtare, me botimet e tyre gjate kohes se qendrimit ne SHBA, sjellin nje pervoje te re jo vetem ne qemtimin e materialit bruto, por dhe ne perpunimin e strukturimin e tij, duke shkrire ne nje perjetimet individuale ne kete vend kampion te lirise e te vlerave, me kujtesat e trasheguara ideoemocionale nga prej kah vijne.

Eshte e njohur ideja se ridimenisonimi psiko-gjeografik i shkrimtarit, ne rrethana te reja te vezhgimeve dhe eksplorimeve te tij, fiton mjaft ne raport me kredon e tij artistike, aq sa mund të thuhet se tjetersohet ne kuptimin e pasurimit dhe persosjes se eperme tharmi estetik.

Vete Nicja pohonte se ky ridimensionim, ne kuptimin e levizjes fizike dhe transhendentale ne kohe dhe hapesire, eshte nje pasurim i spektrit vezhgues dhe meditativ te krijuesit te vertete, te cilin e ndihmon ta shohe "lenden e pare" estetike ne nje raport te ri, me struktura dhe afeksione te reja rrefimtare.
Ne kete kuptim, shkrimtaret shqiptare, te rinj e te vjeter, qe per arsye ekonomike u larguan nga vendi i tyre ne kerkim te nje eldoradoje te re poetike, ata qe perbejne te ashtuquajturen diaspore te re te letrave tona, e pasuruan kameren e tyre vezhguese e meditative me ndjesi e raporte te reja, duke i bere nje vend te dukshem mungeses se kujteses premordiale te vendlindjes, duke e kthyer ate ne nje kujtese te re, qe shkon nga miti historik deri te metafizika e kulluar.

Vecanerisht shkrimtaret qe punojne, jetojne e krijojne ne SHBA, ne kete "toke te re" planetare, sic e ka quajtur dikush, ne kete toke te lirise shembullore, qe permbledh ne vetvete lirine fizike, lirine ekonomike, lirine morale e mendore, lirine e plote te lulezimit te ndergjegjes dhe te prehjes se trupit, ne token frytdhenese te talentit e te punes njerezore, kanë gjetur n veten e tyre mundesi te reja shprehjeje e afirmimi, kane rrokur tema e motive te begata artistike, te cilat i kane perpunuar e ngritur ne sistem vlerash estetike te mirefillta.

Kushtet e reja ekonomike, clirimi nga barra e mbijeteses se semure shqiptare, mundesia financiare per t?i vetesponsorizuar veprat e tyre, dhe mbi te gjitha liria e aplikuar ne sistemin e vlerave te mirefillta, i kane vene keta shkrimtare ne kushte te reja pune e krijimi, i ka pasuruar ne kuptimin shpirteror te fjales, duke iu ofruar tema e motive te reja, qe nen shtresimet e motiveve te se kaluares, kane fituar vlera polivalente shprehjeje e meditimi, qe nga narrativja deri te dramatikja e lirikja (poezia)

Tre shkrimtare, tre prirje ne "Token e Re"

Ne kete ese do te flasim per tre shkrimtarë, qe te tre banues ne SHBA, por qe ne artin e tyre ruajnë gjurmet e pathosit te vendlindjes, problematiken shqiptare.
Pierre-Pandeli Simsia, me origjine nga Berati, publisist, tregimtar dhe romancier befasues.
Ilir Borova, poet qe me tharmin e tij alegorik e sarkastik te ben menjehere per vete.
I treti eshte i mirenjohuri Skifter Kellici, i njohur e, deri diku, i afirmuar, autor i shume prozave kualitative, midis te cilave mund te veconim romanin "Atentat ne Paris", aq te njohur e aq te mirepritur nga lexuesi shqiptar e me gjere.

Te tre keta shkrimtarë, me botimet e tyre gjate kohes se qendrimit ne SHBA, sjellin nje pervoje te re jo vetem ne qemtimin e materialit bruto, por dhe ne perpunimin e strukturimin e tij, duke shkrire ne nje perjetimet individuale ne kete vend kampion te lirise e te vlerave me kujtesat e trasheguara ideoemocionale nga prej kah vijne.

Pierre-Pandeli Simsia, pas botimit mjaft te suksesshem te vellimit me tregime "Le te jem une Zamira", liber qe u prit shume ngrohte nga lexuesi dhe qarqet letrare ne Shqiperi e ne diasporen shqiptare ne Amerike, vjen me romanin ?

Nje dashuri e vrare?, botim i Shtëpise Botuese "Arberia", Tirane 2006. Tendenca per te mos anashkaluar problemet e theksuara sociale te tranzicionit shqiptar, ketij tranzicioni primitiv shekullor, eshte i spikatur ne rrefimin e autorit Simsia, i cili kete teme e përcjell edhe ne librin e tij te pare. Romani ?

Nje dashuri e vrare? nuk eshte nje histori sentimentale, perkundrazi, eshte nje drame e gjalle per shumicen e personazheve te tij, nje tragjedi e dhimbshme, aspak e merituar e heroines. Te kjo e fundit perplaset endrra me realitetin, meskiniteti i rrethanave provinciale dhe mentaliteti idiot me botekuptimin e nje idealisteje moderne, ne kerkim te vizionit të kulluar per jeten e saj sociale dhe dashurore.

Dorina engjellore, e pershkruar bukur dhe mjeshterisht nga Simsia, duke enderruar fluturimin drejt qiellit te lumturise, fluturon ne te vertete drejt vdekjes me te zeze, drejt nje humnere t pakthyeshme. Historia e saj nuk eshte nje histori e shkeputur, por pjese e nje realiteti dramatiko-tragjik qe prodhon nje shoqeri ende ne krize, e cila nuk vlereson vlerat njerëzore dhe morali kallp i se ciles ushqen rrenjet e tragjedive dashurore dhe te gjithefarshme.

Proza e Simsise eshte nje akuze per klasen e papergjegjshme politike shqiptare, e cila dashje pa dashje, eshte motivuesja e kesaj strukture kriminale, qe vret qe ne embrion endrrat dhe nxit tutoret, banditet, mafiozet, llumin e shoqerise per te uzurpuar te drejtat legjitime njerezore, ku padyshim bashin e vendit, e mban dashuria e lire...

Ne vellimin e tij peotik ?Me respekt per...?, autori Ilir Borova na percjell nje suprize te kendshme lirike, plot befasime e situata te fresketa, ku zoteron nje humor i holle, qe e pershkon cdo varg te poezive te tij. Relacioni mes shijes poetike dhe relativitetit me kohen dhe vendin e duhur, raporti mes unit te trazuar e plot thyerje te eperme me relacionet meditative lirike, shkrihen ne nje me strukturat e vargjeve te punuara me kujdes, te lemuara deri ne persosje.

Ai, duke u rrotulluar ne balonat e oreve, nuk mund te bej dot pa to, ne menyre qe herepas'here t?i shpoje e t?i sjelle ne nje forme sa me reale. Domethene, nuk mund te shkel ate fryme respekti per frymen e harxhuar dikur. Relativiteti i tij me kohen dhe njerezit kthehet ne metafore te kerkimit te lirise inidividuale dhe kolektive.

Sfondet e pasura figurative, te veshura me qyrkun e ngrohte te alegorise e sarkazmes, i bejne poezite e tij te lexohen me nje fryme, duke mos t?u ndare nga fytyra nje buzeqeshje e ngrohte, rrezellitese.

Ne nje vendosje tjeter rrefimtare, ne nje lende mitiko-historike, i vendos ngjarjet e tij shkrimtari Skifter Kellici ne romanin e tij me titull "Dashuri e gdhendur ne shkemb", sipas motiveve te romanit te famshem "Pertej largesive" te shkrimtarit disident Bilal Xhaferi. Kerkimi ne te kaluaren thuajse prehistorike, ne kohen e kryengritjeve ilire te Batos, eshte nje pretekst per te hequr nje paralele te nenkuptuar me realitetin aktual, ku edhe pse ne kushtet e nje ekzistence te dyzuar e problematike, te shqiptaret nuk eshte bjerre arketipi i lirise.

Stili i tij i mirenjohur lakonik, pa teprime, lajle e lule te teperta, pa retorike e patetike, sjell ne syte e lexuesit pamje te virgjera te kujteses historike.
Ne arketipin historik te luftetarit te etur per liri e drejtesi sociale, Kellici, kerkon rrenjet e kujteses se deformuar historike si rezultat i pushtimeve nga jashte e nga brenda, qe kane pasuar njera-tjeren ne kete vend.

E përbashkëta

E perbashketa e ketyre tre shkrimtareve me prirje, tendenca e format te ndryshem estetik eshte ndjesia e clirimit nga tabute dhe kerkimi ne zonat heshtjes njerezore, duke u vete-cliruar nga autocensura dhe makthi i opinionit, qe here-here e mberthen shkrimtarin ne nje gracke fatale.
Si Pierre-Pandeli Simsia, ashtu dhe Ilir Borova e Skifter Kellici, perjetojne nje revolucion psiko-estetik, pasi jo vetem ne tematiken e perzgjedhur, por dhe ne ndertimin e ngrehines estetike te veprave te tyre ndihen komode e te pergjegjshem.

"Toka e re", psikolgjia e re e nje komuniteti qe ka qindra vjet qe kerkon ne rrugen e lirise e te progresit, i ka bere ata me kerkues ne shpalosjet e tyre.

Ne lenden e perzgjedhur prej tyre ka nje prirje per te depertuar ne "zonat latente": Simsia ne tabute dhe makthet ekzistenciale dashurore, Borova ne alegorine qe e shikon deri te shfaqjet me serioze njerezore, Kellici ne tabute historike, ku zbulon mekanizmin e mistifikimit dhe keqkuptimit historik. Te tre e dine mjaf mire se cfare kerkojne dhe, ne kete kerkim, procedojne me mjete te begata estetike: me struktura moderne rrefimi e lirizmi, me thyerje te eperme te situatave e te rrethanave ku i vendosin ngjarjet, personazhet dhe objeksionet e tyre poetike...

Bilal Xhaferi,shkrimtari i etnise

Një perlë poetike e Bilal Xhaferit e pazbuluar nga kritika 

Nga Skifter Këlliçi

Para pak vjetësh, i mbështetur në motivet e tregimin të gjatë “Tej largësive”, me temë ilire, të shkrimtarit të shquar disident, Bilal Xhaferi, që u shua me 1986 në Amerikë, në rrethana ende te paqarta, botova romanin me titull “Dashuri e gdhendur në shkëmb”.

Ishte kënaqësi e rrallë për mua që ky roman u prit mire nga lexuesit dhe kritika,aq më tepër që u vu në dukje se stili poetik, që është veçori e këtij shkrimtari, jo vetëm në këtë tregim,por në përgjithësi në tërë prozën e tij të përfshirë në te vetmin vëllim “Tokë e lashtë njerëz të rinj”, nuk është cënuar, madje duket sikur ky roman është shkruar nga dora e tij.

Mirëpo, duke lexuar kronikat historike që lidhen me ngjarjet të cilat shtjellohen në tregimin e mësipërm të Bilal Xhaferit dhe si pasojë edhe në romanin tim,pra me kryengritjen ilire të viteve 6-9 të erës sonë, arrita në përfundimin se korniza e këtyre ngjarjeve duhej zgjeruar me shumë, se ato duhej të zhvendosen edhe në Romë, ku kishte sundonte Oktaviani,perandori i parë romak, i cili kishte dërguar Tiberin, mëkëmbësin dhe birin e tij të adaptuar,personazh i romanit, për të shuar këtë kryengritje.

Kështu, duke u përpjekur të ruaj gjithnjë stilin poetik të Bilal Xhaferit që në faqet e tregimit të tij të gjatë “Tej largësive” shfaqet thuajse tërësisht në forme të një prozë poetikë, fillova të ripunoja romanin.
Në rreshtat e fundit të tij përdora shprehjen që ai kishte futur në gojën e Batos, njërit pre personazheve të tregimit të tij, prijës i kryengritjes ilire: ”Deri sa të na mungojë liria,ne do të jemi gjithnjë kryengritës”.
Dhe më duket se kjo frazë është një përgjithësim i rrallë filozofik i tërë veprës së tij.

Mirëpo në krijimtarinë e këtij shkrimtari dhe poeti, jashtëzakonisht të talentuar, gjen perifrazime po aq të goditura, në mos edhe më të goditura se perifrazimi i mësipërm.

Ndërmenda tregimin ”Purpuranti”, botuar për herë të parë në mesin e viteve 60-të ne faqet e gazetës letrare “Drita” që habiti lexuesit dhe kritikët. Strezi, heroi i këtij tregimi, luftëtar i Skënderbeut,pas betejës së Torviollit të fituar nga ushtritë pushtuese otomane,kthehet në fshatin e tij të lindjes. Dhe befas dëgjon një këngë.
”Ishte melodia e një kënge të lashtë…- shkruan Bilal Xhaferi në këtë tregim.-Fjalët e saj që nuk mbaheshin mend, kujtoheshin përsëri .Ato që nuk kujtoheshin, zëvendësoheshin me fjalë të tjera”.

Dhe unë po u paraqes lexuesve përmbajtjen e kësaj kënge, të përshkruar nga autori, e cila, ndonëse në formë proze, është një perlë poetike, që edhe kështu, zë vend të veçantë, jo vetëm në poezinë shqiptare, por, për mendimin tim edhe në poezinë botërore: “Kur të mbarohen të gjitha, atëherë për të ndezur qymyrdrurin në farka, do të bëjmë gjyryk mushkëritë tona. Dhe do të nxjerrim brinjët tona,që t’i kalisim dhe t’i kthejmë në shpata. Kur të mbarohen të gjitha ,atëherë gratë do të presin gërshetat dhe me to do të lidhin harqet për të lëshuar shigjetat. Dhe do të presin për shigjeta tërë drurët e pyjeve. Dhe në s’mjaftofshin pyjet, do të çajmë djepet e fëmijëve. Kur të mbarohen të gjitha, atëherë do të rrëzojmë shkëmbinjtë e maleve mbi kryet e armiqve dhe do të hapim ngastra toke për grunore e vreshta, në rrënjët e shkëmbinjve. Kur të mbarohen të gjitha, atëherë do të ndezim akujt e çative, lart në kupën e qiellit, te yjet dhe do t’i vëmë në shandanë, në vend të qirinjve ,për të na bërë dritë në netët e vona,në netët tona të përgjakura e të ftohta …Kur të mbarohen të gjitha..“.
Ja, kjo është përmbajtja e kësaj këngë që Bilal Xhaferi ka vënë, pra, në gojë e një plaku të fshatit, të cilën Strezi e dëgjon, kur po afrohet fshatit të lindjes.
Le ta kthejmë tani përmbajtjen në prozë të kësaj kënge, në vargje,duke bërë vetëm disa zhvendosje fjalësh që më duket se i japin më shumë ritëm të brendshëm:

“Kur të mbarohen të gjitha,
Atëherë, për të ndezur qymyrdrurin në farka,
Gjyryk do të bëjmë mushkëritë tona,
Dhe brinjët tona do të nxjerrim,
Që t’i kalisim dhe t’i kthejmë në shpata…
Kur të mbarohen të gjitha,
Atëherë gratë gërshetat do të këpusin, 
Dhe me to harqe do të lidhin,
Për të lëshuar shigjetat,
Dhe për shigjeta tërë drurët e pyjeve do të presim…
Dhe në s’mjaftofshin pyjet,
Djepet e fëmijëve do të çajmë…
Kur të mbarohen të gjitha,
Atëherë shkëmbenjtë do t’i rrëzojmë mbi kryet e armiqve, 
Dhe për grunore dhe vreshta,
Ngastra toke,në rrënjët e tyre do të hapim,
Kur të mbarohen të gjitha,
Atëherë do të ndezim akujt e çative,
Lart në kupën e qiellit, te yjet, 
Dhe do t’i vëmë në shandanë ,në vend të qirinjve, 
Që dritë të na bëjnë në netët tona të vona,
Në netët tona të përgjakura e të ftohta,
Kur të mbarohen të gjitha…”

Deri më sot kam lexuar artikuj kritikë, me vlera të veçanta, kushtuar krijimtarisë letrare të Xhaferit si në prozë, ashtu edhe në poezi, që janë shkruar nga autorë shqiptarë dhe kosovarë, ndër të cilët veçoj kritikun e njohur Bashkim Kucuku, sidomos me studimin “Jehonë e veprës së panjohur”, (1996) dhe Sabri Hamiti “Bilal Xhaferi,shkrimtari i etnise”,(Gjurmime albanologjike,seria e shkencave filologjike,Prishtinë ,1994,faqe 7-27).
Qofsha i gabuar,por deri tani nuk më ka rastisur që ndonjë studiues të këtë vërejtur dhe veçuar këtë fragment nga tregimi “Purpuranti“ që është poezi e rrallë dhe të cilën Bilal Xhaferi, çuditërisht nuk e ka veçuar si poezi dhe si të tillë edhe ta botonte, por ka parapëlqyer ta vërë në gojën e një personazhi të këtij tregimi.

Jo vetëm kaq, por,me sa shihet studiuesve u ka shpëtuar nga shikimi vlera artistike të këtij fragmenti prozë-poezi,të tregimit të mësipërm,me një pasuri kaq të madhe figurative, deri në kufijtë më të skajshëm të imagjinatës,që sintetizon aq mjeshtërsht jo vetëm luftërat e popullit tonë në shekuj kundër pushtuesve të huaj,por edhe luftërat e tërë e popujve të shtypur të botës gjatë historisë së njerëzimit. Si e tillë, kjo poezi do të meritonte të futej në antologjitë poetike të çdo vendi të botës.

Bilal Xhaferi, që kishte mbaruar vetëm një shkollë dyvjeçare ndërtimi, u end lart e poshtë kantiereve të ndërtimit në punë të vështira , pa asnjë përkrahje nga shteti komunist, ngaqë ishte biri i një nacionalisti të pushkatuar çam.
Si pasojë, me ashpërsimin e luftës së klasave, më 1967 atij iu hoq edhe e drejta e botimit,nuk doli në qarkullim vëllimi poetik “Lirishtja e kuqe”dhe romani historik “Krastakraus”,kushtuar luftërave të popullit tonë kundër pushtimit turk, që u botua pas vdekjes së tij, më 1993.

Veç kësaj, diktatura komuniste e dënoi Bilal Xhaferin të punonte i izoluar në në një fshat të Durrësit, aq sa në këto rrethana ai u detyrua të arratisej dhe të vendosej në SHBA,ku vazhdoi veprimtarinë e tij letrare dhe publicistike, së pari në gazetën “Dielli” dhe pastaj në revistën “Krahu i Shqiponjës”.
Nën kujdesin e pr.Bashkim Kucukut shtëpia Botuese “Toena” botoi më 1996 librin ”Tej kaltërsive”, ku veç disa tregimeve te botuara në vëllimin e tij të vetëm “Tokë ë lashtë njerëz të rinj” (1965), u përfshi publicistika e botuar në faqet e kësaj reviste.
Në një botim të mundshëm në të ardhmen,do të ishte mirë që ky vëllim të ribotohej dhe në të të përshihej edhe kjo “poezi”, e fshehur në tregimin “Purpuranti” dhe krahas saj edhe poezi të tjera kundër diktaturës komuniste,të ushtruar nga arma e tmerrshme e Sigurimit të Shtetit,të shkruara në SHBA si “Shqipëri ‘76”, që po rendis më poshtë:
Vend i vogël, kohë e vogël, racion i vogël,
Errësirë e madhe, frikë e madhe, mjerim i madh…
Dhe rrugëve të atdheut,
Si kukuvajkë nën hënë,
Leh dhe ulërin “Gazi 69”…

…Dhe poezia “Kosovë”, tokë shqiptare, ku UDB-ja, ku simotra e këtij sigurimi, ushtronte mbi vëllezërit tanë kosovarë:

Kosovë,
legjendë e mbetur në udhëkryqet e historisë,
Kosovë,
Gjithnjë ashtu si gjithnjë,
Me dhembë shtrënguar e me shpirt në dhëmbë,
Kosovë,
Ku shqiptarët flasin një gjuhë, 
Dhe dëgjojnë dy gjuhë,
Së bashku më gjuhën e nënës,
Dhe gjuhën e UDB-ës.”

http://floripress.blogspot.com/2013/07/nje-perle-poetike-e-bilal-xhaferit-e.html