Riza Tefik Dibrani, filozof i madh turk me prejardhje shqiptare


Ka qenë i shkueshëm dhe i afërt me të gjithë dhe mbi të gjitha me Ismail Qemalin, në shtëpinë e të cilit në “Arnaut Qoy” ka patur banuar familja e tij, kurse shok nga mësimet universitare dhe shok idealesh kombëtare ka pasur Dr.Ibrahim Temon nga Struga, Dervish Himën nga Ohri dhe Hasan Prishtinën.
Riza Tefik Dibrani, filozof i madh turk me prejardhje shqiptare









Nijazi Muhamedi

Në gjurmë të personaliteteve historike, intelektuale dhe kombëtare që do t’i bënin nderë “Enciklopedisë së Maqedonisë shqiptare”, projekti i së cilës është nisur për t’u bërë, një referencë fjalëpakët e Fan Nolit përposhtë idesë së tij për ngritjen e një akademie shqiptare, gjeta dhe emrin e Riza Tefik Dibranit, të cilin Noli e kish shënuar ndër anëtarët e parë të saj, kur të bëhej.

Riza Tefik Dibrani, një emër i njohur për brezin e rilindësve tanë na Stamboll, po ende i panjohur, apo i pakujtuar ndër shqiptarë krahas emrave të këtij brezi, në Turqi njihet si një ndër filozofët e mëdhenj, poet (bektashian), publicist dhe përkthyes brilant, i dengut të Nolit, i Omer Khajamit në turqisht dhe autor i një sërë veprash origjinale ose të përkthyera mbi filozofinë.

Tek punoja për të gjetur të shkruara shqiptare mbi këtë emër, në vëllimin “DIBRA DHE ETNOKULTURA E SAJ”, VËLLIMI II,1995,gjeta ca faqe ku i bëhej një portret biografik Riza Tefik Dibranit, nga i cili mësojmë se Riza Tefiku, djalë i një martese të përzier shqiptare çerkeze (nga e ëma, i lindur në Mustafapasha më vitin 1869, dhe vdekur në Stamboll më 1949) vjen nga një familja nga Erebara, e zbritur një kohë në Dibër dhe e shpërngulur në Stamboll. 

I ati Mehmeti ka qenë hoxhë emërmadh në Stamboll dhe një personalitet i njohur i administratës turke të asaj kohe.


Riza Tefik Dibrani, filozof i madh turk me prejardhje shqiptare
      Riza Tefik Dibrani, filozof i madh turk me prejardhje shqiptare







































Shënimi i vetëm shqiptar (që është ky i vëllimit të lartpërmendur) mbi filozofin Riza Tefik-Dibrani, i njohur në botën turke si Riza Tefik Bylykbashi, pas referencës së Nolit, e vë këtë emër në kontekstin e rilindasve të mëdhenj shqiptarë për nga formati i gjerë intelektual dhe krijues, një Sami Frashër i dytë i botës shqiptare që ka shkruar turqisht.

Me botën dhe brezin e rilindësve shqiptarë në Stamboll dhe përtej, gjithandej ku vepronte ky brez i viteve të 80 të shekullit të XIX, e lidhin shumë gjëra. Ka qenë i shkueshëm dhe i afërt me të gjithë dhe mbi të gjitha me Ismail Qemalin, në shtëpinë e të cilit në “Arnaut Qoy” ka patur banuar familja e tij, kurse shok nga mësimet universitare dhe shok idealesh kombëtare ka pasur Dr.Ibrahim Temon nga Struga, Dervish Himën nga Ohri dhe Hasan Prishtinën.

Shkrimet e tij që trajtojnë problematikën shqiptare kanë mbetur kryesisht të panjohura gjer më tash, përveç disa shkrimeve mbi problemet gjuhësore të shqipes dhe ne do t’i kemi të plota për nevojat e projektit tonë nga një bashkëpunëtor i projektit tonë në Stamboll.

Riza Tefik Dibrani, filozof i madh turk me prejardhje shqiptare
  Riza Tefik Dibrani, filozof i madh turk me prejardhje shqiptare

Comments

Popular posts from this blog

Libra të rinj - Shkarkim falas

Ese për Vitin e Ri

Poezi të zgjedhura nga GJERGJ FISHTA (23 tetor 1870 - 30 dhjetor 1940)