Sulejman Mato - Zarfi me mizë (Tregime të zgjedhura)


Dy fjalë për veten

Linda në fshatin Fterë të Sarandës 1 mars 1941
Shkollën fillore e mbarova në fshat-Gjirokastër, shtatvjeçaren në Gjirokastër
Të mesmen ”Teknikumi i ndërtimit” Tiranë,
Faktultetin Gjuhë- letërsi shqipe, në Tiranë. Dy vjet arsimtar në Berat.
Revista ”Nëntori ” Lidhja e shkrimtrëve, Tiranë 1067-1973
Libretist Teatri i Operës 73-76, dhe 1985-90 Mësues letrësie shk.J.Pashko ,Tiranë (76-84)
Drejtor i Agjensisë së tregtimit të librit artisitk     (1992-1894)
Kryeredator i gazetër ”Tirana” Bashkia e Tiranës. (1997 -2001)
 Kam nisur të shkruaj në fillim të viteve '60-të.

Banoret_e_shpelles

                                    *    *    *
Ideja për të shkruar më ka lindur në vitet 50-të,  për të shprehur emocionet e moshës .Poezia ime  ka qenë  e kushtëzuar nga koha dhe  vendi.
:"Poezia lind nga dashuria për ta rijetuar jetën në vargje, por edhe për ta konsideruar atë si një moment, si " e tashme e fiksuar." thotë poeti amerikan Oktavio Paz.
Shekspiri poetët i quante: "materiale me të cilat ndërtohen ëndërrat."
Vitet 60-të e  pasuruan denjësisht traditën e poezisë shqiptare jo vetëm Kadarenë , Agollin dhe Arapin por dhe me bashkëmoshatarët e mi: Musa Vyshka, Frederik Reshpja, Xhevahir Spahiu , Moikom Zeqo, Faslli Haliti, Koçi Petriti., etj.
Qysh në krijimet  tona të para u vu re nga kritika një frymë e re, një brez i ri poetësh po futej në poezi me problematikën e kohës dhe çiltërsinë e moshës.
Disa prej poetëve të brezit tim  ranë në grackën e angazhimit letrar, ”nën përkëdheljen e optimizmtit të financuar nga shteti”,  mirëpo talentet e mirëfillta  e konsideruan atë klimë thjesht  si veshje stine.
Në kushtet e një trysnie të thellë, të diktaturës dhe të shtypjes së individualiteteve , qoftë dhe nga nomenklatura e një tresheje poetësh, poetët e brezit tim ia dolën mbanë, duke ruajtur të paprekur thelbin e  vlerave .

Dsc01367


                                             *     *      *
Në krijimtari kam synuar të jem gjithmonë vetvetja.
Kam patur shumë idhuj, ndërkohë që parimi im mbetet:  "Çfarë nuk dhëmb nuk është jetë" Pëlqej të gjitha llojet e poezisë, moderne dhe klasike, lirike dhe epike, të thjeshta dhe metaforike.Tani që  mbusha  45 vjet krijimtari poetike dëshiroj të them :Faleminderit poezi!.
297422_10150359128547210_182132672209_8136498_1585311571_n



                          *     *      *
Në ruajtje të strukturës  popullore  dhe  kërkesave bashkëkohore,  në vitin 1967 doli fëmija im i parë  "Shtegu i Blertë".
Historia e krijimtarisë së  kohës socialiste është një krijimtari  brenda kornizave të kërkesave të kohës. ”Pozicioni i shkrimtarit  s'mund të jetë pasiv në shoqëri"-shkruan kritiku Antonio Gramshi. Këto realitete u sendërzuan në mjaft poezi të mia, të cilat ia vlejnë të gjykohen, jo si një kompromis me ideologjinë e kohës por si një vlerë që kërkonte përsosje.
Ne nuk kemi patur një  kritikë strukturaliste që të gjykonte rreth dukurive letrare  të poetëve të brezit tim. "Kritika  i ka kërkuar gjithmonë shëmbujt te "të mëdhenjtë", thotë nobelisti  S.Quazimodo.



Botime  të autorit
      Poezi:
 “Shtegu i blertë" 1967
“Nën diellin e jugut"1969 
“Mbi glob fryjnë erëra” 1972
“Në stinën e poezisë “1975
“Mesi i jetës “ 1985.
"Kryengritësit”1986 “Poezi” 1985.               
“Fjalët" 1988 .
“Dallga e Jonit”  1977. (Shkup)
“Jeta në dy kohë” Prishtinë. 1983
"Balada e vetmisë"" 1998
"Kitara e jugut"     « Toena « 2006
« S’kam kohë për të thënë shumë gjëra. »  2010
  Drama:
”Ankthi”. 1971 
“Një natë e gjatë” 1975  
 “Viti i   provës së madhe”   1982
 "Bukë në shkëmb" 1985 “
 “Familja Zhavora” 1988


 Librete të vëna në skenën e T.O.B.it:
“Legjenda e lules Honinë”    Balet
“Vajzat e qytetit të gurtë “    Balet  
“Paja “                                 Opera komike


Tregime:
“Drita e syve “ (1988) 
“Banorët e Vilës”(1994) 
“Vizitor në parajsë “ (2003)
"Nusja e Borajve" (2007)
« Zarfi me mizë » 2011 Toena
      
Libra studimorë
“Labirinte dhe enigma”  (2000) 
“Endrrat profetike”       (2001 )
“Arti i të shkruarit”        (2002)
 "Në kërkim të rrënjëve"(2005 )
"Vëzhgime mbi lashtësinë e gjuhës shqipe" (2008)
Arti i të shkruarit (Ripunim) 2011

Romane
Njerëzit janë si retë   Toena 2009
Banorët e shpellës    B.Sh.   2011  


botimetshqiptare@gmail.com 

-----------------------------------------------------



Sulejman Halil Mato lindi në Fterrë, të Sarandës në vitin 1942, është shkrimtar,poet publicist, eseist shqiptar. Sulejman Halil Mato lindi në Fterrë, të Sarandës në vitin 1942. Mbaroi Fakultetin e Historisë e të Filologjisë, dega e gjuhë-letërsisë shqipe në vitin 1964. Në periudhën 1965-1967 punoi si mësues i letërsisë në disa shkolla të qytetit të Beratit. Më vonë, (1967-1973), punoi si redaktor i revistës Nëntori, pranë Lidhjes së Shkrimtarëve dhe të Artistëve të Shqipërisë. Në periudhën 1973-1976 ishte libretist në Teatrin Popullor. Në periudhën 1976-1985 punoi si mësues i gjuhës e letërsisë shqipe në shkollën e mesme Josif Pashko. Më vonë iu rikthye profesionit të libretistit në Teatrin e Operës e Baletit dhe në Ansamblin e Këngëve e Valleve Popullore ku punoi nga viti 1985 deri në vitin 1991. Drejtor i Agjensisë Qëndrore të Tregtimit të Librit Arsimor (1973-1974). Kryeradaktor i gazetës Tirana Bashkiake, në Bashkinë e Tiranës (1997-2001).

  Veprimtaria letrare

 Shtegu i blertë - (poezi) Tirana(1967) Nën Diellin e Jugut - (poezi) (1969) Ankthi - (dramë) (1971) Mbi glob fryjnë erëra - (poezi) (1972) Në stinën e poezisë - (poezi) (1976) Bukë në shkëmb - (dramë) (1976) Poezi për fëmijë - (poezi) (1977) Drita e syve - (tregime) (1986) Mesi i jetës - (poezi) (1981) Kryengritësit - (poemë për fëmijë) (1986) Fjalët - (poezi) (1989) Banorët e vilës - (tregime) (1994) Balada e vetmisë - (poezi) (1998) Labirinte dhe enigma - (studime) (2000) Ëndërrat profetike - (studim) (2001) Arti i të shkruarit - (guidë e letërsisë) Nusja e borajve - (tregime) (2007) Shtepia botuese Dudaj ISBN 98799943-0-005-1 Kitara e jugut-Poezi te zgjedhura Shtepia botuese Toena (2007) ISBN 99943-1-192-1

  Ese

 Në kërkim të rrënjëve, f 256,Sh. botuese Dudaj ISBN 99943-33-55-0, Arti i të shkruarit, f 155 Botues Shoqata kulturore"Migjeni" Tirana 2002(pa ISBN) Ka vënë në skenë: 1973 Një natë ë gjatë (dramë) 1985 Viti i provës së madhe (dramë) 1986 Familja Zhavora (dramë) 1987 Kushtrimim i maleve (dramatizim) 1987 Legjenda e lules Honinë (balet) 1988 Paja (operetë) 1989 Vajzat e qytetit të gurtë (balet)

  Literaturë 

Apostol Pango "Enciklopedia e Delvinës dhe e Sarandës" Toena Verlag f 244 ISBN 99927-1-597-9 Hasan Hasani "Leksikon i shkrimtareve shqiptare" 1500-2001, S 295, Prishtina 2003, ISBN 9951-06-034-X Rolf Italiaan ‘Albanien - Vorposten Chinas’ (München 1970) përkthime të veprave të Sulejman Matos Robert Elsie "Einem Adler gleich" përkthime të veprave të Sulejman Matos.

  PËRGATITI FLORI BRUQI

Comments

Popular posts from this blog

Libra të rinj - Shkarkim falas

Ese për Vitin e Ri

Poezi të zgjedhura nga GJERGJ FISHTA (23 tetor 1870 - 30 dhjetor 1940)